Organisatietheorie en -ontwerp
Inhoud
1. Organisaties en organisatietheorie.....................................................................................................2
2. Strategie, organisatieontwerp, en effectiviteit...................................................................................5
3. De fundamenten van de organisatiestructuur....................................................................................8
4. De externe omgeving........................................................................................................................10
5. Relaties tussen organisaties..............................................................................................................13
6. Productie- en dienstverleningstechnologie......................................................................................15
7. Informatie- technologie en kennismanagement...............................................................................19
8. Omvang, levenscyclus en controle van de organisatie.....................................................................21
13. Moderne trends in organisatieontwerp..........................................................................................24
1
,1. Organisaties en organisatietheorie
Interdependentie: onderlinge afhankelijkheid
Enterprise resource planning (ERP, planning van de middelen): Deze complexe informatiesystemen
vergaren, verwerken en leveren informatie over heel het reilen zeilen van een organisatie.
Intellectueel kapitaal: dat wat werknemers weten.
Organisaties: zijn sociale entiteiten die gericht zijn op een doel, ontworpen zijn als systeem van
bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten, en verbonden zijn met de externe omgeving.
Belang van organisaties:
1. De middelen bijeenbrengen om gewenste doelen en resultaten te bereiken.
2. Goederen en diensten efficiënt produceren.
3. Innovatie stimuleren.
4. Moderne productie- en computertechnologie toepassen.
5. Zich aanpassen aan een veranderende omgeving en die beïnvloeden.
6. Waarde creëren voor eigenaren, klanten en werknemers.
7. Ruimte bieden voor continue uitdagingen op het gebied van diversiteit, ethiek,
carrièrepatronen, motivatie en coördinatie van werknemers.
Gesloten systeem: Niet afhankelijk van zijn omgeving; het is autonoom, begrensd en hermetisch
afgesloten van de buitenwereld.
Open systeem: staat in wisselwerking met de omgeving om te overleven; het gebruikt middelen,
maar exporteert ook middelen naar de omgeving.
Systeem: een serie onderling verbonden elementen die haar input uit de omgeving krijgt, deze
transformeert en de output terugstuurt naar de externe omgeving.
Subsystemen: voeren 5 essentiële functies uit:
- boundary spanning: verantwoordelijk voor de uitwisseling met de omgeving.
- productie: levert de output van producten en diensten.
- onderhoud: de organisatie soepel laten functioneren en te zorgen voor de onderhoud van de
fysieke en menselijke elementen van de organisatie.
- aanpassing: verantwoordelijk voor veranderingen en aanpassingen van de organisatie.
- management: stuurt en coördineert de andere subsystemen.
5 basisonderdelen van een organisatie:
- (technische kern) Uitvoerende kern: alle mensen die het basiswerk van de organisatie
uitvoeren.
- Technische ondersteuning: helpt de organisatie zich aan de omgeving aan te passen.
- (administratieve ondersteuning) Ondersteunende staf: verantwoordelijk voor het soepel
laten functioneren en onderhouden van de organisatie, incl. de fysieke en menselijke
elementen.
- Management: het aansturen en coördineren van de andere onderdelen.
2
, o Topmanagement: draagt zorg voor richting, strategieën, doelen en beleid voor de
hele organisatie of voor grote divisies.
o Het middenkader: verantwoordelijk voor de implementatie en coördinatie op
afdelingsniveau. Ook is het middenmanagement verantwoordelijk voor de
bemiddeling tussen top management en uitvoerende kern.
Systeemvisie: heeft te maken met dynamische, doorlopende activiteiten in organisaties.
Dimensies van organisaties vallen in 2 categorieën uiteen:
- Structurele dimensies: leveren de etiketten van de interne kenmerken, op basis waarvan
organisaties gemeten en met elkaar vergeleken kunnen worden.
o Formalisatie: hoeveelheid schriftelijke documentatie waarin gedrag en activiteiten
vastgelegd zijn.
o Specialisatie: de mate waarin taken van de organisatie opgesplitst zijn in
afzonderlijke werkzaamheden.
o Gezagshiërarchie: geeft aan wie onder wie valt en over hoeveel werknemers elke
manager leiding heeft.
o Centralisatie: het hiërarchische niveau dat beslissingsbevoegdheid heeft. Als de
besluitvorming alleen bij de top ligt, is de organisatie gecentraliseerd.
o Professionalisme: de mate waarin werknemers officieel opgeleid en getraind zijn.
o Personeelsratio’s: de verdeling van mensen over de verschillende functies en
afdelingen.
- Contextuele dimensies: omschrijven de hele organisatie, zoals de omvang, technologie,
omgeving en doelen. Een serie overlappende elementen die ten grondslag liggen aan de
structuur en werkprocessen van de organisatie.
o Omvang: de grootte van de organisatie, gemeten naar het aantal mensen dat er
werkt.
o Organisatietechnologie: de aard van het productiesubsysteem en omvat de acties en
technieken waarmee de input in output wordt omgezet.
o De omgeving: alle elementen buiten de grenzen van de organisatie: bedrijfstak, de
overheid, afnemers, toeleveranciers en de financiële gemeenschap.
o De doelen en strategie: zijn bepalend voor het overkoepelende doel en de
concurrentietechnieken die de organisatie onderscheiden van andere organisaties.
3
Inhoud
1. Organisaties en organisatietheorie.....................................................................................................2
2. Strategie, organisatieontwerp, en effectiviteit...................................................................................5
3. De fundamenten van de organisatiestructuur....................................................................................8
4. De externe omgeving........................................................................................................................10
5. Relaties tussen organisaties..............................................................................................................13
6. Productie- en dienstverleningstechnologie......................................................................................15
7. Informatie- technologie en kennismanagement...............................................................................19
8. Omvang, levenscyclus en controle van de organisatie.....................................................................21
13. Moderne trends in organisatieontwerp..........................................................................................24
1
,1. Organisaties en organisatietheorie
Interdependentie: onderlinge afhankelijkheid
Enterprise resource planning (ERP, planning van de middelen): Deze complexe informatiesystemen
vergaren, verwerken en leveren informatie over heel het reilen zeilen van een organisatie.
Intellectueel kapitaal: dat wat werknemers weten.
Organisaties: zijn sociale entiteiten die gericht zijn op een doel, ontworpen zijn als systeem van
bewust gestructureerde en gecoördineerde activiteiten, en verbonden zijn met de externe omgeving.
Belang van organisaties:
1. De middelen bijeenbrengen om gewenste doelen en resultaten te bereiken.
2. Goederen en diensten efficiënt produceren.
3. Innovatie stimuleren.
4. Moderne productie- en computertechnologie toepassen.
5. Zich aanpassen aan een veranderende omgeving en die beïnvloeden.
6. Waarde creëren voor eigenaren, klanten en werknemers.
7. Ruimte bieden voor continue uitdagingen op het gebied van diversiteit, ethiek,
carrièrepatronen, motivatie en coördinatie van werknemers.
Gesloten systeem: Niet afhankelijk van zijn omgeving; het is autonoom, begrensd en hermetisch
afgesloten van de buitenwereld.
Open systeem: staat in wisselwerking met de omgeving om te overleven; het gebruikt middelen,
maar exporteert ook middelen naar de omgeving.
Systeem: een serie onderling verbonden elementen die haar input uit de omgeving krijgt, deze
transformeert en de output terugstuurt naar de externe omgeving.
Subsystemen: voeren 5 essentiële functies uit:
- boundary spanning: verantwoordelijk voor de uitwisseling met de omgeving.
- productie: levert de output van producten en diensten.
- onderhoud: de organisatie soepel laten functioneren en te zorgen voor de onderhoud van de
fysieke en menselijke elementen van de organisatie.
- aanpassing: verantwoordelijk voor veranderingen en aanpassingen van de organisatie.
- management: stuurt en coördineert de andere subsystemen.
5 basisonderdelen van een organisatie:
- (technische kern) Uitvoerende kern: alle mensen die het basiswerk van de organisatie
uitvoeren.
- Technische ondersteuning: helpt de organisatie zich aan de omgeving aan te passen.
- (administratieve ondersteuning) Ondersteunende staf: verantwoordelijk voor het soepel
laten functioneren en onderhouden van de organisatie, incl. de fysieke en menselijke
elementen.
- Management: het aansturen en coördineren van de andere onderdelen.
2
, o Topmanagement: draagt zorg voor richting, strategieën, doelen en beleid voor de
hele organisatie of voor grote divisies.
o Het middenkader: verantwoordelijk voor de implementatie en coördinatie op
afdelingsniveau. Ook is het middenmanagement verantwoordelijk voor de
bemiddeling tussen top management en uitvoerende kern.
Systeemvisie: heeft te maken met dynamische, doorlopende activiteiten in organisaties.
Dimensies van organisaties vallen in 2 categorieën uiteen:
- Structurele dimensies: leveren de etiketten van de interne kenmerken, op basis waarvan
organisaties gemeten en met elkaar vergeleken kunnen worden.
o Formalisatie: hoeveelheid schriftelijke documentatie waarin gedrag en activiteiten
vastgelegd zijn.
o Specialisatie: de mate waarin taken van de organisatie opgesplitst zijn in
afzonderlijke werkzaamheden.
o Gezagshiërarchie: geeft aan wie onder wie valt en over hoeveel werknemers elke
manager leiding heeft.
o Centralisatie: het hiërarchische niveau dat beslissingsbevoegdheid heeft. Als de
besluitvorming alleen bij de top ligt, is de organisatie gecentraliseerd.
o Professionalisme: de mate waarin werknemers officieel opgeleid en getraind zijn.
o Personeelsratio’s: de verdeling van mensen over de verschillende functies en
afdelingen.
- Contextuele dimensies: omschrijven de hele organisatie, zoals de omvang, technologie,
omgeving en doelen. Een serie overlappende elementen die ten grondslag liggen aan de
structuur en werkprocessen van de organisatie.
o Omvang: de grootte van de organisatie, gemeten naar het aantal mensen dat er
werkt.
o Organisatietechnologie: de aard van het productiesubsysteem en omvat de acties en
technieken waarmee de input in output wordt omgezet.
o De omgeving: alle elementen buiten de grenzen van de organisatie: bedrijfstak, de
overheid, afnemers, toeleveranciers en de financiële gemeenschap.
o De doelen en strategie: zijn bepalend voor het overkoepelende doel en de
concurrentietechnieken die de organisatie onderscheiden van andere organisaties.
3
