BWL : Vrouwelijk Geslachtsstelsel
OESTRALE CYCLUS :
- Prooestrus = opkomende bronst
- Metoestrus (postoestrus) = afgaande bronst
- Dioestrus = periode zonder sporen van bronst
- Rund en varken : ene cyclus volgt de andere op doorheen ganse geslachtsrijpe periode
- KHK, paard en Ca = seizoenkwekers dus een periode van cycli wordt dan gevolgd door
anoestrus of rustperiode
- Paard : cycli begint bij het lengen van de dagen = lente
- KHK : cycli begint bij verkorten van de dagen = herfst
- Hond : bronstperiode in voor en in najaar en heeft 1 cyclus per periode = monoestraal
- Kat : enkele cycli per geslachtsrijpe periode (2-3) = polyoestraal
OVARIELE CYCLUS :
- Follikelgroei, follikelrijping, ovulatie, groei en bloei
EILEIDERCYCLUS :
- Amper vergelijkingen ivm uterus en ovarium
ENDOMETRIALE CYCLUS :
- Mucosa of endometrium van de baarmoeder wijzigt zich tijdens iedere cyclus
VAGINALE CYCLUS :
- Oiv oestradiol wordt epitheel dikker en meer verhoornd (vnl bij rodentia duidelijk)
EIERSTOK :
- Ovarium of vrouwelijke gonade
- Arteria en vena ovarica de lymfevaten en de zenuwen verlaten de eierstok thv hilus
- Bloedvaten zorgen voor aanvoer (FSH, LH, prostaglandine) en afvoer (oestradiol en
progesteron) van hormonen => hormonen regelen de functie van het ovarium!!
- Medulla = zona vasculosa = centrale massa met de zwaarste vertakkingen van de leidingen
- Cortex = zona parenchymatosa omgeeft de medulla
- In de cortex : productie eicellen (exocriene functie) en productie hormonen (endocriene)
- Cortex wordt omgeven door kiemepitheel
- Medulla of zona vasculosa :
Collageen BW, elastinevezels en gladde spiercellen
Arteries en venen waaronder vnl de arteries gekronkeld lopen (a. helicinae)
Zenuwen = autonome takken
Embryonale overblijfselen zoals rete ovarii = meeste bij Ca en HK
- Cortex = zona parenchymatosa :
Bestaat uit cortexstroma met daarin follikels, corpora lutea en eventueel interstitiële
cortexcellen
Kiemepitheel = éénlagig kubiek (laag cilindrisch bij jonge dieren)
Buitenste zone is rijker aan vezels en bevat GEEN follikels en corpora lutea = tunica
albuginea => verdichte zone van het strome met minder bloedcapillairen : wit uitzicht
, - Follikels :
Ronde – eivormige structuren grootte afhankelijk van groeistadium en diersoort
Embryonale fase : kiemcellen migreren van endodermale oorsprong naar genitale kam en
nestelen zich tussen de cellen van het kiemepitheel en vermenigvuldigen. De kiemcellen
groeien dan verder als epitheliale strengen en verliezen secundair hun relatie met
kiemepitheel maar blijven wel nog steeds omgeven door basaalmembraan en door
epitheelcellen die uiteindelijk follikelcellen worden
Dus eicellen en follikelcellen die een follikel vormen zijn omgeven door basaalmembraan
en zijn van epitheliale oorsprong
Al ROND de geboorte is het maximaal aantal eicellen bereikt!! En rond de puberteit zijn
er al heel wat geatrofieerd
Vrouwelijke kiemcellen = oögonien worden na vermenigvuldiging tijdens embryonale
periode!! Ovocyt I en die vangen de meiose I aan maar blijven geblokkeerd in de profase
en dus pas tijdens de geslachtsrijpe periode gaan er enkelen per cyclus groeien waarbij
enkel de volgroeide eicel de reductiedeling voltrekt en dan krijg je de ovulatie waarbij er
een ovocyt II en een polocyt I ontstaat. De ovocyt II die gaat na de ovulatie de mitose
beginnen die voltrokken wordt bij bevruchting en ze ontstaat dan de ovotide of eicel
- Soorten follikels :
Primordiale follikels :
Reserve aan toekomstige eicellen
Liggen onder de tunica albuginea en minder in het diepe cortexstroma
Varken en KHK : liggen ze verspreid
Ca : liggen gegroepeerd
Bestaat uit
o ovocyt I = grote cel met grote kern en duidelijke nucleolus
o follikelcellen = een laag afgeplatte cellen
primaire follikels :
ovocyt I wordt groter
follikelcellen worden meer in aantal (worden kubisch tot cilindrisch)
Duidelijkere basaalmembraan
Secundaire follikels :
Er komt een zona pellucida tevoorschijn tussen de ovocyt en de follikelcellene (ijk
aan glycosaminoglycanen) en wordt geproduceerd door de follikelcellen en eicel
Follikelcellen ondergaan mitosen en vormen verschillende cellagen => theca
folliculi of follikelmantel begint te groeien
Tertiaire; vesiculaire of antrale follikel :
Theca folliculi wordt onderverdeeld in een theca interna en een theca externa
Antrale follikels (vochthoudende blaasjes) die uitpuilen aan de opp
De rijpe follikel of de Graafse follikel :
De follikelcellen onmiddellijk tegen het zona pellucida zijn kubisch tot cilindrisch
en vormen zo de corona radiata
Centrale holte wordt steeds groter en dan heb je de cumulus oöphorus = ovocyt
samen met de corona radiata in de antrale holte
De antrumholte wordt door een dunne laag follikelcellen begrensd = membrana
granulosa
Theca interna vormt de endocriene klier en de cellen produceren androgenen die
door de follikelcellen omgezet worden tot oestradiol en deze bereikt de
follikelholte in grote mate maar komt ook in de bloedbaan terecht
OESTRALE CYCLUS :
- Prooestrus = opkomende bronst
- Metoestrus (postoestrus) = afgaande bronst
- Dioestrus = periode zonder sporen van bronst
- Rund en varken : ene cyclus volgt de andere op doorheen ganse geslachtsrijpe periode
- KHK, paard en Ca = seizoenkwekers dus een periode van cycli wordt dan gevolgd door
anoestrus of rustperiode
- Paard : cycli begint bij het lengen van de dagen = lente
- KHK : cycli begint bij verkorten van de dagen = herfst
- Hond : bronstperiode in voor en in najaar en heeft 1 cyclus per periode = monoestraal
- Kat : enkele cycli per geslachtsrijpe periode (2-3) = polyoestraal
OVARIELE CYCLUS :
- Follikelgroei, follikelrijping, ovulatie, groei en bloei
EILEIDERCYCLUS :
- Amper vergelijkingen ivm uterus en ovarium
ENDOMETRIALE CYCLUS :
- Mucosa of endometrium van de baarmoeder wijzigt zich tijdens iedere cyclus
VAGINALE CYCLUS :
- Oiv oestradiol wordt epitheel dikker en meer verhoornd (vnl bij rodentia duidelijk)
EIERSTOK :
- Ovarium of vrouwelijke gonade
- Arteria en vena ovarica de lymfevaten en de zenuwen verlaten de eierstok thv hilus
- Bloedvaten zorgen voor aanvoer (FSH, LH, prostaglandine) en afvoer (oestradiol en
progesteron) van hormonen => hormonen regelen de functie van het ovarium!!
- Medulla = zona vasculosa = centrale massa met de zwaarste vertakkingen van de leidingen
- Cortex = zona parenchymatosa omgeeft de medulla
- In de cortex : productie eicellen (exocriene functie) en productie hormonen (endocriene)
- Cortex wordt omgeven door kiemepitheel
- Medulla of zona vasculosa :
Collageen BW, elastinevezels en gladde spiercellen
Arteries en venen waaronder vnl de arteries gekronkeld lopen (a. helicinae)
Zenuwen = autonome takken
Embryonale overblijfselen zoals rete ovarii = meeste bij Ca en HK
- Cortex = zona parenchymatosa :
Bestaat uit cortexstroma met daarin follikels, corpora lutea en eventueel interstitiële
cortexcellen
Kiemepitheel = éénlagig kubiek (laag cilindrisch bij jonge dieren)
Buitenste zone is rijker aan vezels en bevat GEEN follikels en corpora lutea = tunica
albuginea => verdichte zone van het strome met minder bloedcapillairen : wit uitzicht
, - Follikels :
Ronde – eivormige structuren grootte afhankelijk van groeistadium en diersoort
Embryonale fase : kiemcellen migreren van endodermale oorsprong naar genitale kam en
nestelen zich tussen de cellen van het kiemepitheel en vermenigvuldigen. De kiemcellen
groeien dan verder als epitheliale strengen en verliezen secundair hun relatie met
kiemepitheel maar blijven wel nog steeds omgeven door basaalmembraan en door
epitheelcellen die uiteindelijk follikelcellen worden
Dus eicellen en follikelcellen die een follikel vormen zijn omgeven door basaalmembraan
en zijn van epitheliale oorsprong
Al ROND de geboorte is het maximaal aantal eicellen bereikt!! En rond de puberteit zijn
er al heel wat geatrofieerd
Vrouwelijke kiemcellen = oögonien worden na vermenigvuldiging tijdens embryonale
periode!! Ovocyt I en die vangen de meiose I aan maar blijven geblokkeerd in de profase
en dus pas tijdens de geslachtsrijpe periode gaan er enkelen per cyclus groeien waarbij
enkel de volgroeide eicel de reductiedeling voltrekt en dan krijg je de ovulatie waarbij er
een ovocyt II en een polocyt I ontstaat. De ovocyt II die gaat na de ovulatie de mitose
beginnen die voltrokken wordt bij bevruchting en ze ontstaat dan de ovotide of eicel
- Soorten follikels :
Primordiale follikels :
Reserve aan toekomstige eicellen
Liggen onder de tunica albuginea en minder in het diepe cortexstroma
Varken en KHK : liggen ze verspreid
Ca : liggen gegroepeerd
Bestaat uit
o ovocyt I = grote cel met grote kern en duidelijke nucleolus
o follikelcellen = een laag afgeplatte cellen
primaire follikels :
ovocyt I wordt groter
follikelcellen worden meer in aantal (worden kubisch tot cilindrisch)
Duidelijkere basaalmembraan
Secundaire follikels :
Er komt een zona pellucida tevoorschijn tussen de ovocyt en de follikelcellene (ijk
aan glycosaminoglycanen) en wordt geproduceerd door de follikelcellen en eicel
Follikelcellen ondergaan mitosen en vormen verschillende cellagen => theca
folliculi of follikelmantel begint te groeien
Tertiaire; vesiculaire of antrale follikel :
Theca folliculi wordt onderverdeeld in een theca interna en een theca externa
Antrale follikels (vochthoudende blaasjes) die uitpuilen aan de opp
De rijpe follikel of de Graafse follikel :
De follikelcellen onmiddellijk tegen het zona pellucida zijn kubisch tot cilindrisch
en vormen zo de corona radiata
Centrale holte wordt steeds groter en dan heb je de cumulus oöphorus = ovocyt
samen met de corona radiata in de antrale holte
De antrumholte wordt door een dunne laag follikelcellen begrensd = membrana
granulosa
Theca interna vormt de endocriene klier en de cellen produceren androgenen die
door de follikelcellen omgezet worden tot oestradiol en deze bereikt de
follikelholte in grote mate maar komt ook in de bloedbaan terecht
