Sociologie
BEGRIP DEFINITIE/ OMSCHRIJVING
Sociologie De menswetenschap die op een systematische
wijze kennis en inzicht wil verwerven in sociale
relaties tussen mensen, meer bepaald de vaste
gedragspatronen
Interdisciplinariteit Vanuit verschillende disciplines kijken naar
kinderen en jongeren
Urbanisatie Verstedelijking
Egoïstische zelfdoding Sociale cohesie te laag
Altruïstische zelfdoding Sociale cohesie te strak
Anomische zelfdoding Zelfdoding omdat normen totaal niet gelden
Self fulfilling prophecy Zelfbevestigende voorspelling die vertrekt
vanuit een voorspelling (kan foute definitie
zijn), waarnaar men zich gaat gedragen en dus
de voorspelling uitkomt
Pygmalioneffect Voorspelling wordt waar
Self denying prophecy Vertrekt vanuit bepaalde voorspellingen, maar
je past je gedrag aan zodat de voorspelling niet
meer uitkomt
Sociale relaties Sociale interacties die volgens een bepaalde
routine verlopen, volgens vaste patronen en
dus voorspelbaar zijn
Positieset Iedere mens bekleed meerdere posities
Ascription Toewijzing, op basis van afkomst
Achievement Verwerving, op basis van individuele
verwezenlijkingen
Meritocratische samenleving “Je krijgt wat je verdient”
Statuscongruentie Mensen kiezen voor sociale interacties met
sociale posities wiens status verzoenbaar/ op
hetzelfde niveau is met die van hen
Statusincongruentie Als status die gekoppeld is aan een sociale
positie niet overeenkomt met status van
andere sociale posities bv hoge sociale positie
tegenover lage sociale positie)
Positiegebonden handelen Men handelt zoals dat in de positie gebruikelijk
is/ verwacht wordt en men benadert de
anderen als positiebekleders. Dit maakt dat we
kunnen interageren met wildvreemden.
Positie-indicatoren/ rolattributen Signalen waarmee we elkaar informeren over
de positie die we bekleden
Sociale rollen Sociale verwachtingen
Intern rollenconflict Verschillende rollen/ hoeken uit 1 bepaalde
positie die met elkaar in conflict gaan
Extern rollenconflict Verschillende rollen uit verschillende posities
die met elkaar in conflict gaan
1
, Cultuur (sociologische visie) Het min of meer samenhangend geheel van
collectieve waarden, normen, verwachtingen en
doeleinden (=collectieve opvattingen), die
gedeeld worden in een samenleving en door de
leden van die samenleving worden aangeleerd
en doorgegeven
Impliciete waarden Niet alle waarden zijn gedeeld door iedereen
Diffuusheid Focus op primaire relaties, sprake van emoties
Specificiteit Focus op secundaire relaties bv docent en
student
Particularisme Verschillende criteria, die niet voor iedereen
hetzelfde zijn bv iemand die je kent betere
punten geven
Universaliteit Je gebruikt voor iedereen dezelfde criteria
Affectiviteit Nadruk op emoties
Instrumentaliteit Nadruk op rationaliteit
Normen Collectieve opvattingen over wat moet en niet
mag; hoe moet ik me gedragen om
geaccepteerd te worden?
Gewoontes Normen die in een samenleving heersen, maar
niet via het recht vervolgd kunnen worden
Overnormering Samenleving met teveel normen
Ondernormering Samenleving met te weinig normen
Anomie Er is totaal geen enkele norm die nog geldt
Doeleinden/ doelstellingen Collectieve opvattingen over gewenste
resultaten van gedrag
Verwachtingen Collectieve opvattingen over wat zal of kan
gebeuren
Contingent Het had anders kunnen zijn, maar het is geen
toeval dat het zo is
Arbitrair Toevallig
Subcultuur =Een cultuurpatroon dat in bepaalde opzichten
verschilt van het grotere culturele geheel
(dominante cultuur) en in andere opzichten
daarmee overeenkomt
= Zowel waarden en normen die overeen
komen met dominante cultuur als waarden en
normen die verschillende zijn
Generatie Categorie van mensen die in dezelfde periode
geboren zijn en die gemeenschappelijke
eigenschappen hebben
Tegencultuur/ contracultuur Cultuurpatroon dat zich afzet tegen dominante
cultuur
Assimilatie Subculturen gaan op in de dominante cultuur
Multiculturalisme Subculturen worden gerespecteerd
Etnocentrisme Men oordeelt over andere cultuur met
maatstaven van eigen cultuur (vanuit je eigen
referentiekader)
In group Groep waartoe jij behoort
Out group Groepen waartoe jij niet behoort
2
BEGRIP DEFINITIE/ OMSCHRIJVING
Sociologie De menswetenschap die op een systematische
wijze kennis en inzicht wil verwerven in sociale
relaties tussen mensen, meer bepaald de vaste
gedragspatronen
Interdisciplinariteit Vanuit verschillende disciplines kijken naar
kinderen en jongeren
Urbanisatie Verstedelijking
Egoïstische zelfdoding Sociale cohesie te laag
Altruïstische zelfdoding Sociale cohesie te strak
Anomische zelfdoding Zelfdoding omdat normen totaal niet gelden
Self fulfilling prophecy Zelfbevestigende voorspelling die vertrekt
vanuit een voorspelling (kan foute definitie
zijn), waarnaar men zich gaat gedragen en dus
de voorspelling uitkomt
Pygmalioneffect Voorspelling wordt waar
Self denying prophecy Vertrekt vanuit bepaalde voorspellingen, maar
je past je gedrag aan zodat de voorspelling niet
meer uitkomt
Sociale relaties Sociale interacties die volgens een bepaalde
routine verlopen, volgens vaste patronen en
dus voorspelbaar zijn
Positieset Iedere mens bekleed meerdere posities
Ascription Toewijzing, op basis van afkomst
Achievement Verwerving, op basis van individuele
verwezenlijkingen
Meritocratische samenleving “Je krijgt wat je verdient”
Statuscongruentie Mensen kiezen voor sociale interacties met
sociale posities wiens status verzoenbaar/ op
hetzelfde niveau is met die van hen
Statusincongruentie Als status die gekoppeld is aan een sociale
positie niet overeenkomt met status van
andere sociale posities bv hoge sociale positie
tegenover lage sociale positie)
Positiegebonden handelen Men handelt zoals dat in de positie gebruikelijk
is/ verwacht wordt en men benadert de
anderen als positiebekleders. Dit maakt dat we
kunnen interageren met wildvreemden.
Positie-indicatoren/ rolattributen Signalen waarmee we elkaar informeren over
de positie die we bekleden
Sociale rollen Sociale verwachtingen
Intern rollenconflict Verschillende rollen/ hoeken uit 1 bepaalde
positie die met elkaar in conflict gaan
Extern rollenconflict Verschillende rollen uit verschillende posities
die met elkaar in conflict gaan
1
, Cultuur (sociologische visie) Het min of meer samenhangend geheel van
collectieve waarden, normen, verwachtingen en
doeleinden (=collectieve opvattingen), die
gedeeld worden in een samenleving en door de
leden van die samenleving worden aangeleerd
en doorgegeven
Impliciete waarden Niet alle waarden zijn gedeeld door iedereen
Diffuusheid Focus op primaire relaties, sprake van emoties
Specificiteit Focus op secundaire relaties bv docent en
student
Particularisme Verschillende criteria, die niet voor iedereen
hetzelfde zijn bv iemand die je kent betere
punten geven
Universaliteit Je gebruikt voor iedereen dezelfde criteria
Affectiviteit Nadruk op emoties
Instrumentaliteit Nadruk op rationaliteit
Normen Collectieve opvattingen over wat moet en niet
mag; hoe moet ik me gedragen om
geaccepteerd te worden?
Gewoontes Normen die in een samenleving heersen, maar
niet via het recht vervolgd kunnen worden
Overnormering Samenleving met teveel normen
Ondernormering Samenleving met te weinig normen
Anomie Er is totaal geen enkele norm die nog geldt
Doeleinden/ doelstellingen Collectieve opvattingen over gewenste
resultaten van gedrag
Verwachtingen Collectieve opvattingen over wat zal of kan
gebeuren
Contingent Het had anders kunnen zijn, maar het is geen
toeval dat het zo is
Arbitrair Toevallig
Subcultuur =Een cultuurpatroon dat in bepaalde opzichten
verschilt van het grotere culturele geheel
(dominante cultuur) en in andere opzichten
daarmee overeenkomt
= Zowel waarden en normen die overeen
komen met dominante cultuur als waarden en
normen die verschillende zijn
Generatie Categorie van mensen die in dezelfde periode
geboren zijn en die gemeenschappelijke
eigenschappen hebben
Tegencultuur/ contracultuur Cultuurpatroon dat zich afzet tegen dominante
cultuur
Assimilatie Subculturen gaan op in de dominante cultuur
Multiculturalisme Subculturen worden gerespecteerd
Etnocentrisme Men oordeelt over andere cultuur met
maatstaven van eigen cultuur (vanuit je eigen
referentiekader)
In group Groep waartoe jij behoort
Out group Groepen waartoe jij niet behoort
2
