Samenvatting - Actuele Maatschappelijke Tendensen

Actuele maatschappelijke
tendensen

Hoofdstuk 1: Afbakening van het onderwerp
1. Organisatie versus inhoud van de hulp- en
dienstverlening
- Centraal thema: hoe wordt hulpverlening georganiseerd ≠ NIET inhoud hulpverlening
o Focus op randvoorwaarden en wettelijke kaders  hulp- en dienstverlening organiseren =
schikken naar aantal wettelijke voorschriften (wetten & decreten)
o Voorbeelden:
 Nood aan residentiële ondersteuning  drempel ingevoerd in de vorm van
toegangspoort
 Organisatie wil flexibel aanbod voorzien (mobiel, ambulant, semi-residentieel,
residentieel)  erkenning nodig als MFC of FAM
 Privé-initiatief zorgboerderij i.f.v. dagbesteding  voldoen aan erkenningsvoorwaarden
- Inhoud en organisatie zijn niet van elkaar te scheiden  hoe je hulpverlening organiseert, zorgt
voor een inhoudelijke sturing
 ‘Organisatie’ is nooit neutraal
 Categoriale ondersteuning van de zorg, leidt inhoudelijk tot andere zorg/ondersteuning
 Erkenningsvoorwaarden zorgboerderij  werken beperkend op inhoud dienstverlening



2. Micro-, meso- en macroniveau
- Randvoorwaarden  kritisch bekijken
o Elke OTB kan zich ontwikkelen tot kritisch geïnformeerde
professioneel  systematische/structurele hindernissen
opmerken die hulpverlening bemoeilijken
 Hindernissen signaleren = kritisch constructief aankaarten van
moeilijkheden in combinatie met het aandragen van
alternatieven
 Ethische taak van OTB + belangenbehartiger
- Inhouden van dit OLOD op 3 niveaus:
o Hoe beleidsbeslissingen (macroniveau) invloed hebben op de organisatie (mesoniveau) en
concrete hulpverlening (microniveau) voor voorziening, hulpverlener en cliënt(systeem)
o Signaleren door OTB (microniveau) binnen eigen organisatie (mesoniveau) van structurele
hindernissen die hulpverlening in de weg staan
o

,Hoofdstuk 2: signaleren van structurele
hindernissen in de hulpverlening
1. Signaleren van structurele hindernissen
- = aankaarten van een leemte of pijnpunt die een doelgroep benadeelt
- Structurele hindernis = persoon-/situatie-overstijgend probleem/knelpunt/tekort/behoefte, komt
regelmatig terug, omvat structurele component
o Geen probleem van 1 individu, wel van hele doelgroep
- Signaal = vaststelling van iets dat onze doelgroep(en) benadeelt
o Onvolkomenheden in de dagelijkse gang van zaken (microniveau)
 Manier van organisatie waardoor mensen uitgesloten worden
 Vaststelling dat iets ontbreekt
o Duidelijke risico’s  persoon met beperking laten deelnemen aan sociale economie of
(semi-)industrieel werk, zonder rekening te houden dat dit voor sommige mensen niet
mogelijk/wenselijk is (meso-niveau)
o Onvolkomenheden in wet- en regelgeving en uitvoeringsprocedures  nadelig effect voor
cliënten
 Wachtlijsten door onvoldoende budgettering (mensen hebben geen/niet genoeg PVB)
- Doel: organisatie en inhoud hulpverlening verbeteren
- Cliëntoverschrijdende invulling
o Geen individueel voorval  signaal gaat over doelgroep, niet 1 persoon/casus
 Maken andere cliënten hetzelfde mee?
o Signaal wordt (h)erkend door de doelgroep  moet gedragen zijn door cliënt en
hulpverlener
 HV merkt signaal op, maar cliënten niet = geen signaal
 OTB is belangenbehartiger, cliënten bepalen belangen
o Hoe ver reikt signaal?  belangrijk voor niveau van aankaarten: eigen organisatie (team of
directie), koepels of overheid zelf  Intern vs. extern signaleren
- Intern signaleren van hindernissen afkomstig van meso- en macroniveau
= Negatieve gevolgen van wat op organisatie- en beleisniveau is beslit, aankaarten in eigen
organisatie bij verantwoordelijken en op overleg
 Doel: actie ondernomen om hindernissen weg te nemen of kleiner te maken
- Structureel signaleren  gericht op betere integrale werking van de hulpverlening
 Doel: verbetering van omstandigheden van ≠ domeinen van kwaliteit van leven
 Aandacht voor zoeken van verbanden tussen individuele en maatschappelijke factoren
 Ook positieve effecten terugkoppelen!



2. Signaleren: OK, maar binnen welke organisatie
- Signaleren = taak van elke medewerker binnen organisatie
o Niet makkelijk:
 OTB  enkel focus op hulpverlening van individuele cliëntsystemen
 Organisatie vertrouwd met signalering?  3 categoriën:

,  Categorie 1: signalering is inherent aan de werking, (deels) kernopdracht,
decretaal verankerd
 Doel: signaleren + formuleren van beleidsadvies
 Categorie 2: signalering = specifieke opdracht, terug te vinden in missie, visie of
werkwijze  gebeurt systematisch i.f.v. het emancipatieproces van hun
doelgroep
 Categorie 3: Niet structureel verankerd in de werking, (nog) weinig visie over
signaalfunctie



3. Signaleren: een cyclisch proces
3.1. Algemeen
- Structureel werken  verandering brengen in manier van denken of in hoe zaken worden
georganiseerd of uitgevoerd i.f.v. de hulp- en dienstverlening
o 2 verbonden processen:
1. Maatschappelijk debat, publieke opinie
 Gezocht naar consensus  altijd tijdelijk, want steeds ter discussie
 Stem van alle burgers nodig: cliënten in hulpverlening worden te weinig
gehoord  OTB gaat samen met cliënt én netwerk op zoek om stem te laten
gelden
2. Politieke debat
 Wordt beïnvloed door maatschappelijk debat
 OTB volgt ‘nieuws’ rond hulpverleningssector of doelgroep
o Kan gaan over kleine dingen:
 Veranderende toelatingsvoorwaarden in drughulpverleningscentrum
 Nieuwe brochure over leefgroep
 Hulpverleningsvisie evalueren en up-to-date maken


3.2. In detail
3.2.1. Een signaal opmerken
- Alle zintuigen gebruiken
- Dagelijkse werking (24/7)  uit eigen ervaring putten of informatie opnemen uit overleggen en
contacten met bewoners, collega’s, netwerk, …
- Formeel & informeel

3.2.2. Een signaal verkennen en verbreden
- Zo goed mogelijk concretiseren, objectiveren en onderbouwen
o Thema beschrijven
o Thema afbakenen
o Doelgroep beschrijven
o Frequentie aangeven
o Omvang probleem schetsen
o Waar, wanneer tegengekomen?
o …
- Steeds aftoetsen in team  signaal (h)erkend en gedeeld?