Samenvatting MVZ-pathologie van de cel-gedetailleerde notities

Ferdinande.................................................................................................................................................................... 3
Deel I: pathologie vd cel............................................................................................................................................3
Adaptatie...............................................................................................................................................................3
Celshade (& Celdood)............................................................................................................................................5
celschade...........................................................................................................................................................5
Reversibele celchade.........................................................................................................................................6
celdood (irreversibele schade)..........................................................................................................................6
Celveroudering......................................................................................................................................................9
Deel II: inflammatie en immunopathologie...............................................................................................................9
IR op zelf-antigenen/AI-ziekten.............................................................................................................................9
Algemene pathogenese.....................................................................................................................................9
B-cel gemedieerd.............................................................................................................................................10
T-cel gemedieerd.............................................................................................................................................11
Innate immune response.................................................................................................................................12
Overdreven IR......................................................................................................................................................14
Hypersensitiviteitsreacties..............................................................................................................................14
Granulomateuze ontsteking............................................................................................................................17
Ongewenste IR....................................................................................................................................................18
Transplantpatho..............................................................................................................................................18
Deel III: repair en regeneratie.................................................................................................................................20
Basis van repair en regeneratie...........................................................................................................................20
Regeneratie.........................................................................................................................................................22
Repair.................................................................................................................................................................. 22
Effecten op wondheling.......................................................................................................................................24
Pathologische repair............................................................................................................................................24
Deel IV: hemodynamische stoornissen....................................................................................................................25
Oedeem...............................................................................................................................................................25
Hyperemie en congestie......................................................................................................................................26
Hemorrhagie (bloeding)......................................................................................................................................26
Thrombose..........................................................................................................................................................26
Embool................................................................................................................................................................ 27
Infarct.................................................................................................................................................................. 28
Shock...................................................................................................................................................................29
Atherosclerose....................................................................................................................................................30
Deel V: Metabole ziekten........................................................................................................................................32
Inborn errors of metabolism...............................................................................................................................32

,Nutritionele ziekten.............................................................................................................................................32
Malnutritie en vitamine deficiënties................................................................................................................32
Obesitas...........................................................................................................................................................32
Endocriene stoornissen (hormonen)...................................................................................................................33
Schildklier........................................................................................................................................................33
Diabetes mellitus.............................................................................................................................................34

,Ferdinande
Slides met tekst/schema’s = leerstof + ook tabellen/figuren als rood omkaderd; micro foto’s: ter illustratie, wel bvb
kunnen beantwoorden als ze iets zegt bij een foto

Deel I: pathologie vd cel
Adaptatie
 per definitie reversibel tenzij ongecontroleerd
 zowel op fysio als patho stimuli
 soorten
o Hypertrofie: celgrootte↑ + synthese structurele componenten↑
 Functionele behoefte↑
 Fysio: bvb spiercel door bodybuilding → filament↑ → kracht↑
 Patho: bvb myocardspier↑ door HT, slechte kleppen
 Hormonaal: bvb uterus tijdens ZS
o Hyperplasie: #cellen↑ (prolif mature cellen oiv GFen OF regeneratie vanuit stamcellen
 met controlemechanismen ↔ kanker: dus bij wegvallen GFen → groei↓; mutaties →
celdood
 Fysio: hormonaal (bvb borstklier bij BV); compensatoir (bvb lever; op VW dat overgebleven
cellen in staat zijn tot hyperplasie ↔ na chemo))
 Patho: bvb extreme stimulatie (via hormonen en GFen) door virussen (bvb HPV→wrat) (wel
nog met controlemechanismen) ook bvb endometriumhyperplasie en- carcinoom door
oestrogeen↑ dus?
 Zz toch kanker hierbij door verhoogde proliferatie → kans op mutaties↑
 Stroma/fibroadepeus weefsel…↓ ivm glandulair epitheel...↑ klieren rug aan rug door
stroma↓ (=kenmerk atypie)
 Vaak gecombineerd met hypertrofie (bvb borstklier bij BV)
 Kan niet bij cardiomyocyt (enkel hypertrofie)
o Atrofie: celgrootte↓ + #cellen↓ (eiwitsynthe↓ en afbraak↑)
 Oorzaken: werkbelasting↓ (gips); denervatie atrofie; ischemie; onvoldoende voeding (als
adaptatie om te overleven: metabole nood↓ nl door cellen↓); endocriene stimulatie↓;
druk (door tumor bvb)
 Stroma↑ ivm cellen
 Fysio: borstklier in menopauze
 patho
o Metaplasie (per definitie ook reversibel)
 Celtype vervangen door een ander gedifferentieerd celtype dat beter bestand is tegen een
nieuwe situatie
 Oiv cytokines,GFen en ECM… (niet zomaar plat worden door druk…)
 Meestal columnair → squameus of omgekeerd
 Maligne transformatie mogelijk: metaplasie → dysplasie (licht, matig, ernstig) → CIS →
invasief (PAS-kleuring voor BM)
 Metaplasie = reversiebel, dysplasie niet meer (geen reparatiemechanismen meer…)
 Vb: barrett oesofagus (door reflux): squameus → glandulair (bestendig tegen maagzuur)
 Belang diagnose: risico adenocarcinoom slokdarm (~plaveiselcelCa bij metaplasie
luchtwegen = logisch beide); minderheid ptn ontwikkelt dit echter
 Z-lijn vervaagd
 Atypische cellen (fusiform, hyperchromatisch/ donkerder?; nucleolen zichtbaar,
rug-aanrug schikking, weinig tssliggend stroma)
 Behandelen in hooggradig stadium doet risico Ca afnemen (maar dysplasie blijft)

,o Intracellulaire accumulatie (mogelijks teken metabole stoornis endogene substantie, mutaties in
eiwit-aanmaak en –transport, deposities abnormaal exogeen product)
 4 mechanismen
 1. Opstapeling endogeen product omdat metabolisme niet snel genoeg,
onvoldoende adequate afbraak…
o bvb leversteatose: vettige degeneratie leverparenchym;
o schuimige macrofagen die cholesterol opslorpen en subepitheliaal blijven
zitten hiermee… (in maag + ook atherosclerose bvb)
 2. Probleem niveau product/eiwit zelf (mutatie → abnormaal eiwit): moeilijke
opvouwing, transport… (cfr genetica: 5 klassen van effecten van mutaties)
o bvb alfa-1-anti-trypsine-def: mutatie → abnormaal alfa- eiwit-anti-trypsine
eiwit? → accumulatie ER hepatocyten (leidt mogelijks tot cirrose)
 inhiberen normaal proteasen (oa door leukocyten vrijgesteld bij
m.o. in longen; door afwezigheid van inhibitie van deze proteasen
(collateral damage zo↓) → kans longemfyseem door blijvende
afbraak van septa zo, collateral damage
 → gecombineerd lever-en long probleem dus
 3. Dysfunctioneel enzym → stapelingsziekten, metabole aandoeningen
o bvb glycogenoses: deficiënte afbraak glycogeen → stapeling
(weefseldistributie en uitgebreidheid afh van aangetast enzym)
 4: exogeen product waar cel geen afbraakmechanisme voor heeft
 Wat:
 normale cellulaire component zijn
 abnormale endogene pf exogene producten
o bvb eiwitten: als dit accumuleert zie je dit als eosinofiele
veranderingen/druppels…
 bvb Russell body (eosinofiele grote structuren in BM) =
plasmacellen met heel active Ig-synthese, bomvol met Ig’s eig
 bvb abnormaal alfa-1-anti-trypsine (bij def)
 pigment
o exogeen (4?)
 anthracosis (zwart pigment bij rokers, maar ook stadsmensen
(vervuilde lucht)) : longparenchym; alveolaire macrofagen →
pulmonale lymfeklieren
 = onschuldig, geen klachten
 tatoeage (opname in dermale macrofagen)
o endogeen (1?)
 lipofuscine: geel-bruin korrelig (in hart en lever oa)
 = teken dat reeds langdurige regressieve
veranderingen/beschadigingen gebeuren
 hemosiderine: uit Hb; Fe-neerslag
o Hyaliene wijzigingen = veranderingen IC of EC → homogeen, glazig roze/eosinfiel aspect
 Intracellulair: eiwit deposities (Russell, alfa-1 anti trypsine): hyaline vacuoles/druppels id
cel
 Extracellulair:
 collageen bindweefsel/stroma (fibrose, littekenweefsel)
 amyloid-depositie (bvb in lever)
o patho-eiwit achtige substante (EC dus)/misfolded eiwit
 > 20 precursoreiwitten reeds bekend

, o amorf, eosinofiel materiaal, hyalien ECM (rond BVn of in lamina propria
gwn)
o altijd zelfde structuur: heel lange niet-vertakkende toxische fibrillaire
eiwitten (amyloidosen hebben neiging samen te klitten → zo gevormd)
o groen birefringent onder polarisatie Congo kleuring (congo rood bindt aan
die fibrillaire eiwitten) =diagnostisch
o waar (afh van precursor-eiwit aan de basis ervan):
 gelokaliseerd (thv aanmaakplaats bvb in Alzheimer)
 systemisch (≠e orgaansystemen, meestal dit), bvb doordat Bvn in
lever → darm, zo in beide systemen?
 Gelijkaardige niet-specifieke symptomen (zie dia 2 p13)
 Soorten
o AL amyloidose (lichte keten): plasmaceldyscrasie
(soort plasmaceltumor, ligt aan de basis) →
amyloidogene lichte keten Ig’s aangemaakt in
monoclonale plasmacellen in beenmerg
o AA amyloidose (secundair): serum amyloid A (SAA
= acute fase eiwit) geproduceerd bij inflammatie;
amyloid gevormd bij chronische inflammatie (TBC,
IBD, RA)
o Familiale amyloidoses: AD, mutant eiwit die
amyloid vormt (bvb ATTR)
o Oorzaak:
 Erfelijk: door mutatie ie gen → abnormaal eiwit → slecht
opgevouwen (cfr genetica)
 Secundaire amyloïdose: normale eiwitten, normaal gevormd, maar
intrinsieke neiging tot verkeerde opvouwing, hier gevoelig voor →
als er veel gevormd worden (bvb tgv chronische inflammatie,
myeloom, dialyse…?) → verkeerde opvouwing → amyloid
o Normaal hebben we wel macrofagen die etc EC die deze verkeerd
opgevouwen eiwiten opruimen door dit aan proteasomen te presenteren,
bij amyloidoses lopen deze scavenger mechanismen fout (cfr genetica) →
functionele stoornissen + indcutie apoptose → functieverlies ook
o Calcificatie (kan ook door metabole stoornis): abnormale depositie Ca +… (dia 1 p14)
 Dystrofisch: in niet-viabel/necrotisch weefsel, normaal Ca-spiegels bloed
 Ook in atherosclerose + thv hartkleppen bvb → klepfunctie↓ (insufficiëntie of
stenose afh van plaats: wand of basis) door verharding (ontkalking nodig als
behandeling? Als je er nieuwe kleppen wil steken?)
 Metastatisch: in vitaal weefsel tgv stoornissen Ca-metabolisme
 Bvb hypercalcemie tgv hyperparathyroidie
 Meestal bvb in maagslijmvlies (Ca slaat makkelijk neer in zuur milieu?)
 Meestal geen symptomen
o (cellular aging: tgv accumulatie van subepitheliale schade = iets dat in figuur stond)

Celshade (& Celdood)
celschade
 Oorzaken (zie dia 2 en 3 p15)
o Hypoxie
 Co-intoxicatie, ischemie, bloedverlies, cardio-respiratoir falen…
o Fysische agentia