Farma samenvatting H6 Contra-indicaties en intoleranties
Contra-indicaties
Met contra-indicaties worden die eigenschappen, ziektebeelden of andere kenmerken van een
patiënt bedoeld die niet of slechts onder bepaalde voorwaarden verenigbaar zijn met het gebruik van
bepaalde geneesmiddelen. Contra indicatie is dus een patiënt gebonden reden om een bepaald
geneesmiddel niet te gebruiken. Dergelijke geneesmiddelen mogen niet gebruikt worden omdat de
kans op bijwerkingen te groot is.
Aandoeningen of omstandigheden die maken dat sommige geneesmiddelen niet mogen worden
gebruikt.
- Gestoorde lever en nierfunctie
- Zwangerschap (kinderwens)
- Borstvoeding
- Sportbeoefening (denk aan risico van doping)
- Overgevoeligheid of intolerantie voor het geneesmiddel.
- Bepaalde ziektebeelden
Absolute contra-indicatie: geneesmiddel mag onder geen enkele voorwaarde door de patiënt
worden gebruikt. Overleg met apotheker/arts.
Relatieve contra-indicatie: de arts kan onder voorwaarden kiezen voor het gebruik van het middel.
Raadpleeg medicatiehistorie. Bij eerste uitgifte overleg met apotheker/arts.
Aandoeningen als contra-indicaties
Bij een aantal ziektebeelden (en omstandigheden) zijn bepaalde (groepen) geneesmiddelen
gecontra-indiceerd.
Belangrijkste ziekte beelden
- Astma en COPD (benauwdheidsklachten)
- Diabetes mellitus (suikerziekte)
- Glaucoom (oogziekte)
- Hart en vaat ziekten, zoals hartfalen, angina pectoris en hoge bloeddruk
- Jicht
- Lever en nierfunctiestoornissen
- Neurologische aandoeningen zoals ziekte van parkinson en epilepsie
- Prostaathyperplasie
- Psoriasis
- Ulcus pepticum (maagzweer)
- Zwangerschap en borstvoeding
- Aangeboren stofwisselingsziekte als glucose-6-fosfaat-dehydrogenasedeficientie
Astma en COPD (chronic obstructive pulmona disease)
- Aandoeningen van de luchtwegen
, - Klachten ernstige benauwdheid
- Beide aandoeningen zijn over het algemeen een contra indicatie voor NSAID’s en sommige
geneesmiddelen tegen een hoge bloeddruk en hartritme stoornissen zoals bètablokkers.
- Ruim 20% ontwikkelt benauwdheids klachten na innemen van NSAID’s vooral ibuprofen en
naproxen. Als de patiënt geen problemen onder vind kan het middel wel meegegeven
worden.
- Bètablokkers kunnen bij een astma aanval of exacerbatie COPD, als gevolg van blootstelling
aan een bepaalde prikkel, zorgen dat luchtwegverwijdende medicatie minder goed werkt
(extra benauwdheid kan optreden).
Diabetes mellitus
- Contra-indicatie voor het gebruik van corticosteroïden (prednisolon, prednison,
dexamethason) en bètablokkers.
- Corticosteroïden kunnen de glucosestofwisseling (ernstig) ontregelen.
- En bepaalde bètablokkers maskeren gevolgen van een te laag bloedsuikergehalte.
Glaucoom
- Bij glaucoom is de druk in de oogbol vergroot, kan tot problemen leiden met zien. Hogere
oogbal druk kan de zenuw beschadigen, waardoor het gezichtsvermogen langzaam achteruit
gaat.
- Corticosteroïden moeten worden vermeden omdat deze de oogboldruk kunnen verhogen.
Hart en vaat ziekten, zoals hartfalen, angina pectoris en hoge bloeddruk
- Bij hartfalen en te hoge bloeddruk geen geneesmiddelen die vocht vasthouden in het
lichaam. NSAID’s beïnvloeden bijvoorbeeld de nierfunctie, waardoor vocht word vast
gehouden. Dat kan bij hartfalen tot acute problemen leiden (hart moet harder werken terwijl
het dat niet kan, patiënt word kortademig, dikke enkels en gewicht neemt toe).
- Hoge bloeddruk kan bij langdurig NSAID’s gebruik verder worden verhoogd omdat NSAID’s
werking van bloeddruk verlagende middelen tegen werkt. Kortdurend gebruik ongeveer 14
dagen geeft meestal geen problemen.
- Ischemische hartklachten of hartziekten, zijn klachten van hart die ontstaan doordat
bloedtoevoer naar de hartspier onvoldoende is. Word meestal veroorzaakt door
vernauwingen of verstoppingen kransslagaders. Kransslagaders voorzien het hart van
voldoende bloed om goed te kunnen werken. Meest voorkomende klachten bij slechtere
doorbloeding zijn zwaar drukkend gevoel op borst (rust of inspanning), hart krijgt te weinig
zuurstof. Ischemische klachten kunnen de oorzaak als gevolg zijn van angina pectoris of
hartinfarct.
- Bij ischemische hartziekte mag diclofenac nooit worden gebruikt. Gebruik van deze pijnstiller
veroorzaakt namelijk de kans op hart en vaataandoeningen zoals een hartinfarct.
Jicht
- Meestal sprake van verhoogd urinezuurgehalte in bloed. Hoger urinezuurgehalte word in
verband gebracht met grote kans op jicht aanvallen.
Contra-indicaties
Met contra-indicaties worden die eigenschappen, ziektebeelden of andere kenmerken van een
patiënt bedoeld die niet of slechts onder bepaalde voorwaarden verenigbaar zijn met het gebruik van
bepaalde geneesmiddelen. Contra indicatie is dus een patiënt gebonden reden om een bepaald
geneesmiddel niet te gebruiken. Dergelijke geneesmiddelen mogen niet gebruikt worden omdat de
kans op bijwerkingen te groot is.
Aandoeningen of omstandigheden die maken dat sommige geneesmiddelen niet mogen worden
gebruikt.
- Gestoorde lever en nierfunctie
- Zwangerschap (kinderwens)
- Borstvoeding
- Sportbeoefening (denk aan risico van doping)
- Overgevoeligheid of intolerantie voor het geneesmiddel.
- Bepaalde ziektebeelden
Absolute contra-indicatie: geneesmiddel mag onder geen enkele voorwaarde door de patiënt
worden gebruikt. Overleg met apotheker/arts.
Relatieve contra-indicatie: de arts kan onder voorwaarden kiezen voor het gebruik van het middel.
Raadpleeg medicatiehistorie. Bij eerste uitgifte overleg met apotheker/arts.
Aandoeningen als contra-indicaties
Bij een aantal ziektebeelden (en omstandigheden) zijn bepaalde (groepen) geneesmiddelen
gecontra-indiceerd.
Belangrijkste ziekte beelden
- Astma en COPD (benauwdheidsklachten)
- Diabetes mellitus (suikerziekte)
- Glaucoom (oogziekte)
- Hart en vaat ziekten, zoals hartfalen, angina pectoris en hoge bloeddruk
- Jicht
- Lever en nierfunctiestoornissen
- Neurologische aandoeningen zoals ziekte van parkinson en epilepsie
- Prostaathyperplasie
- Psoriasis
- Ulcus pepticum (maagzweer)
- Zwangerschap en borstvoeding
- Aangeboren stofwisselingsziekte als glucose-6-fosfaat-dehydrogenasedeficientie
Astma en COPD (chronic obstructive pulmona disease)
- Aandoeningen van de luchtwegen
, - Klachten ernstige benauwdheid
- Beide aandoeningen zijn over het algemeen een contra indicatie voor NSAID’s en sommige
geneesmiddelen tegen een hoge bloeddruk en hartritme stoornissen zoals bètablokkers.
- Ruim 20% ontwikkelt benauwdheids klachten na innemen van NSAID’s vooral ibuprofen en
naproxen. Als de patiënt geen problemen onder vind kan het middel wel meegegeven
worden.
- Bètablokkers kunnen bij een astma aanval of exacerbatie COPD, als gevolg van blootstelling
aan een bepaalde prikkel, zorgen dat luchtwegverwijdende medicatie minder goed werkt
(extra benauwdheid kan optreden).
Diabetes mellitus
- Contra-indicatie voor het gebruik van corticosteroïden (prednisolon, prednison,
dexamethason) en bètablokkers.
- Corticosteroïden kunnen de glucosestofwisseling (ernstig) ontregelen.
- En bepaalde bètablokkers maskeren gevolgen van een te laag bloedsuikergehalte.
Glaucoom
- Bij glaucoom is de druk in de oogbol vergroot, kan tot problemen leiden met zien. Hogere
oogbal druk kan de zenuw beschadigen, waardoor het gezichtsvermogen langzaam achteruit
gaat.
- Corticosteroïden moeten worden vermeden omdat deze de oogboldruk kunnen verhogen.
Hart en vaat ziekten, zoals hartfalen, angina pectoris en hoge bloeddruk
- Bij hartfalen en te hoge bloeddruk geen geneesmiddelen die vocht vasthouden in het
lichaam. NSAID’s beïnvloeden bijvoorbeeld de nierfunctie, waardoor vocht word vast
gehouden. Dat kan bij hartfalen tot acute problemen leiden (hart moet harder werken terwijl
het dat niet kan, patiënt word kortademig, dikke enkels en gewicht neemt toe).
- Hoge bloeddruk kan bij langdurig NSAID’s gebruik verder worden verhoogd omdat NSAID’s
werking van bloeddruk verlagende middelen tegen werkt. Kortdurend gebruik ongeveer 14
dagen geeft meestal geen problemen.
- Ischemische hartklachten of hartziekten, zijn klachten van hart die ontstaan doordat
bloedtoevoer naar de hartspier onvoldoende is. Word meestal veroorzaakt door
vernauwingen of verstoppingen kransslagaders. Kransslagaders voorzien het hart van
voldoende bloed om goed te kunnen werken. Meest voorkomende klachten bij slechtere
doorbloeding zijn zwaar drukkend gevoel op borst (rust of inspanning), hart krijgt te weinig
zuurstof. Ischemische klachten kunnen de oorzaak als gevolg zijn van angina pectoris of
hartinfarct.
- Bij ischemische hartziekte mag diclofenac nooit worden gebruikt. Gebruik van deze pijnstiller
veroorzaakt namelijk de kans op hart en vaataandoeningen zoals een hartinfarct.
Jicht
- Meestal sprake van verhoogd urinezuurgehalte in bloed. Hoger urinezuurgehalte word in
verband gebracht met grote kans op jicht aanvallen.
