Samenvatting: Cijfers geven werkt niet
Voorwoord
René Kneyber is een leraar wiskunde en auteur van o.a. ‘Orde houden in het voortgezet onderwijs’
en ‘Het Alternatief: weg met de afrekencultuur in het onderwijs.’ Het boek cijfers geven werkt niet is
zijn vertaling van de geschreven variant Embedded formative Assessment van Dylan Wiliam. Simpele,
duidelijke no-nonsense adviezen om formatieve evaluatie in de les toe te passen.
Gemaakt door: Robin de Leeuw
, Hoofdstuk 1: Wat is formatieve evaluatie?
▪ Taakverdeling
Elke actie die een leraar onderneemt om leerlingen zich nieuwe stof eigen te laten maken, valt onder
‘onderwijzen’. Maar het leren van de stof moet een leerling zelf doen. Wanneer ik lessen van leraren
bezoek valt mij altijd een ding op, de leraar is hard aan het werk. ‘Als leerlingen aan het einde van de
dag minder moe naar huis gaan dan jij, dan vereist de taakverdeling in de klas enige aandacht’.
▪ Onderwijs leren valkuil
Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld: ‘Ik doe niks, dus de leerling leert niet’. Of juist: ‘Ik doe veel,
dus de leerling is ook bezig.’ Het is niet de taak van de leraar om kennis over te dragen, noch leren te
faciliteren. De leraar moet effectieve leeromgevingen voor leerlingen ontwikkelen. De enige manier
waarop we dit kunnen doen is door middel van (formatieve) evaluatie.
▪ Wat is formatieve evaluatie precies?
Het onderbreken van een uitleg, doormiddel van het uitvoeren van een controle. Betrek leerlingen
bij de uitleg, vraag in verschillende vormen en laat het leren zichtbaar worden. Definitie:
Een evaluatie is formatief, als bewijsmateriaal van leerling prestaties wordt achterhaald,
geïnterpreteerd en gebruikt door leraren, leerlingen of hun leeftijdsgenoten om vervolgstappen vast
te stellen voor de les, die naar alle waarschijnlijkheid beter zijn, of een betere basis hebben, dan
beslissingen die leraren hadden genomen bij het ontbreken van dergelijke bewijzen.
▪ Formatieve evaluatiestrategieën
Onderwijs heeft met drie belangrijke processen en drie verschillende rollen te maken. Dit zijn:
Processen Rollen
1. Bepalen waar leerlingen zich bevinden in het leerproces; 1. Leraar
2. Bepalen waar leerlingen naartoe gaan; 2. Leerling
3. Bepalen hoe ze daar komen. 3. Leeftijdsgenoten
Waar de leerling naar toe gaat Waar de leerling nu is Hoe ver te komen
Leraar Verduidelijken en delen van Ontwerpen van Feedback geven die
leerintenties en succescriteria effectieve het leren vooruit
klassendiscussies, beweegt
activiteiten en taken
die bewijs van leren
opleveren
Peer Verduidelijken en delen van Leerlingen activeren als bron van instructie voor
leerintenties en succescriteria elkaar
Leerling Begrijpen van leerintenties en Leerlingen activeren om eigenaar te worden
succescriteria van hun eigen leren
Figuur 1.1: De vijf belangrijkste formatieve evaluatiestrategieën. Aangepast uit Leahy, Lyan, Thompson, & Wiliam, 2005.
Onderwijs is adaptief en past zich aan op de behoefte en uitkomst van de evaluatie!
Samenvatting: Cijfers geven werkt niet 2
Dylan William, 2016
Voorwoord
René Kneyber is een leraar wiskunde en auteur van o.a. ‘Orde houden in het voortgezet onderwijs’
en ‘Het Alternatief: weg met de afrekencultuur in het onderwijs.’ Het boek cijfers geven werkt niet is
zijn vertaling van de geschreven variant Embedded formative Assessment van Dylan Wiliam. Simpele,
duidelijke no-nonsense adviezen om formatieve evaluatie in de les toe te passen.
Gemaakt door: Robin de Leeuw
, Hoofdstuk 1: Wat is formatieve evaluatie?
▪ Taakverdeling
Elke actie die een leraar onderneemt om leerlingen zich nieuwe stof eigen te laten maken, valt onder
‘onderwijzen’. Maar het leren van de stof moet een leerling zelf doen. Wanneer ik lessen van leraren
bezoek valt mij altijd een ding op, de leraar is hard aan het werk. ‘Als leerlingen aan het einde van de
dag minder moe naar huis gaan dan jij, dan vereist de taakverdeling in de klas enige aandacht’.
▪ Onderwijs leren valkuil
Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld: ‘Ik doe niks, dus de leerling leert niet’. Of juist: ‘Ik doe veel,
dus de leerling is ook bezig.’ Het is niet de taak van de leraar om kennis over te dragen, noch leren te
faciliteren. De leraar moet effectieve leeromgevingen voor leerlingen ontwikkelen. De enige manier
waarop we dit kunnen doen is door middel van (formatieve) evaluatie.
▪ Wat is formatieve evaluatie precies?
Het onderbreken van een uitleg, doormiddel van het uitvoeren van een controle. Betrek leerlingen
bij de uitleg, vraag in verschillende vormen en laat het leren zichtbaar worden. Definitie:
Een evaluatie is formatief, als bewijsmateriaal van leerling prestaties wordt achterhaald,
geïnterpreteerd en gebruikt door leraren, leerlingen of hun leeftijdsgenoten om vervolgstappen vast
te stellen voor de les, die naar alle waarschijnlijkheid beter zijn, of een betere basis hebben, dan
beslissingen die leraren hadden genomen bij het ontbreken van dergelijke bewijzen.
▪ Formatieve evaluatiestrategieën
Onderwijs heeft met drie belangrijke processen en drie verschillende rollen te maken. Dit zijn:
Processen Rollen
1. Bepalen waar leerlingen zich bevinden in het leerproces; 1. Leraar
2. Bepalen waar leerlingen naartoe gaan; 2. Leerling
3. Bepalen hoe ze daar komen. 3. Leeftijdsgenoten
Waar de leerling naar toe gaat Waar de leerling nu is Hoe ver te komen
Leraar Verduidelijken en delen van Ontwerpen van Feedback geven die
leerintenties en succescriteria effectieve het leren vooruit
klassendiscussies, beweegt
activiteiten en taken
die bewijs van leren
opleveren
Peer Verduidelijken en delen van Leerlingen activeren als bron van instructie voor
leerintenties en succescriteria elkaar
Leerling Begrijpen van leerintenties en Leerlingen activeren om eigenaar te worden
succescriteria van hun eigen leren
Figuur 1.1: De vijf belangrijkste formatieve evaluatiestrategieën. Aangepast uit Leahy, Lyan, Thompson, & Wiliam, 2005.
Onderwijs is adaptief en past zich aan op de behoefte en uitkomst van de evaluatie!
Samenvatting: Cijfers geven werkt niet 2
Dylan William, 2016
