EMOTIES
1. CONCEPTUELE TOOLBOX
1.1 WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS: ALGEMEEN
Theorieën leveren verklaringen voor fenomenen
Verklaring: activiteit waarbij een explanandum (= te verklaren fenomeen) gelinkt wordt aan een explanans (=
verklarend feit), wat in 2 stappen gebeurd
- Afbakening/definitie van explanandum
- Zoektocht naar explanans
Deel van cyclus, bestaande uit 4 stappen
1. Voorlopige afbakening/werkdefinitie van explanandum (oppervlakkige kenmerken bv. water =
vloeibaar, helder, geurloos, …)
2. Verklaring ontwikkelen waarin explanandum gelinkt wordt aan explanans (bv. moleculaire structuur
water = H2O)
3. Verklaring testen in empirisch onderzoek (bv. staaltjes van water worden genomen volgens de
werkdefinitie en er wordt onderzocht of de moleculaire structuur van deze staaltjes inderdaad gelijk is
aan H2O)
4. Als dit voldoende bevestigd is, kan het explanans uiteindelijk deel worden van de definitie van het
fenomeen waar het de voorlopige kenmerken vervangt = wetenschappelijke definitie (bv. in de plaats
van water af te bakenen als heldere, geurloze vloeistof, wordt het nu gelijk gesteld met H 2O)
Eens er een wetenschappelijke definitie is waarover redelijke consensus bestaat, kan deze gebruikt worden om
nieuwe predicties over het fenomeen te maken zodat men precieze kennis bekomt over fenomeen
1.2 TYPES VAN DEFINITIES
Werkdefinitie: descriptief, een beschrijving van de manier waarop leken in het dagelijkse leven een term
gebruiken
Wetenschappelijke definitie: prescriptief, een definitie waarin wetenschappers voorschrijven hoe een term
gebruikt zou moeten worden.
Kunnen voorkomen in 3 vormen:
Intensionele definitie: stelt wat de noodzakelijke en voldoende condities zijn waaraan een
Mutueel exemplaar moet beantwoorden om tot een set te behoren
afhankelijk
Extensionele definitie: somt alle exemplaren op die in de set zitten
Divisio definitie: somt geen exemplaren op, maar wel subsets binnen de set
o Meerdere manieren om set op te splitsen in subsets
o Keuze van subsets gebeurt o.b.v. meerdere kenmerken
1.3 TYPES VAN VERKLARINGEN
Structurele verklaring: componenten van een fenomeen en relatie tussen componenten beschrijven (bv. kater
= hoofdpijn, misselijkheid, droge mond)
Causale verklaring: oorzaak van een fenomeen beschrijven, en die oorzaak is gesitueerd op hetzelfde leven val
analyse als het fenomeen zelf (bv. oorzaak van kater is te veel gedronken op avond voordien)
, Mechanistische verklaring: onderliggende processen beschrijven van transitie van oorzaak naar effect;
decompositie van processen in subprocessen & uitleg over hoe bouwstenen interageren om explanadum te
produceren
- Opmerking: causale relaties
- Opmerking: explanans in mechanische verklaringen kan op verschillende niveaus gesitueerd zijn, nl. high-
level en low-level verklaringen
- Mentale processen:
1. Observeerbaar niveau
Systeem produceert observeerbare output (gedrag/respons) bij verschijnen van observeerbare
input (stimulus)
Proces = overgang/transitie van input naar output
Processen worden beschreven in termen van input, output & relatie ertussen
2. Mentaal niveau
Proces ontleden in subprocessen
Black box = inputs & outputs
Mentale representaties = niet direct observeerbare tussenliggende inputs en outputs
3. Hersenniveau
Black box gematerialiseerd in hersenprocessen
Theorie-ontwikkeling:
- Descriptieve set
- Verklaring ontwikkeld, om gemeenschappelijke noemer te vinden die set kan afbakenen
- Noemer gevonden: set krijgt wetenschappelijke status
Noemer niet gevonden: onderzoekers besluiten dat set niet wetenschappelijk is & gaan op zoek naar
andere sets
1.4 WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS: TOEGEPAST OP EMOTIES
Explanandum: emoties
Werkdefinitie:
- Prototypische emoties zoals woede, angst, verdriet, blijheid = divisio
- Kenmerken zoals intensiteit, valentie, lichamelijke responsen = intentioneel
Verklaringen:
- Structurele verklaring: componenten van emoties
- Causale verklaring: regulariteit tussen omgeving en emoties
- Mechanische verklaring: inhoud van representaties die mediëren tss stimuli en emoties
De meeste theorieën zien emoties als analoog aan water. Ze gaan ervan uit dat de descriptieve set van emoties
(of een deel ervan) op een dag omgevormd zal worden tot een adequate wetenschappelijke set. Hun taak
bestaat er in om een explanans te ontdekken dat als een gemeenschappelijke noemer van de set kan dienen.
Andere theorieën staan skeptisch tegenover dit idee. Hun taak bestaat er in om de bovenstaande theorieën
kritisch te bevragen. Bv. de psychologische constructivistische theorie van Russell beschouwt emoties eerder
als analoog aan lucht. Emoties vormen zelf geen wetenschappelijke set, maar ze bestaan uit componenten die
elk tot afzonderlijke wetenschappelijke sets behoren.
2. EMOTIETHEORIEËN
Emotietheorieën verschillen van elkaar m.b.t. tot de volgende 5 assen:
1. CONCEPTUELE TOOLBOX
1.1 WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS: ALGEMEEN
Theorieën leveren verklaringen voor fenomenen
Verklaring: activiteit waarbij een explanandum (= te verklaren fenomeen) gelinkt wordt aan een explanans (=
verklarend feit), wat in 2 stappen gebeurd
- Afbakening/definitie van explanandum
- Zoektocht naar explanans
Deel van cyclus, bestaande uit 4 stappen
1. Voorlopige afbakening/werkdefinitie van explanandum (oppervlakkige kenmerken bv. water =
vloeibaar, helder, geurloos, …)
2. Verklaring ontwikkelen waarin explanandum gelinkt wordt aan explanans (bv. moleculaire structuur
water = H2O)
3. Verklaring testen in empirisch onderzoek (bv. staaltjes van water worden genomen volgens de
werkdefinitie en er wordt onderzocht of de moleculaire structuur van deze staaltjes inderdaad gelijk is
aan H2O)
4. Als dit voldoende bevestigd is, kan het explanans uiteindelijk deel worden van de definitie van het
fenomeen waar het de voorlopige kenmerken vervangt = wetenschappelijke definitie (bv. in de plaats
van water af te bakenen als heldere, geurloze vloeistof, wordt het nu gelijk gesteld met H 2O)
Eens er een wetenschappelijke definitie is waarover redelijke consensus bestaat, kan deze gebruikt worden om
nieuwe predicties over het fenomeen te maken zodat men precieze kennis bekomt over fenomeen
1.2 TYPES VAN DEFINITIES
Werkdefinitie: descriptief, een beschrijving van de manier waarop leken in het dagelijkse leven een term
gebruiken
Wetenschappelijke definitie: prescriptief, een definitie waarin wetenschappers voorschrijven hoe een term
gebruikt zou moeten worden.
Kunnen voorkomen in 3 vormen:
Intensionele definitie: stelt wat de noodzakelijke en voldoende condities zijn waaraan een
Mutueel exemplaar moet beantwoorden om tot een set te behoren
afhankelijk
Extensionele definitie: somt alle exemplaren op die in de set zitten
Divisio definitie: somt geen exemplaren op, maar wel subsets binnen de set
o Meerdere manieren om set op te splitsen in subsets
o Keuze van subsets gebeurt o.b.v. meerdere kenmerken
1.3 TYPES VAN VERKLARINGEN
Structurele verklaring: componenten van een fenomeen en relatie tussen componenten beschrijven (bv. kater
= hoofdpijn, misselijkheid, droge mond)
Causale verklaring: oorzaak van een fenomeen beschrijven, en die oorzaak is gesitueerd op hetzelfde leven val
analyse als het fenomeen zelf (bv. oorzaak van kater is te veel gedronken op avond voordien)
, Mechanistische verklaring: onderliggende processen beschrijven van transitie van oorzaak naar effect;
decompositie van processen in subprocessen & uitleg over hoe bouwstenen interageren om explanadum te
produceren
- Opmerking: causale relaties
- Opmerking: explanans in mechanische verklaringen kan op verschillende niveaus gesitueerd zijn, nl. high-
level en low-level verklaringen
- Mentale processen:
1. Observeerbaar niveau
Systeem produceert observeerbare output (gedrag/respons) bij verschijnen van observeerbare
input (stimulus)
Proces = overgang/transitie van input naar output
Processen worden beschreven in termen van input, output & relatie ertussen
2. Mentaal niveau
Proces ontleden in subprocessen
Black box = inputs & outputs
Mentale representaties = niet direct observeerbare tussenliggende inputs en outputs
3. Hersenniveau
Black box gematerialiseerd in hersenprocessen
Theorie-ontwikkeling:
- Descriptieve set
- Verklaring ontwikkeld, om gemeenschappelijke noemer te vinden die set kan afbakenen
- Noemer gevonden: set krijgt wetenschappelijke status
Noemer niet gevonden: onderzoekers besluiten dat set niet wetenschappelijk is & gaan op zoek naar
andere sets
1.4 WETENSCHAPPELIJKE CYCLUS: TOEGEPAST OP EMOTIES
Explanandum: emoties
Werkdefinitie:
- Prototypische emoties zoals woede, angst, verdriet, blijheid = divisio
- Kenmerken zoals intensiteit, valentie, lichamelijke responsen = intentioneel
Verklaringen:
- Structurele verklaring: componenten van emoties
- Causale verklaring: regulariteit tussen omgeving en emoties
- Mechanische verklaring: inhoud van representaties die mediëren tss stimuli en emoties
De meeste theorieën zien emoties als analoog aan water. Ze gaan ervan uit dat de descriptieve set van emoties
(of een deel ervan) op een dag omgevormd zal worden tot een adequate wetenschappelijke set. Hun taak
bestaat er in om een explanans te ontdekken dat als een gemeenschappelijke noemer van de set kan dienen.
Andere theorieën staan skeptisch tegenover dit idee. Hun taak bestaat er in om de bovenstaande theorieën
kritisch te bevragen. Bv. de psychologische constructivistische theorie van Russell beschouwt emoties eerder
als analoog aan lucht. Emoties vormen zelf geen wetenschappelijke set, maar ze bestaan uit componenten die
elk tot afzonderlijke wetenschappelijke sets behoren.
2. EMOTIETHEORIEËN
Emotietheorieën verschillen van elkaar m.b.t. tot de volgende 5 assen:
