HOOFDSTUK 14: Waarnemen
14.1 Zintuigcellen
Evenwichtszintuig
Zintuigcel Gespecialiseerde cel die reageert op een specifieke prikkel
(adequate prikkel)
Bouw
Vestibulum
Het centrale gedeelte van het
evenwichtsorgaan gevuld met endolymfe. In de
vestibulum zit de maculae (kleine zintuig
orgaantjes).
Maculae: Rechtlijnige versnellingen en
vertragingen van je hoofd waarnemen
Halfcirkelvormige kanalen
Drie kanalen staan in drie vlakken loodrecht op
elkaar langs een x-, y- en z-as, gevuld met
endolymfe. In de verbreding van de
halfcirkelvormige kanalen zit de cupulae/
Cupulae: Draaibewegingen
Maculae Cupulae
Bouw Haarcellen (zintuigcellen) stegen Haarcellen (zintuigcellen) met lange
met lange ciliën (zintuigharen) in ciliën, steken in geleiachtige massa,
geleilaag (snelheid) met laagje capula (vrij heen en weer bewegen
kalksteentjes (gevoelig met endolymfe). De vloeistof beweegt
zwaartkracht). vertraagd mee.
Werking Zwaartekracht: Traagheid:
kalksteentjes zijn gevoelig voor
zwaartekracht door de massa Beweging hoofd: endolymfe
Ciliën buigen in een bepaalde Ciliën buigen in bepaalde richting
richting
Impulsen sturen naar
Informatie wordt door haarcellen evenwichtscentrum in hersenstam
doorgegeven naar de hersenen
, Zintuigcellen
I. Mechanoreceptoren
Gevoelig mechanische prikkels, het buigen van ciliën (in cupulae en maculae)
Membraanpotentiaal vormverandering celmembraan
II. Thermoreceptoren
Gevoelig voor temperatuurwisselingen
Membraanpotentiaal warmtegevoelig eiwit
III. Chemoreceptoren
Gevoelig voor bepaalde stof
Signaalcascade + secundaire boodschapper
1) Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen
2) Prikkeldrempel bereikt volledige depolarisatie
3) Ca 2+¿ ¿ poorten gaan open
4) Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in synaps
IV. Fotoreceptoren
Gevoelig voor licht
Signaalcascade + secundaire boodschapper
1) Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen
2) Prikkeldrempel bereikt volledige depolarisatie
3) Ca 2+¿ ¿ poorten gaan open
4) Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in synaps
Pijnreceptoren zijn geen zintuigcellen zenuwceluiteidnen dreageren op prikkels die
schade kunnen geven (prikkeldrempel is hoger)
Constante prikkel: de drempelwaarde gaat omhoog adaptie (pijnzintuigen niet)
14.1 Zintuigcellen
Evenwichtszintuig
Zintuigcel Gespecialiseerde cel die reageert op een specifieke prikkel
(adequate prikkel)
Bouw
Vestibulum
Het centrale gedeelte van het
evenwichtsorgaan gevuld met endolymfe. In de
vestibulum zit de maculae (kleine zintuig
orgaantjes).
Maculae: Rechtlijnige versnellingen en
vertragingen van je hoofd waarnemen
Halfcirkelvormige kanalen
Drie kanalen staan in drie vlakken loodrecht op
elkaar langs een x-, y- en z-as, gevuld met
endolymfe. In de verbreding van de
halfcirkelvormige kanalen zit de cupulae/
Cupulae: Draaibewegingen
Maculae Cupulae
Bouw Haarcellen (zintuigcellen) stegen Haarcellen (zintuigcellen) met lange
met lange ciliën (zintuigharen) in ciliën, steken in geleiachtige massa,
geleilaag (snelheid) met laagje capula (vrij heen en weer bewegen
kalksteentjes (gevoelig met endolymfe). De vloeistof beweegt
zwaartkracht). vertraagd mee.
Werking Zwaartekracht: Traagheid:
kalksteentjes zijn gevoelig voor
zwaartekracht door de massa Beweging hoofd: endolymfe
Ciliën buigen in een bepaalde Ciliën buigen in bepaalde richting
richting
Impulsen sturen naar
Informatie wordt door haarcellen evenwichtscentrum in hersenstam
doorgegeven naar de hersenen
, Zintuigcellen
I. Mechanoreceptoren
Gevoelig mechanische prikkels, het buigen van ciliën (in cupulae en maculae)
Membraanpotentiaal vormverandering celmembraan
II. Thermoreceptoren
Gevoelig voor temperatuurwisselingen
Membraanpotentiaal warmtegevoelig eiwit
III. Chemoreceptoren
Gevoelig voor bepaalde stof
Signaalcascade + secundaire boodschapper
1) Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen
2) Prikkeldrempel bereikt volledige depolarisatie
3) Ca 2+¿ ¿ poorten gaan open
4) Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in synaps
IV. Fotoreceptoren
Gevoelig voor licht
Signaalcascade + secundaire boodschapper
1) Secundaire boodschapper bindt aan doelwitmoleculen
2) Prikkeldrempel bereikt volledige depolarisatie
3) Ca 2+¿ ¿ poorten gaan open
4) Receptorcellen lozen exciterende neurotransmitter in synaps
Pijnreceptoren zijn geen zintuigcellen zenuwceluiteidnen dreageren op prikkels die
schade kunnen geven (prikkeldrempel is hoger)
Constante prikkel: de drempelwaarde gaat omhoog adaptie (pijnzintuigen niet)
