HERHAALDE METINGEN EN MIXED
DESIGN
INHOUDSOPGAVE
Grasple ........................................................................................................................................ 2
HM&MD 01- Sfericiteit ...................................................................................................................... 2
HM&MD 02: Tussen- en binnen-factor ontwerpen .............................................................................. 4
HM&MD 03: Herhaalde metingen uitvoeren en interpreteren .............................................................. 6
HM&MD 04: Herhaalde metingen met twee factoren uitvoeren en interpreteren (frequentistisch) ......... 9
HM&MD 05: Mixed design uitvoeren en interpreteren (frequentistisch) ...............................................11
Hoorcollege ................................................................................................................................ 13
Begrippenlijst .............................................................................................................................. 15
,GRASPLE
HM&MD 01- SFERICITEIT
Herhaalde metingen ANOVA = deelt veel aannames met een reguliere
ANOVA, maar voegt sfericiteit toe als extra voorwaarde.
Aannames voor ANOVA
1. Normaliteit: De residuen zijn normaal verdeeld binnen elke groep.
2. Meetniveaus:
- Onafhankelijke variabelen: categorisch.
- Afhankelijke variabele: continu (minimaal interval).
3. Homogeniteit van varianties: Varianties binnen groepen zijn gelijk.
4. Onafhankelijkheid: Waarnemingen zijn onafhankelijk tussen
groepen.
Extra Aanname voor Herhaalde Metingen ANOVA: Sfericiteit
Sfericiteit = de varianties van verschilscores tussen metingen (bijv. tussen
tijdstippen) gelijk zijn.
Verschilscores = Het verschil in scores tussen twee metingen
Doel: Controleren of deze varianties gelijk zijn, wat cruciaal is voor een
correcte interpretatie van de ANOVA-resultaten.
Belang van sfericiteit
Bij schending: De kans op onjuiste resultaten, zoals een te hoge Type I-
fout, neemt toe.
Test voor sfericiteit:
• Gebruik de Mauchly’s W Test.
• Significante p-waarde (p < 0.05) betekent dat de aanname van
sfericiteit geschonden is.
Correcties bij Schending van Sfericiteit
Bij schending van sfericiteit pas je correcties toe op de vrijheidsgraden:
Greenhouse-Geisser-correctie
à Gebruik bij ernstige schending (ϵ <0.75).
Huynh-Feldt-correctie
à Gebruik bij mildere schending (ϵ >0.75).
, MANOVA op verschilscores
à Alternatief als correcties niet volstaan.
Epsilon (ε) = Schatting van de ernst van de schending.
à Waarden tussen 0 (ernstige schending) en 1 (perfecte sfericiteit).
Stappen voor Analysekader
1. Bereken verschilscores en varianties: Handmatig of met software.
2. Voer Mauchly’s W Test uit:
• P < 0.05 = Aanname geschonden.
• Kijk naar epsilon (ϵ) om de ernst te bepalen.
3. Pas correcties toe:
• Greenhouse-Geisser voor strengere correctie.
• Huynh-Feldt voor mildere correctie.
Samenvatting
Sfericiteit is cruciaal bij herhaalde metingen
à Controleer de varianties van verschilscores.
Gebruik Mauchly’s W Test en Epsilon
à Om de ernst van schendingen te beoordelen.
Pas correcties toe op vrijheidsgraden
à Bij schending, afhankelijk van de ernst:
• Greenhouse-Geisser voor ϵ < 0.75
• Huynh-Feldt voor ϵ > 0.75
Houd rekening met steekproefgrootte
à Kleine schendingen kunnen significant lijken bij grote steekproeven.
DESIGN
INHOUDSOPGAVE
Grasple ........................................................................................................................................ 2
HM&MD 01- Sfericiteit ...................................................................................................................... 2
HM&MD 02: Tussen- en binnen-factor ontwerpen .............................................................................. 4
HM&MD 03: Herhaalde metingen uitvoeren en interpreteren .............................................................. 6
HM&MD 04: Herhaalde metingen met twee factoren uitvoeren en interpreteren (frequentistisch) ......... 9
HM&MD 05: Mixed design uitvoeren en interpreteren (frequentistisch) ...............................................11
Hoorcollege ................................................................................................................................ 13
Begrippenlijst .............................................................................................................................. 15
,GRASPLE
HM&MD 01- SFERICITEIT
Herhaalde metingen ANOVA = deelt veel aannames met een reguliere
ANOVA, maar voegt sfericiteit toe als extra voorwaarde.
Aannames voor ANOVA
1. Normaliteit: De residuen zijn normaal verdeeld binnen elke groep.
2. Meetniveaus:
- Onafhankelijke variabelen: categorisch.
- Afhankelijke variabele: continu (minimaal interval).
3. Homogeniteit van varianties: Varianties binnen groepen zijn gelijk.
4. Onafhankelijkheid: Waarnemingen zijn onafhankelijk tussen
groepen.
Extra Aanname voor Herhaalde Metingen ANOVA: Sfericiteit
Sfericiteit = de varianties van verschilscores tussen metingen (bijv. tussen
tijdstippen) gelijk zijn.
Verschilscores = Het verschil in scores tussen twee metingen
Doel: Controleren of deze varianties gelijk zijn, wat cruciaal is voor een
correcte interpretatie van de ANOVA-resultaten.
Belang van sfericiteit
Bij schending: De kans op onjuiste resultaten, zoals een te hoge Type I-
fout, neemt toe.
Test voor sfericiteit:
• Gebruik de Mauchly’s W Test.
• Significante p-waarde (p < 0.05) betekent dat de aanname van
sfericiteit geschonden is.
Correcties bij Schending van Sfericiteit
Bij schending van sfericiteit pas je correcties toe op de vrijheidsgraden:
Greenhouse-Geisser-correctie
à Gebruik bij ernstige schending (ϵ <0.75).
Huynh-Feldt-correctie
à Gebruik bij mildere schending (ϵ >0.75).
, MANOVA op verschilscores
à Alternatief als correcties niet volstaan.
Epsilon (ε) = Schatting van de ernst van de schending.
à Waarden tussen 0 (ernstige schending) en 1 (perfecte sfericiteit).
Stappen voor Analysekader
1. Bereken verschilscores en varianties: Handmatig of met software.
2. Voer Mauchly’s W Test uit:
• P < 0.05 = Aanname geschonden.
• Kijk naar epsilon (ϵ) om de ernst te bepalen.
3. Pas correcties toe:
• Greenhouse-Geisser voor strengere correctie.
• Huynh-Feldt voor mildere correctie.
Samenvatting
Sfericiteit is cruciaal bij herhaalde metingen
à Controleer de varianties van verschilscores.
Gebruik Mauchly’s W Test en Epsilon
à Om de ernst van schendingen te beoordelen.
Pas correcties toe op vrijheidsgraden
à Bij schending, afhankelijk van de ernst:
• Greenhouse-Geisser voor ϵ < 0.75
• Huynh-Feldt voor ϵ > 0.75
Houd rekening met steekproefgrootte
à Kleine schendingen kunnen significant lijken bij grote steekproeven.
