HOOFDSTUK 1: INLEIDING IN DE ANATOMIE EN DE FYSIOLOGIE
KEYPOINTS VAN DIT HOOFDSTUK
Terminologie: duidelijk kunnen omschrijven, een definitie of een synoniem kunnen geven:
- Anatomie = de bouw van het lichaam
- Fysiologie = de werking van het lichaam
- Cytologie = de celleer
- Histologie = weefselleer
- Pathologie = bestuderen van de effecten van aandoeningen op het functioneren van
organen of stelsels
- Homeostase = het streven naar een stabiel intern milieu
- Homeostatische regulering = aanpassingen van de fysiologische systemen, waardoor
de homeostase wordt gehandhaafd
- Negatieve terugkoppeling = een variatie buiten de gewenste spreiding wekt een
automatische reactie op → situatie wordt gecorrigeerd
- Positieve terugkoppeling = de aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg,
waardoor die prikkel wordt versterkt
- Anatomische positie = rechtopstaande positie van de mens waarbij: handen naast
het lichaam met palmen naar voren; voeten bij elkaar; rugligging wanneer gezicht
omhooggericht is; buikligging wanneer gezicht omlaag gericht is
- Sereuze membraan = vocht afscheidende membraan dat bestaat uit visceraal vlies,
vocht en een pariëtaal vlies
1
,Kunnen opsommen en/of uitleggen in de juiste terminologie + ook de terminologie zelf
kunnen omschrijven of er een duidelijke definitie van kunnen geven:
- Bespreek het verband tussen anatomie en fysiologie.
o Uit anatomische informatie kunnen aanwijzingen naar voren over mogelijke functies
(fysiologie)
o Fysiologische mechanismen kunnen vaak worden verklaard op basis van de
achterliggende anatomie
- Welke drie anatomische structuren zijn noodzakelijk voor de homeostatische
regulering?
1. Receptor: ontvangt de prikkel, gevoelig voor bepaalde verandering in de omgeving
(prikkels/stimulus)
2. Besturingscentrum/integratiecentrum: informatie van de receptor ontvangen en
verwerken
3. Effector: een cel/orgaan – reageert op de signalen van het besturingscentrum en
waarvan de werking de prikkel tegengaat/versterkt
Voorbeeld: airconditioning
- Wat is negatieve terugkoppeling? Geef twee voorbeelden.
Prikkel bij de receptor → toeneemt of afneemt → werkt een variatie buiten de normale
grenzen en automatische reactie → de situatie wordt gecorrigerd
Voorbeelden:
o Warmteregulatie (= regulering van de lichaamstemperatuur)
o Regulering van de glucoseconcentratie in het bloed
Afbeelding boek p13
- Wat is positieve terugkoppeling? Geef twee voorbeelden.
De aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg → de prikkel wordt versterkt
Voorbeelden:
o Bloedstolling: bloedstolling wordt versneld → bloeden stopt
o Uitdrijving en bevalling
2
, - Bespreek het verband tussen ziekte enerzijds en homeostatische regulering
anderzijds.
Als de homeostase verstoord raakt, functioneren orgaanstelsels minder efficiënt of zelfs
slecht. Het gevolg is ziekte. Als de situatie niet wordt gecorrigeerd, kan dit tot de dood leiden.
- De anatomische oriëntatiepunten (figuur 1.6 - enkel vetgedrukt) met vervoeging
- Kunnen aanduiden / benoemen op figuur
- Kunnen vertalen vanuit het Nederlands naar het Latijn.
- De drie primaire vlakken (figuur 1.9)
1. Transversaal vlak
Lichaam wordt in een bovenste & onderste gedeelte verdeeld = dwarsdoorsnede
2. Frontaal vlak = coronale vlak
Strekt zich lateraal uit (van zijkant tot zijkant) en verdeelt het lichaam in een ventraal
en dorsaal gedeelte
3. Sagittaal vlak
Loopt van ventraal naar dorsaal. Verdeelt het lichaam in een linker-en rechtergedeelte
(Mediosagittaal = doorsnede die door de middenlijn van het lichaam loopt en die het
lichaam in een linker- en rechterhelft verdeeld. OPM: snijdt niet de benen door
- Kunnen opsommen, omschrijven en toepassen
- Kunnen aanduiden / benoemen op een figuur.
- De anatomische richtingen (figuur 1.8 en tabel 1.1) kennen en kunnen toepassen.
Anterior Voorkant, voor
Ventraal Buikzijde
Posterior Achterzijde, achter
Dorsaal Rugzijde
Craniaal of cefaal (richting het) hoofd
Superior Boven, op een hoger niveau
Caudaal (richting de) staart
Inferior Onder, op een lager niveau
Mediaal Aan de binnenkant van het lichaam
3
, Lateraal Aan de buitenkant van het lichaam
Proximaal In de richting van een aanhechtingspunt
Distaal In de richting weg van een
aanhechtingspunt
Superficiaal Oppervlakkig gelegen
Profundus Diep gelegen
- De drie sereuze membranen
1. Peritoneum (buikvlies) → darmen
2. Pericard (hartzakje) → hart
3. Pleura (longvlies) → longen
Bouw en functie serieuze membranen
- Kunnen opsommen
- Kunnen aanduiden / benoemen
- Kunnen bespreken qua bouw en functie
(van binnen naar buiten)
- Orgaan
- Visceraal vlies (ligt op het orgaan bv. darm, hart)
- Vocht vacuüm
- Pariëtaal vlies (ligt buiten het visceraal vlies)
Een sereus membraan bevat een pariëtaal vlies en een visceraal vlies. Tussen de twee vliezen
bevindt zich een sereus vocht
→ functies:
1. Vacuüm trekken van de twee vliezen (bij elkaar houden) ; sereus membraan houdt de
longen en ribben tegen elkaar onder spanning
2. Glijden van de twee vliezen. De structuren die omgeven zijn door sereuze membranen zijn
structuren die de hele tijd bewegen (hart, longen, maag/darmen)
4
KEYPOINTS VAN DIT HOOFDSTUK
Terminologie: duidelijk kunnen omschrijven, een definitie of een synoniem kunnen geven:
- Anatomie = de bouw van het lichaam
- Fysiologie = de werking van het lichaam
- Cytologie = de celleer
- Histologie = weefselleer
- Pathologie = bestuderen van de effecten van aandoeningen op het functioneren van
organen of stelsels
- Homeostase = het streven naar een stabiel intern milieu
- Homeostatische regulering = aanpassingen van de fysiologische systemen, waardoor
de homeostase wordt gehandhaafd
- Negatieve terugkoppeling = een variatie buiten de gewenste spreiding wekt een
automatische reactie op → situatie wordt gecorrigeerd
- Positieve terugkoppeling = de aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg,
waardoor die prikkel wordt versterkt
- Anatomische positie = rechtopstaande positie van de mens waarbij: handen naast
het lichaam met palmen naar voren; voeten bij elkaar; rugligging wanneer gezicht
omhooggericht is; buikligging wanneer gezicht omlaag gericht is
- Sereuze membraan = vocht afscheidende membraan dat bestaat uit visceraal vlies,
vocht en een pariëtaal vlies
1
,Kunnen opsommen en/of uitleggen in de juiste terminologie + ook de terminologie zelf
kunnen omschrijven of er een duidelijke definitie van kunnen geven:
- Bespreek het verband tussen anatomie en fysiologie.
o Uit anatomische informatie kunnen aanwijzingen naar voren over mogelijke functies
(fysiologie)
o Fysiologische mechanismen kunnen vaak worden verklaard op basis van de
achterliggende anatomie
- Welke drie anatomische structuren zijn noodzakelijk voor de homeostatische
regulering?
1. Receptor: ontvangt de prikkel, gevoelig voor bepaalde verandering in de omgeving
(prikkels/stimulus)
2. Besturingscentrum/integratiecentrum: informatie van de receptor ontvangen en
verwerken
3. Effector: een cel/orgaan – reageert op de signalen van het besturingscentrum en
waarvan de werking de prikkel tegengaat/versterkt
Voorbeeld: airconditioning
- Wat is negatieve terugkoppeling? Geef twee voorbeelden.
Prikkel bij de receptor → toeneemt of afneemt → werkt een variatie buiten de normale
grenzen en automatische reactie → de situatie wordt gecorrigerd
Voorbeelden:
o Warmteregulatie (= regulering van de lichaamstemperatuur)
o Regulering van de glucoseconcentratie in het bloed
Afbeelding boek p13
- Wat is positieve terugkoppeling? Geef twee voorbeelden.
De aanvankelijke prikkel brengt een reactie teweeg → de prikkel wordt versterkt
Voorbeelden:
o Bloedstolling: bloedstolling wordt versneld → bloeden stopt
o Uitdrijving en bevalling
2
, - Bespreek het verband tussen ziekte enerzijds en homeostatische regulering
anderzijds.
Als de homeostase verstoord raakt, functioneren orgaanstelsels minder efficiënt of zelfs
slecht. Het gevolg is ziekte. Als de situatie niet wordt gecorrigeerd, kan dit tot de dood leiden.
- De anatomische oriëntatiepunten (figuur 1.6 - enkel vetgedrukt) met vervoeging
- Kunnen aanduiden / benoemen op figuur
- Kunnen vertalen vanuit het Nederlands naar het Latijn.
- De drie primaire vlakken (figuur 1.9)
1. Transversaal vlak
Lichaam wordt in een bovenste & onderste gedeelte verdeeld = dwarsdoorsnede
2. Frontaal vlak = coronale vlak
Strekt zich lateraal uit (van zijkant tot zijkant) en verdeelt het lichaam in een ventraal
en dorsaal gedeelte
3. Sagittaal vlak
Loopt van ventraal naar dorsaal. Verdeelt het lichaam in een linker-en rechtergedeelte
(Mediosagittaal = doorsnede die door de middenlijn van het lichaam loopt en die het
lichaam in een linker- en rechterhelft verdeeld. OPM: snijdt niet de benen door
- Kunnen opsommen, omschrijven en toepassen
- Kunnen aanduiden / benoemen op een figuur.
- De anatomische richtingen (figuur 1.8 en tabel 1.1) kennen en kunnen toepassen.
Anterior Voorkant, voor
Ventraal Buikzijde
Posterior Achterzijde, achter
Dorsaal Rugzijde
Craniaal of cefaal (richting het) hoofd
Superior Boven, op een hoger niveau
Caudaal (richting de) staart
Inferior Onder, op een lager niveau
Mediaal Aan de binnenkant van het lichaam
3
, Lateraal Aan de buitenkant van het lichaam
Proximaal In de richting van een aanhechtingspunt
Distaal In de richting weg van een
aanhechtingspunt
Superficiaal Oppervlakkig gelegen
Profundus Diep gelegen
- De drie sereuze membranen
1. Peritoneum (buikvlies) → darmen
2. Pericard (hartzakje) → hart
3. Pleura (longvlies) → longen
Bouw en functie serieuze membranen
- Kunnen opsommen
- Kunnen aanduiden / benoemen
- Kunnen bespreken qua bouw en functie
(van binnen naar buiten)
- Orgaan
- Visceraal vlies (ligt op het orgaan bv. darm, hart)
- Vocht vacuüm
- Pariëtaal vlies (ligt buiten het visceraal vlies)
Een sereus membraan bevat een pariëtaal vlies en een visceraal vlies. Tussen de twee vliezen
bevindt zich een sereus vocht
→ functies:
1. Vacuüm trekken van de twee vliezen (bij elkaar houden) ; sereus membraan houdt de
longen en ribben tegen elkaar onder spanning
2. Glijden van de twee vliezen. De structuren die omgeven zijn door sereuze membranen zijn
structuren die de hele tijd bewegen (hart, longen, maag/darmen)
4
