Samenvatting/uitleg BPMN
Inleiding................................................................................................................................... 2
Het token-concept................................................................................................................... 2
Stroomobjecten (flow objects).................................................................................................3
Events................................................................................................................................. 3
Activiteiten........................................................................................................................... 3
Taak................................................................................................................................. 3
Subproces........................................................................................................................ 4
Beschrijving...................................................................................................................... 4
Gateways............................................................................................................................. 4
Exclusieve gateway.......................................................................................................... 4
Parallelle gateway........................................................................................................ 5
Inclusieve gateway.......................................................................................................5
Dead-locks................................................................................................................... 6
Connecting Objects/Connectors..............................................................................................7
Sequentiestroom/Sequence flow.........................................................................................7
Berichtenstroom/Message flow............................................................................................7
Associatie/Association......................................................................................................... 7
Swimlanes............................................................................................................................... 7
Pool..................................................................................................................................... 7
Lane.................................................................................................................................... 8
Artifacts................................................................................................................................... 8
Data object.......................................................................................................................... 8
Data store............................................................................................................................ 8
,Inleiding
BPMN definieert een Business Process Diagram (BPD) waarin grafische elementen gebruikt
worden die goed vergelijkbaar zijn met de traditionele symbolen van flowcharts. De grafische
symbolen binnen BPMN worden ingedeeld in vijf categorieen:
1. Flow Objects
a. Event [start / intermediate / end ]
b. Activity [task / sub-proces]
c. Gateway [Exclusive/ Parallel/ Condition]
2. Connecting Objects / Connectors
d. Sequence flow
e. Message flow
f. Association
3. Swimlanes
g. Pool
h. Lane
4. Data
i. Data object
j. Data store
5. Artifacts
k. Group element
l. Annotation
Het token-concept
Een token moet (aan)gezien worden als “denkbeeldig muntje of pionnetje”.
- Het is een theoretisch concept om een proces beter te begrijpen. Je kunt het vergelijken
met een pionnetje bij een bordspel= als het spel begint, zet je je pion op het bord
(procesmodel) en je neemt stappen volgens de spelregels (uitvoering van het
procesmodel).
- Als alles goed gaat, bereikt je pionnetje het eindstadium van het spel en is jouw
spelronde afgelopen en heb je misschien gewonnen.
- Als het procesmodel (de spelregels) niet correct is (zijn), dan loop je pionnetje ergens
vast.
Figuur 1: eenvoudige procesdiagram
Figuur 1 geeft een (eenvoudig) proces weer met daarin de belangrijkste BPMN bouwstenen
van een proces. Deze bouwstenen worden verder in deze reader behandeld:
1. Een start event om het proces op te starten/initiëren (event =gebeurtenis) Een start
event brengt een token op gang en zal via de connectoren (zie hoofdstuk 3) naar de
volgende stroomobjecten leiden.
2. Connectoren die aangeven waar het token naartoe moet in het proces= Een connector
zorgt voor verbindingen van de diverse stroomobjecten.
2
,3. Activiteiten die aangeven wat gedaan moet worden= Zolang een taak niet
afgewerkt/uitgevoerd is, kan het token niet doorstromen naar het volgende stroomobject.
4. Een end event waarmee aangegeven wordt dat het proces voltooid is: Een end event zal
het token laten verdwijnen.
Stroomobjecten (flow objects)
Events
- Een start-event geeft aan dat het proces start.
- Aan het einde van het proces wordt vastgesteld of het resultaat bereikt is.
- Het eindresultaat van het proces kan een startpunt zijn van een ander proces.
- Het gebruik van een start/stop-event, inclusief omschrijving is verplicht.
Start events (gewone cirkel) en end events (cirkel met zwarte rand)
Een event moet passief omschreven worden door (kort) te omschrijven wat vastgesteld
wordt. Het omschrijven dient gedaan te worden aan de hand van een zelfstandig
naamwoord, het hulpwerkwoord “is” en een zelfstandig werkwoord.
Voorbeelden (zie ook figuur 1):
- Indien een proces start met de ontvangst van een aankoopfactuur dan wordt het start-
event “Aankoopfactuur is ontvangen”.
- Wanneer het proces “verwerk aankoopfactuur” succesvol is beëindigd dan wordt het end-
event: “aankoopfactuur is ingescand en geklasseerd”
Events kunnen “ontvangend” (“catching”) leeg symbool of “uitgestuurd” (“throwing”) gevuld
symbool zijn.
- Start-events zijn altijd “ontvangend” en mogen niet “uitsturend” zijn, het start-event doet
een token ontstaan.
- End events zijn altijd “uitsturend” en mogen niet “ontvangend” zijn. Het end-event slorpt
een token op.
Activiteiten
Een activiteit wordt weergegeven als een rechthoek met afgeronde hoeken en is een
algemene term die verwijst naar iets dat door een onderneming wordt uitgevoerd, en waarde
toevoegt aan een product of dienst
Taak
Taak=
Een activiteit op het laagste niveau (ondeelbaar) en bevindt zich binnen een proces. Er is
geen verdere detaillering van de activiteit die uitgevoerd moet worden.
voorbeeld van een taak in een BPMN
3
, Subproces
Subproces (deelbaar)=
Een activiteit die verder gedetailleerd kan worden als een afzonderlijke activiteit. Het
subproces is zelf een activiteit en kan getoond worden in ingeklapte vorm, met een “+” teken
(collapsed) of uitgeklapte vorm(expanded).
voorbeeld van een subproces in een BPMN
voorbeeld van een uitgewerkt subproces
Beschrijving
Iedere taak of subproces moet beschreven worden aan de hand van een werkwoord en een
zelfstandig naamwoord. Om duidelijk aan te tonen dat iets gedaan moet worden / dat er een
resultaat moet zijn, dient het werkwoord in actieve vorm opgeschreven te worden (bijv.
inscannen sollicitatiebrief).
Gateways
Een gateway wordt gebruikt om zowel de opsplitsing als de samenvoeging van tokens (denk
nog even aan het pionnetje bij een bordspel) aan te duiden. Het symbool verwijst dus naar
een beslissingspunt maar wordt tevens gebruikt om een activiteit op te splitsen (split) in
verschillende paden en om paden terug samen te brengen (merge). Zo’n beslissingspunt is
meestal een taak voorafgaand aan de gateway. Gateways en/of tokens kunnen geen
beslissingen nemen in BPMN!
BPMN symbool van een Gateway
Exclusieve gateway
Exclusieve gateway=
Wordt gebruikt om op basis van een conditie alternatieve paden voor de tokenflow te
creëren. Het token zal niet opsplitsen in meerdere tokens, maar zal op basis van de
exclusieve gateway slechts één pad volgen kiezen. Het pad wat gekozen wordt is op basis
van de voorafgaande activiteit.
4
Inleiding................................................................................................................................... 2
Het token-concept................................................................................................................... 2
Stroomobjecten (flow objects).................................................................................................3
Events................................................................................................................................. 3
Activiteiten........................................................................................................................... 3
Taak................................................................................................................................. 3
Subproces........................................................................................................................ 4
Beschrijving...................................................................................................................... 4
Gateways............................................................................................................................. 4
Exclusieve gateway.......................................................................................................... 4
Parallelle gateway........................................................................................................ 5
Inclusieve gateway.......................................................................................................5
Dead-locks................................................................................................................... 6
Connecting Objects/Connectors..............................................................................................7
Sequentiestroom/Sequence flow.........................................................................................7
Berichtenstroom/Message flow............................................................................................7
Associatie/Association......................................................................................................... 7
Swimlanes............................................................................................................................... 7
Pool..................................................................................................................................... 7
Lane.................................................................................................................................... 8
Artifacts................................................................................................................................... 8
Data object.......................................................................................................................... 8
Data store............................................................................................................................ 8
,Inleiding
BPMN definieert een Business Process Diagram (BPD) waarin grafische elementen gebruikt
worden die goed vergelijkbaar zijn met de traditionele symbolen van flowcharts. De grafische
symbolen binnen BPMN worden ingedeeld in vijf categorieen:
1. Flow Objects
a. Event [start / intermediate / end ]
b. Activity [task / sub-proces]
c. Gateway [Exclusive/ Parallel/ Condition]
2. Connecting Objects / Connectors
d. Sequence flow
e. Message flow
f. Association
3. Swimlanes
g. Pool
h. Lane
4. Data
i. Data object
j. Data store
5. Artifacts
k. Group element
l. Annotation
Het token-concept
Een token moet (aan)gezien worden als “denkbeeldig muntje of pionnetje”.
- Het is een theoretisch concept om een proces beter te begrijpen. Je kunt het vergelijken
met een pionnetje bij een bordspel= als het spel begint, zet je je pion op het bord
(procesmodel) en je neemt stappen volgens de spelregels (uitvoering van het
procesmodel).
- Als alles goed gaat, bereikt je pionnetje het eindstadium van het spel en is jouw
spelronde afgelopen en heb je misschien gewonnen.
- Als het procesmodel (de spelregels) niet correct is (zijn), dan loop je pionnetje ergens
vast.
Figuur 1: eenvoudige procesdiagram
Figuur 1 geeft een (eenvoudig) proces weer met daarin de belangrijkste BPMN bouwstenen
van een proces. Deze bouwstenen worden verder in deze reader behandeld:
1. Een start event om het proces op te starten/initiëren (event =gebeurtenis) Een start
event brengt een token op gang en zal via de connectoren (zie hoofdstuk 3) naar de
volgende stroomobjecten leiden.
2. Connectoren die aangeven waar het token naartoe moet in het proces= Een connector
zorgt voor verbindingen van de diverse stroomobjecten.
2
,3. Activiteiten die aangeven wat gedaan moet worden= Zolang een taak niet
afgewerkt/uitgevoerd is, kan het token niet doorstromen naar het volgende stroomobject.
4. Een end event waarmee aangegeven wordt dat het proces voltooid is: Een end event zal
het token laten verdwijnen.
Stroomobjecten (flow objects)
Events
- Een start-event geeft aan dat het proces start.
- Aan het einde van het proces wordt vastgesteld of het resultaat bereikt is.
- Het eindresultaat van het proces kan een startpunt zijn van een ander proces.
- Het gebruik van een start/stop-event, inclusief omschrijving is verplicht.
Start events (gewone cirkel) en end events (cirkel met zwarte rand)
Een event moet passief omschreven worden door (kort) te omschrijven wat vastgesteld
wordt. Het omschrijven dient gedaan te worden aan de hand van een zelfstandig
naamwoord, het hulpwerkwoord “is” en een zelfstandig werkwoord.
Voorbeelden (zie ook figuur 1):
- Indien een proces start met de ontvangst van een aankoopfactuur dan wordt het start-
event “Aankoopfactuur is ontvangen”.
- Wanneer het proces “verwerk aankoopfactuur” succesvol is beëindigd dan wordt het end-
event: “aankoopfactuur is ingescand en geklasseerd”
Events kunnen “ontvangend” (“catching”) leeg symbool of “uitgestuurd” (“throwing”) gevuld
symbool zijn.
- Start-events zijn altijd “ontvangend” en mogen niet “uitsturend” zijn, het start-event doet
een token ontstaan.
- End events zijn altijd “uitsturend” en mogen niet “ontvangend” zijn. Het end-event slorpt
een token op.
Activiteiten
Een activiteit wordt weergegeven als een rechthoek met afgeronde hoeken en is een
algemene term die verwijst naar iets dat door een onderneming wordt uitgevoerd, en waarde
toevoegt aan een product of dienst
Taak
Taak=
Een activiteit op het laagste niveau (ondeelbaar) en bevindt zich binnen een proces. Er is
geen verdere detaillering van de activiteit die uitgevoerd moet worden.
voorbeeld van een taak in een BPMN
3
, Subproces
Subproces (deelbaar)=
Een activiteit die verder gedetailleerd kan worden als een afzonderlijke activiteit. Het
subproces is zelf een activiteit en kan getoond worden in ingeklapte vorm, met een “+” teken
(collapsed) of uitgeklapte vorm(expanded).
voorbeeld van een subproces in een BPMN
voorbeeld van een uitgewerkt subproces
Beschrijving
Iedere taak of subproces moet beschreven worden aan de hand van een werkwoord en een
zelfstandig naamwoord. Om duidelijk aan te tonen dat iets gedaan moet worden / dat er een
resultaat moet zijn, dient het werkwoord in actieve vorm opgeschreven te worden (bijv.
inscannen sollicitatiebrief).
Gateways
Een gateway wordt gebruikt om zowel de opsplitsing als de samenvoeging van tokens (denk
nog even aan het pionnetje bij een bordspel) aan te duiden. Het symbool verwijst dus naar
een beslissingspunt maar wordt tevens gebruikt om een activiteit op te splitsen (split) in
verschillende paden en om paden terug samen te brengen (merge). Zo’n beslissingspunt is
meestal een taak voorafgaand aan de gateway. Gateways en/of tokens kunnen geen
beslissingen nemen in BPMN!
BPMN symbool van een Gateway
Exclusieve gateway
Exclusieve gateway=
Wordt gebruikt om op basis van een conditie alternatieve paden voor de tokenflow te
creëren. Het token zal niet opsplitsen in meerdere tokens, maar zal op basis van de
exclusieve gateway slechts één pad volgen kiezen. Het pad wat gekozen wordt is op basis
van de voorafgaande activiteit.
4
