Geneeskunde UU Vorm en Functie samenvatting

Gnk b1.1 Vorm en Functie
Anatomie

Anatomie = bouw en functie, te zien met blote oog
Als functie-eisen veranderen  vorm verandert

- systematische anatomie: stelsels/systemen
Tractus digestives = verteringsstelsel
Tractus circulatorius = hart-, vaat-, lymfestelsel
- regionale anatomie: regio
thorax (borst), abdomen (buik), pelvis (bekken)
- klinische anatomie: elementen belangrijk voor praktiserend medicus

Nomenclatuur
Ductus = buis cava = hol
Arteria (a) = slagader vena (v) = ader
Hepar = lever ren = nier
Impressio = indeuking
Nervus (n) = zenuw
Musculus (m) = spier

Vascularisatie = bloedvoorziening
Innervatie = aansturing door zenuw

Anatomische positie  topografische aanduidingen
- Recht staan, handen naar voren
Craniaal = naar schedel caudaal = naar staart
Ventraal/anterior = naar voren/buik dorsaal/posterior = naar achter/rug
Proximaal = richting romp distaal = richting uiteinde
Mediaal = naar middel lateraal = naar buiten
Superior = boven inferior = onder

Lichaamsholtes
- Liggen organen in
- Schedelholte  hersenen
Wervelkanaal  ruggenmerg zenuwstelsel  benig omhulsel, beschermt
Cavitas thoracis  longen, hart
Diafragma  scheidt borstholte van buikholte, spieren, middenrif,
Ademhaling vergroot zo cavitas thoracis
 Cavitas pleuralis rondom longen
 Cavitas pericardialis rondom hart
 Mediastium = ruimte tussen de longen, omvat hart, slokdarm en aorta
Cavitas abdominis  buik en bekken organen
 Cavitas peritonealis
- Veel beweging in borst, buik en bekkenholte (bewegen zelf, ademhaling, voortbewegen) 
structuren bewegen langs elkaar  glijvlak ertussen nodig:
o Sereuze vliezen/membranen
 bekleden organen en wand van holte waarin deze liggen
 produceren vocht  vocht is nodig voor beweging tov elkaar


1

,  veel beweging in buik want ademhaling, bewegingen organen,
houding veranderingen
 peritoneum = buikvlies
pleura = longvlies
 parietalis (buiten) en visceralis (binnen)
pericardium = hartzakje

- Door het diafragma lopen:
o Aorta
 T12, hiatus aorticus (achteraan)
o Vena cava inferior
 T8, foramen venae cavae (peesplaat, slap net als vena  niet dichtgedrukt)
o Oesophagus
 T10, hiatus oesophagus (in spierlaag)
 Diafragma functioneert als kringspier die open/dicht doet
-
Doorsnede anatomie
- CT- of MRI-scan
- Vlakken
o Transversaal/axiaal = verdeelt in boven/onder, dwars door lichaam
o Frontaal/coronaal = voor/achter
o Sagittaal = links/rechts
 Mediaan = recht door midden
- Zien boven of onder: hart zit links, meestal onder

Steun en bewegingsstelsel

Arthrologie (gewrichtsleer)
Junctura = gewricht = verbinding tussen botten
- Solid joints, beperkte beweging
o junctura fibrosa = bindweefselverbinding
 sutura (schedel)
 syndesmose (2 aangrenzenden botten verbonden door ligament bijv. ulna en
radius)
 gomphose (tussen tanden en bot)
o junctura cartilaginea = kraakbeenverbinding
 discus intervertebralis, tussenwervelschijf, fibreus kraakbeen
 symphysis (vezelig/fibreus kraakbeen, schaambeenderen)
 synchodrose (hyalien kraakbeen, sternum en ribben)
- Synovial joints
o junctura synovialis = ruimte tussen botstukken
 zorgt voor beweging
 bevat synovia (gewrichtssmeer, vocht)
 = articulatio

Synoviale gewrichten
o Kop (caput) en kom, bekleedt met hyaline kraakbeen (voeding uit
synovia)
o Gewrichtskapsel  bindt kop en kom
 Membrana synovialis  binnen, produceert synovia
 Membrana fibrosa  buiten, steviger

2

, o Cavum articulare = holte met synovia
 Botstukken beweging tov elkaar glijvlak nodig  hier synovia
o Ligamenten, gewrichtsbanden
 Zorgen voor stabiliteit, limiet aan beweging
 Bindweefselstructuur, kan trekkrachten weerstaan
 Versterken gewrichtskapsel, in kapsel  capsulair
 Extra capsulair = buiten kapsel
o Kraakbeenstucturen
 Discus (kraakbeen) ⃝
 Meniscus C
 Discongruente gewrichten = gewrichten die niet mooi op elkaar
passen
o Bursae (slijmbeurs)
 Synovia
 Beweging faciliteren en druk reduceren
 Tussen spieren en pezen
o Veel beweging  kwetsbaarder

- Indeling
o Naar beweging, functie
 Aantal assen, 1,2,3-assig (un, bi, multi-
axiaal)
o Naar vorm
 Scharnier (1-as), dwars en lengte
 draws: enkel, lengte: onderarm
 Zadel en condyloid (ellipsoid) (2-as)
 Condyloid: knokkel vinger, zadel:
duim
 Kogel (3-as)
 anatomisch kogel (vorm kop =
kogel)
 functioneel kogel (niet vorm wel 3 as)
 heup, schouder
- Bewegingen
o Abductie (van lichaam af) adductie (naar toe)
 As voor-achter
o Flexie (voren, buig)(anteflexie) extensie (achter, strek)(retroflexie)
 As zijkant
o Exorotatie (buiten draai) endorotatie (binnen)
 As boven-beneden
 Rotatie is echt een rondje draaien (dus niet zoals je vinger dat is combi flexie
en adductie enzo)
Spieren
- Functies beredeneren tov bewegingsassen
- Bewegen + stabiliseren
- Monoarticulair = langs 1 gewricht, bi- = 2, poly- = meer
- Aanhechtingsplaats: origo (bij centrum/romp) en insertie (van centrum af)
- Losmazig bindweefsel tussen en naast spieren zorgt voor bewegingsvrijheid

Stabiliteit van gewricht door
- Botten

3

, - Stevige ligamenten
- Spieren

- Spierbuik + pezen (bevestigen aan botten of andere spieren)
o 1 buik
o Meer buiken
o Met meerdere koppen (kop = ceps)


Bovenste extremiteit
- Functie: mobiliteit en handfunctie

Schouder
- Schoudergordel = clavicula (sleutelbeen) + scapula (schouderblad)
- Aan dorsale zijde open gordel, scapula “hangt” in spieren, alleen schoudergewricht, geen
gewricht met andere botten
- Bovenste extremiteit: mobiliteit belangrijker dan stabiliteit
- Gewrichten
o Articulatio sternoclavicularis
 Clavicula met sternum
 Enige verbinding schoudergordel met romp
 3 assen, functioneel kogelgewricht
 Discus articularis zorgt voor extra mobiliteit
o Art. acromioclavicularis
 Clavicula en scapula
 Matige beweging door ligamenten
 Vlak gewricht
o Art. Humeri/glenohumeralis
 Humerus (kop) (bovenarm) en scapula (kom)
 Schoudergewricht
 Anatomisch kogelgewricht
 Kop 2x kleiner dan kom en slap, wijd kapsel, stabiliteit door spieren 
muscules of rotator cuff (rotatorend manchet)
 Cavitas glenoidalis = de ondiepe kom van de art. humeri.
- Bewegingen scapula
o Elevatie/depressie (omhoog/laag)
Protractie/retractie (voren/achteren)
Laterorotatie/mediorotatie (omhoog/laag draaien)
o Scapulohumerale ritme = samenspel schoudergordel en art. humeri, scapula en
humeri bewegen beide
 Zijwaarts heffen arm: combi abductie schoudergewricht + laterorotatie
scapula
 Hierdoor kan schouder verder bewegen

Arm
- Ulna en radius
o Over elkaar heen rollen  Hand van boven naar onder = pronatie
Onder naar boven = suppinatie
Hand/vingers
- Functie:
o Grijpbeweging: duim tegenover vingers (=opponeren)


4