Forensische Psychopathologie en begeleiding tijdens opsluiting
Samenvatting naar aanleiding van de toetsdoelen
Stanford Prison Experiment
Wat is de ‘voedingsbodem van het kwaad’?
Drie niveaus van factoren die volgens Philip Zimbardo bijdragen aan het ontstaan van
kwaad:
1. De persoon
Individuele kenmerken en persoonlijkheidskenmerken van een persoon die hen vatbaar
kunnen maken voor kwaad gedrag.
2. De situatie
De context waarin een persoon zich bevindt, kan een krachtige invloed hebben op hun
gedrag. Denk bijvoorbeeld aan groepsdruk of aanwezigheid van autoriteit (Stanford
Prison Experiment).
3. Het systeem
Het systeem omvat de bredere context waarin zowel personen als situaties zich
bevinden. Dit niveau verwijst naar de machtsstructuren, ideologieën en regels die het
gedrag op grotere schaal sturen en reguleren. Zimbardo benadrukt dat het systeem
vaak de kaders en regels bepaalt waarbinnen situaties zich ontwikkelen en individuen
handelen.
Begrip: dispositionele hypothese
Deze hypothese stelt dat gedrag primair wordt bepaald door interne factoren zoals
persoonlijkheidskenmerken, waarden, overtuigingen, en biologische predisposities.
Het gaat ervan uit dat mensen consistent gedrag vertonen dat voortkomt uit hun
persoonlijke eigenschappen.
Voorbeeld: Als iemand agressief handelt, zou een dispositionele hypothese kunnen
suggereren dat die persoon een agressieve persoonlijkheid heeft of genetische aanleg
voor agressie heeft.
Begrip: situationele hypothese
Deze hypothese stelt dat gedrag voornamelijk wordt beïnvloed door externe factoren en
de context waarin iemand zich bevindt. Het benadrukt de rol van de omgeving, sociale
normen, en specifieke omstandigheden in het bepalen van gedrag.
, Voorbeeld: Als iemand agressief handelt, zou een situationele hypothese kunnen
suggereren dat dit gedrag het gevolg is van provocatie, groepsdruk, of stressvolle
omgevingsfactoren.
Begrip: totale inrichting
Een totale inrichting is een plaats waar een groot aantal gelijksoortige mensen voor een
aanzienlijke periode samenleeft, afgesneden van de bredere samenleving, onder een
strikt regime en onder toezicht van een administratief personeel. Goffman beschrijft
deze inrichtingen als plaatsen waar het dagelijks leven van de bewoners sterk
gereguleerd en gecontroleerd wordt. Kenmerken van een totale inrichting zijn:
- Vrijwel het hele leven speelt zich af op dezelfde plaats.
- Mensen (moeten) wonen samen met leeftijdsgenoten, voor wie niet gekozen is.
- Mensen moeten activiteiten ondernemen met medebewoners, waar niet voor
gekozen is.
- Er is voortdurend personeel aanwezig, dat dikwijls een uniform draagt.
- Men moet zich aanpassen en schikken naar door het instituut vastgestelde
regels en tijdschema’s.
Voorbeelden van een totale inrichting zijn:
- Gevangenissen
- Psychiatrische ziekenhuizen
- Militaire kampen
Begrip: hospitalisatiesyndroom
Het hospitalisatiesyndroom, ook wel institutionalisatiesyndroom genoemd, is een
psychologische en gedragsmatige aandoening die optreedt bij mensen die langdurig in
een instelling zoals een ziekenhuis, psychiatrisch ziekenhuis, gevangenis, of
verpleeghuis verblijven. Deze aandoening wordt gekenmerkt door een reeks
symptomen en gedragingen die het gevolg zijn van de langdurige opname en de
bijbehorende afhankelijkheid van de institutionele omgeving:
- Afname van interesse voor zichzelf en anderen.
- Nergens meer zin in hebben.
- Afname van initiatief/alles goed vinden.
- Afhankelijk gedrag en onderdanigheid nemen toe/berustend accepteren van de
dingen zoals ze zijn.
- Steeds minder reageren op onprettig optreden van de omgeving.
- Afname van belangstelling voor kleding, zelfzorg en uiterlijk.
- Verdwijnen van persoonlijke gewoonten.
- Verlies van individualiteit, onzelfstandigheid en geforceerde hulpbehoevendheid
(aangeleerde hulpeloosheid).
- Minder sociale contacten.
Samenvatting naar aanleiding van de toetsdoelen
Stanford Prison Experiment
Wat is de ‘voedingsbodem van het kwaad’?
Drie niveaus van factoren die volgens Philip Zimbardo bijdragen aan het ontstaan van
kwaad:
1. De persoon
Individuele kenmerken en persoonlijkheidskenmerken van een persoon die hen vatbaar
kunnen maken voor kwaad gedrag.
2. De situatie
De context waarin een persoon zich bevindt, kan een krachtige invloed hebben op hun
gedrag. Denk bijvoorbeeld aan groepsdruk of aanwezigheid van autoriteit (Stanford
Prison Experiment).
3. Het systeem
Het systeem omvat de bredere context waarin zowel personen als situaties zich
bevinden. Dit niveau verwijst naar de machtsstructuren, ideologieën en regels die het
gedrag op grotere schaal sturen en reguleren. Zimbardo benadrukt dat het systeem
vaak de kaders en regels bepaalt waarbinnen situaties zich ontwikkelen en individuen
handelen.
Begrip: dispositionele hypothese
Deze hypothese stelt dat gedrag primair wordt bepaald door interne factoren zoals
persoonlijkheidskenmerken, waarden, overtuigingen, en biologische predisposities.
Het gaat ervan uit dat mensen consistent gedrag vertonen dat voortkomt uit hun
persoonlijke eigenschappen.
Voorbeeld: Als iemand agressief handelt, zou een dispositionele hypothese kunnen
suggereren dat die persoon een agressieve persoonlijkheid heeft of genetische aanleg
voor agressie heeft.
Begrip: situationele hypothese
Deze hypothese stelt dat gedrag voornamelijk wordt beïnvloed door externe factoren en
de context waarin iemand zich bevindt. Het benadrukt de rol van de omgeving, sociale
normen, en specifieke omstandigheden in het bepalen van gedrag.
, Voorbeeld: Als iemand agressief handelt, zou een situationele hypothese kunnen
suggereren dat dit gedrag het gevolg is van provocatie, groepsdruk, of stressvolle
omgevingsfactoren.
Begrip: totale inrichting
Een totale inrichting is een plaats waar een groot aantal gelijksoortige mensen voor een
aanzienlijke periode samenleeft, afgesneden van de bredere samenleving, onder een
strikt regime en onder toezicht van een administratief personeel. Goffman beschrijft
deze inrichtingen als plaatsen waar het dagelijks leven van de bewoners sterk
gereguleerd en gecontroleerd wordt. Kenmerken van een totale inrichting zijn:
- Vrijwel het hele leven speelt zich af op dezelfde plaats.
- Mensen (moeten) wonen samen met leeftijdsgenoten, voor wie niet gekozen is.
- Mensen moeten activiteiten ondernemen met medebewoners, waar niet voor
gekozen is.
- Er is voortdurend personeel aanwezig, dat dikwijls een uniform draagt.
- Men moet zich aanpassen en schikken naar door het instituut vastgestelde
regels en tijdschema’s.
Voorbeelden van een totale inrichting zijn:
- Gevangenissen
- Psychiatrische ziekenhuizen
- Militaire kampen
Begrip: hospitalisatiesyndroom
Het hospitalisatiesyndroom, ook wel institutionalisatiesyndroom genoemd, is een
psychologische en gedragsmatige aandoening die optreedt bij mensen die langdurig in
een instelling zoals een ziekenhuis, psychiatrisch ziekenhuis, gevangenis, of
verpleeghuis verblijven. Deze aandoening wordt gekenmerkt door een reeks
symptomen en gedragingen die het gevolg zijn van de langdurige opname en de
bijbehorende afhankelijkheid van de institutionele omgeving:
- Afname van interesse voor zichzelf en anderen.
- Nergens meer zin in hebben.
- Afname van initiatief/alles goed vinden.
- Afhankelijk gedrag en onderdanigheid nemen toe/berustend accepteren van de
dingen zoals ze zijn.
- Steeds minder reageren op onprettig optreden van de omgeving.
- Afname van belangstelling voor kleding, zelfzorg en uiterlijk.
- Verdwijnen van persoonlijke gewoonten.
- Verlies van individualiteit, onzelfstandigheid en geforceerde hulpbehoevendheid
(aangeleerde hulpeloosheid).
- Minder sociale contacten.
