Samenvatting examen sociologie

Sociologie
Inhoudstabel:
Hoofdstuk 1 ……………………………….De sociologische benadering
Hoofdstuk 2 ……………………………….Het terrein van de sociologie
Hoofdstuk 3 ……………………………De stromingen in de sociologie
Hoofdstuk 4 ………………………………………………………………..Cultuur
Hoofdstuk 5 ………………………………………………….Sociale structuur
Hoofdstuk 6 ………………………………………………Sociale stratificatie
Hoofdstuk 7 …………………………………………………Afwijkend gedrag
Hoofdstuk 8 ……………………………………………….Institutionalisering
Hoofdstuk 9 …………………………………………………………Socialisering
Hoofdstuk 10 ……………………………………………..Sociale verandering
Hoofdstuk 11 …………………………………………………………….Integratie



Hoofdstuk 1: De sociologische benadering
Lesinhoud:
 Wat is sociologie
 Historische achtergrond van de sociologie
 Aanverwante disciplines
 Grondleggers van de sociologie
 De sociologische verbeelding


Wat is sociologie:
= de wetenschap die begaan is met de systematische studie van:

1. interacties tussen personen en/of sociale eenheden (verbaal en non-verbaal  mesoniveau)
2. de wijze waarop het verloop van deze sociale interactie wordt bepaald door de omgeving en
resulteert in de ontwikkeling van vaste patronen (context waarin iemand zich bevind)
3. gevolgen daarvan voor het menselijk gedrag (niveau v.h. individu  microniveau)

, omgeving




sociale
gedrag
interactie



Historische achtergrond van de sociologie:
 Sinds 150j een zelfstandige wetenschappelijke discipline
 Ontstaan doordat de mens altijd al gezocht heeft naar een verklaring van hun leven / de wereld
rond hun
 Archaïsche samenleving: men heeft geen controle over wat er gebeurt, verklaringen liggen
buiten de mens om bij religieuze en mythische oorsprongen.
 Huidige samenleving: verklaring zoekt men in de samenleving zelf/ empirische toetsing om tot
generalistische uitspraken te komen. (logisch nadenken: verbanden, connecties …)
(Vb: in A SL wordt kindersterfte verklaard als straf van goden, in H SL zal men onderzoeken of er een
ziekte is en een logische verklaring zoeken)



Verklaring late ontwikkeling sociologie:
 Wat vooraf ging  ontwikkeling van de logica, de histografie (kijken naar verleden, heden en
toekomst) en de natuurwetenschappen.

Maatschappelijke evoluties die aan de basis van zelfstandige wetenschap sociologie:
 Verlichting: rationaliteit, de mens kan zelf creëren en ontwikkelen, niet God maar de mens staat
centraal. Men begint te denken in termen van maatschappelijke regelingen, aandacht voor
werking van sociale structuren, culturen en wetmatigheden
 Franse revolutie: burgers krijgen rechten.
 Industriële revolutie: overgang naar een samenleving met meer sociale differentiatie, armoede
zorgde voor een nood aan een sociaal vangnet  sociologen krijgen theorieën over de
samenleving.

,Grondleggers sociologie:




Karl MARX Max WEBER Emile DURKHEIM Auguste COMTE



Aspectualiteit van de wetenschap:
 Elke wetenschap probeert vanuit eigen invalshoek sociale werkelijkheid te verklaring.

Aanverwante disciplines:
= zusterdisciplines

 Culturele antropologie
 Sociobiologie
 Psychologie
 Sociale psychologie



Psychologie
 Richt de focus op het individu, daar waar de sociologie de focus legt op interactieprocessen
tussen de individuen
 Het referentiekader van de psychologie is het interne functioneren, de psyché en de mentale
processen, daar waar de sociologie meer klemtonen legt vanuit de sociale omgeving



De sociale psychologie
 Bestudeert hoe individuen denken, voelen, zich gedragen in relatie tot anderen en hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen beïnvloed worden door anderen
 Bestudeert de effecten van groepskenmerken op het individuele handelen (verloop van
socialisatieprocessen, impact, massamedia via primaire groepen…)
 De sociale psychologie bestuurt attitudes



Culturele antropologie
 Komt voort uit de etnografie met accent op de studie van één cultuur
 Zoekt nu meer naar verschillen en gelijkenissen tussen culturen
 Maakt hierbij gebruik van kwalitatief onderzoek (veldwerk-participerende observatie)

, Sociobiologie
 Komt op midden jaren 1970
 Voortrekken: Edward O. Wilson
 Het uitgangspunt van de sociobiologie is dat sociaal gedrag een biologische basis heeft en kan
verklaard worden in termen van biologische principes
 Een biosociale benadering stelt de wisselwerking biologische en sociale processen centraal



Sociologische verbeelding:
 Bij het zoeken naar verklaringen speelt de sociologische verbeelding een belangrijke rol.
 Gebeurtenissen die het leven van mensen typeren worden bekeken vanuit het ruimere geheel
waarbinnen mensen met elkaar samenleven.

 Dus: sociale relaties bepalen de biografieën van mensen, sociale relaties zijn echter zelf het
resultaat van een historisch proces.

Voorbeeld:…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………