Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 2: CYTOLOGIE/HISTOLOGIE .......................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 4: AFWEER/ONTSTEKING ............................................................................................................. 9
4.1 AFWEER........................................................................................................................................................... 9
4.2 ONTSTEKING................................................................................................................................................... 10
4.5 ALLERGIE ....................................................................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 5: TUMORLEER .......................................................................................................................... 15
5.1 TUMORLEER ................................................................................................................................................... 15
5.1.1 Benigne Tumoren ................................................................................................................................ 15
5.1.2 Maligne Tumoren ............................................................................................................................... 16
HOOFDSTUK 7: RESPIRATIE (ADEMHALING) ................................................................................................... 19
7.1 ADEMHALING ................................................................................................................................................. 19
7.1.1 Respiratoire conctroles/parameters ................................................................................................... 21
7.2 PNEUMONIE ................................................................................................................................................... 23
HOOFSTUK 8: HART EN VATEN ....................................................................................................................... 25
8.1 HART EN VATEN............................................................................................................................................... 25
8.1.1 Bloedsomloop/circulatie: klein en groot ............................................................................................. 25
8.1.2 Circulatoire controles/parameters ...................................................................................................... 28
8.1.3 Intensieve bewaking ........................................................................................................................... 29
8.2 CIRCULATOIRE SHOCK ....................................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 9: BLOED .................................................................................................................................... 33
9.1 BLOED ........................................................................................................................................................... 33
9.1.1 Hemostase .......................................................................................................................................... 35
9.3 ANEMIE/BLOEDARMOEDE ................................................................................................................................. 36
9.5 DIEPE VENEUZE TROMBOSE................................................................................................................................ 37
HOOFDSTUK 10: NEUROLOGIE ....................................................................................................................... 39
10.1 ZENUWSTELSEL ............................................................................................................................................. 39
10.1.1 Neurologische controles ................................................................................................................... 46
10.2 PIJN ............................................................................................................................................................ 47
10.4 CEREBRALE UITVAL ......................................................................................................................................... 48
1
,HOOFDSTUK 12: HUID, THERMOBALANS EN WONDEN .................................................................................. 50
12.1 HUID EN THERMOBALANS ................................................................................................................................ 50
12.2 VERBRANDING .............................................................................................................................................. 52
12.3 WONDEN ..................................................................................................................................................... 54
HOOFDSTUK 13 SPIJSVERTERING/DIGESTIVUS ............................................................................................... 57
13.1 SPIJSVERTERING/DIGESTIEF .............................................................................................................................. 57
13.2 PERITONEUM/ILEUS ....................................................................................................................................... 61
13.2.1 Peritonitis .......................................................................................................................................... 61
13.2.2 Ileus................................................................................................................................................... 63
HOOFDSTUK 14: VOCHTBALANS ..................................................................................................................... 64
14.1 VOCHTBALANS/UITSCHEIDING .......................................................................................................................... 64
14.1.1 Compartimenten en samenstelling ................................................................................................... 64
14.1.2 Nier fysiologie ................................................................................................................................... 66
14.4 URINEWEGINFECTIES ...................................................................................................................................... 68
HOOFDSTUK 15: MOTORIEK/BEWEGINGEN ................................................................................................... 70
15.1 BEWEGINGSAPPARAAT.................................................................................................................................... 70
15.2 FRACTUURLEER (BOTBREUKEN)......................................................................................................................... 77
16.ENDOCRINOLOGIE/HORMONEN ............................................................................................................... 80
16.2 DIABETES MELLITUS ....................................................................................................................................... 80
EXTRA: EMBRYOLOGIE ................................................................................................................................... 83
1. BEVRUCHTING................................................................................................................................................... 83
2. VAN MORULA TOT BLASTULA .............................................................................................................................. 83
3. GASTRULATIE .................................................................................................................................................... 83
4. NEURULATIE ..................................................................................................................................................... 84
5. SOMIETEN EN DERMATOMEN ............................................................................................................................... 85
6. DIFFERENTIATIE ................................................................................................................................................. 85
7. ORGANOGENESE: ORGAANONTWIKKELING .............................................................................................................. 85
8. VINGERS EN TENEN ............................................................................................................................................ 86
9. MAAG- DARMKANAAL ........................................................................................................................................ 86
10. ADEMHALINGSSTELSEL ...................................................................................................................................... 86
2
,11. FOETALE ONTWIKKELING ................................................................................................................................... 87
3
,Hoofdstuk 2: Cytologie/Histologie
Cellen en organellen
Cellen bestaan uit cytoplasma en een celkern, omgeven door een celmembraan. In het cytoplasma
bevinden zich organellen.
1. Mitochondriën: leveren energie door stoffen ui de voeding en zuurstof om te zetten in
kooldioxide en water. Hier vindt de citroenzuurcyclus plaats die ATP produceert. Het heeft zijn
eigen DNA.
2. Endoplasmatisch reticulum: Zorgt voor transport van eiwitten naar Golgi-complex. Bevat
ribosomen die aminozuren koppelen tot eiwitten zoals bijvoorbeeld rode bloedcellen
3. Golgi-complex: Verwerkt en bouwt
producten uit het endoplasmatisch
reticulum om en slaat ze op zoals
bijvoorbeeld hormonen De eiwitten
worden omgebouwd en opgeslagen
waarna bepaald wordt waar ze heen
moeten
4. Lysosomen: Verteren van eiwitten en van
buiten afkomstig afval. Hier komen
aminozuren vrij die eventueel kunnen
worden hergebruikt. Ze kunnen ook
micro-organismen afbreken.
5. Peroxisomen: Verwijderen van
schadelijke producten en in het bijzonder
waterstofperoxide (H2O2) een soort vrije
radicalen.
6. Nucleolus: Kernlichaampje in cel waarin
RNA gemaakt wordt.
DNA
Menselijke cellen zijn (met uitzondering van geslachtscellen) diploïd: ze beschikken over twee sets
genen → een van de moeder en een van de vader. Er zijn 22 paar autosome chromosomen en 1 paar
geslachtschromosomen (XX of XY). Het Y-chromosoom zorgt voor de vorming van testosteron. X
chromosoom bevat hormonale kenmerken voor hormonen maar ook stollingseiwitten en spiervezels.
Eiwitten
Dit zijn lange ketens aan aminozuren waarbij de volgorde bepalend is voor de functie. Enzymen zijn
eiwitten die stoffen met elkaar binden en alten reageren en bevinden zich in weefsels.
4
,Eiwitsynthese
De DNA-ketens hebben de vorm van een gedraaide ladder. Op elke trede staan steeds dezelfde
rubonucleotiden tegenover elkaar:
- Adenosine (A) → Thymine (T)
- Cytosine (C) → Guanine (G)
Drie basenparen zijn telkens een aminozuur dat gekoppeld moet worden om het betreffende eiwit te
maken. Niet gebruikte genen zijn afgedekt e veel gebruikte komen open te liggen om overgeschreven
te worden.
Transcriptie
Wanneer de cel behoefte heeft aan een bepaald eiwit, wordt dat deel van het DNA overgeschreven en
ontstaat het Messenger-RNA. Hierbij is transcriptase onmisbaar, dit splijt DNA bij de sporten en vormt
M-RNA met de streng DNA. Tegenover elke C komt een G en tegenover elke T komt een A, maar
tegenover elke A komt en U (Uracil) → zo wordt de streng identiek aan de andere helft van het DNA
(dus het tegenovergestelde van hetgeen dat vrij is gekomen).
Translatie
M-RNA wordt afgelezen door de ribosomen op het endoplasmatisch reticulum. Deze koppelen de
juiste aminozuren op het M-RNA → Tegenover elke A U C G van M-RNA komt een U A G C van het
Transport-RNA. Zo worden aminozuren tot eiwitten gekoppeld. Zodra de juiste koppeling klaar is,
komt het M-RNA vrij, klaar voor de volgende kopie.
Celdeling
Groei en herstel van weefselverlies vindt plaats door mitose. Een cel deelt in twee
dochtercellen die identiek zijn aan de oorspronkelijke.
Levenscyclus van een cel
- G1: toename eiwit en cytoplasma
- S: replicatie DNA
- G2: Eiwitten voor celdeling
- G0: Rust
Mitose → DNA is al vermenigvuldigd. Resultaat is twee idenieke cellen.
Profase
Vorming van spoelfiguur (micortibuli), het kernmembraan verdwijnt (DNA komt los in de cel).
Spiralisatie (DNA wordt opgerold tot X vormig chromosoom) en aanhechting middels centromeer (X
vorm).
Metafase
Microtibuli slepen de chromosomen naar het midden. Alle centromeren liggen in het evenaarsvlak
(midden verticaal).
Anafase
Microtibuli trekken de chromatiden uit elkaar en worden zusterchromosomen
5
, Telofase
De cel strekt nog verder en er wordt een celkern gevormd rond chromosomen.
Meiose
Dit is de deling van geslachtscellen in de geslachtsorganen. Dit gebeurt in twee fasen:
Eerste Meiotische deling: Tijdens de profase wisselen de chromosomen stukjes DNA uit →
dit heet crossing over om te zorgen dat de dochtercellen niet identiek zijn. Tijdens
Anafase 1 worden zusterchromosomen gescheiden. Zo ontstaan twee haploide cellen met
23 chromosomen en 46 DNA strengen
Tweede Meiotische deling: In het tweede deel van de meiose begint de situatie met
tweemaal 46 DNA strengen en 23 chromosomen. Dit wordt verdeeld over 4 cellen
waardoor er een eindstand is met 4 cellen met 23 chromosomen bestaande uit 23
strengen DNA.
6
HOOFDSTUK 2: CYTOLOGIE/HISTOLOGIE .......................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 4: AFWEER/ONTSTEKING ............................................................................................................. 9
4.1 AFWEER........................................................................................................................................................... 9
4.2 ONTSTEKING................................................................................................................................................... 10
4.5 ALLERGIE ....................................................................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 5: TUMORLEER .......................................................................................................................... 15
5.1 TUMORLEER ................................................................................................................................................... 15
5.1.1 Benigne Tumoren ................................................................................................................................ 15
5.1.2 Maligne Tumoren ............................................................................................................................... 16
HOOFDSTUK 7: RESPIRATIE (ADEMHALING) ................................................................................................... 19
7.1 ADEMHALING ................................................................................................................................................. 19
7.1.1 Respiratoire conctroles/parameters ................................................................................................... 21
7.2 PNEUMONIE ................................................................................................................................................... 23
HOOFSTUK 8: HART EN VATEN ....................................................................................................................... 25
8.1 HART EN VATEN............................................................................................................................................... 25
8.1.1 Bloedsomloop/circulatie: klein en groot ............................................................................................. 25
8.1.2 Circulatoire controles/parameters ...................................................................................................... 28
8.1.3 Intensieve bewaking ........................................................................................................................... 29
8.2 CIRCULATOIRE SHOCK ....................................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 9: BLOED .................................................................................................................................... 33
9.1 BLOED ........................................................................................................................................................... 33
9.1.1 Hemostase .......................................................................................................................................... 35
9.3 ANEMIE/BLOEDARMOEDE ................................................................................................................................. 36
9.5 DIEPE VENEUZE TROMBOSE................................................................................................................................ 37
HOOFDSTUK 10: NEUROLOGIE ....................................................................................................................... 39
10.1 ZENUWSTELSEL ............................................................................................................................................. 39
10.1.1 Neurologische controles ................................................................................................................... 46
10.2 PIJN ............................................................................................................................................................ 47
10.4 CEREBRALE UITVAL ......................................................................................................................................... 48
1
,HOOFDSTUK 12: HUID, THERMOBALANS EN WONDEN .................................................................................. 50
12.1 HUID EN THERMOBALANS ................................................................................................................................ 50
12.2 VERBRANDING .............................................................................................................................................. 52
12.3 WONDEN ..................................................................................................................................................... 54
HOOFDSTUK 13 SPIJSVERTERING/DIGESTIVUS ............................................................................................... 57
13.1 SPIJSVERTERING/DIGESTIEF .............................................................................................................................. 57
13.2 PERITONEUM/ILEUS ....................................................................................................................................... 61
13.2.1 Peritonitis .......................................................................................................................................... 61
13.2.2 Ileus................................................................................................................................................... 63
HOOFDSTUK 14: VOCHTBALANS ..................................................................................................................... 64
14.1 VOCHTBALANS/UITSCHEIDING .......................................................................................................................... 64
14.1.1 Compartimenten en samenstelling ................................................................................................... 64
14.1.2 Nier fysiologie ................................................................................................................................... 66
14.4 URINEWEGINFECTIES ...................................................................................................................................... 68
HOOFDSTUK 15: MOTORIEK/BEWEGINGEN ................................................................................................... 70
15.1 BEWEGINGSAPPARAAT.................................................................................................................................... 70
15.2 FRACTUURLEER (BOTBREUKEN)......................................................................................................................... 77
16.ENDOCRINOLOGIE/HORMONEN ............................................................................................................... 80
16.2 DIABETES MELLITUS ....................................................................................................................................... 80
EXTRA: EMBRYOLOGIE ................................................................................................................................... 83
1. BEVRUCHTING................................................................................................................................................... 83
2. VAN MORULA TOT BLASTULA .............................................................................................................................. 83
3. GASTRULATIE .................................................................................................................................................... 83
4. NEURULATIE ..................................................................................................................................................... 84
5. SOMIETEN EN DERMATOMEN ............................................................................................................................... 85
6. DIFFERENTIATIE ................................................................................................................................................. 85
7. ORGANOGENESE: ORGAANONTWIKKELING .............................................................................................................. 85
8. VINGERS EN TENEN ............................................................................................................................................ 86
9. MAAG- DARMKANAAL ........................................................................................................................................ 86
10. ADEMHALINGSSTELSEL ...................................................................................................................................... 86
2
,11. FOETALE ONTWIKKELING ................................................................................................................................... 87
3
,Hoofdstuk 2: Cytologie/Histologie
Cellen en organellen
Cellen bestaan uit cytoplasma en een celkern, omgeven door een celmembraan. In het cytoplasma
bevinden zich organellen.
1. Mitochondriën: leveren energie door stoffen ui de voeding en zuurstof om te zetten in
kooldioxide en water. Hier vindt de citroenzuurcyclus plaats die ATP produceert. Het heeft zijn
eigen DNA.
2. Endoplasmatisch reticulum: Zorgt voor transport van eiwitten naar Golgi-complex. Bevat
ribosomen die aminozuren koppelen tot eiwitten zoals bijvoorbeeld rode bloedcellen
3. Golgi-complex: Verwerkt en bouwt
producten uit het endoplasmatisch
reticulum om en slaat ze op zoals
bijvoorbeeld hormonen De eiwitten
worden omgebouwd en opgeslagen
waarna bepaald wordt waar ze heen
moeten
4. Lysosomen: Verteren van eiwitten en van
buiten afkomstig afval. Hier komen
aminozuren vrij die eventueel kunnen
worden hergebruikt. Ze kunnen ook
micro-organismen afbreken.
5. Peroxisomen: Verwijderen van
schadelijke producten en in het bijzonder
waterstofperoxide (H2O2) een soort vrije
radicalen.
6. Nucleolus: Kernlichaampje in cel waarin
RNA gemaakt wordt.
DNA
Menselijke cellen zijn (met uitzondering van geslachtscellen) diploïd: ze beschikken over twee sets
genen → een van de moeder en een van de vader. Er zijn 22 paar autosome chromosomen en 1 paar
geslachtschromosomen (XX of XY). Het Y-chromosoom zorgt voor de vorming van testosteron. X
chromosoom bevat hormonale kenmerken voor hormonen maar ook stollingseiwitten en spiervezels.
Eiwitten
Dit zijn lange ketens aan aminozuren waarbij de volgorde bepalend is voor de functie. Enzymen zijn
eiwitten die stoffen met elkaar binden en alten reageren en bevinden zich in weefsels.
4
,Eiwitsynthese
De DNA-ketens hebben de vorm van een gedraaide ladder. Op elke trede staan steeds dezelfde
rubonucleotiden tegenover elkaar:
- Adenosine (A) → Thymine (T)
- Cytosine (C) → Guanine (G)
Drie basenparen zijn telkens een aminozuur dat gekoppeld moet worden om het betreffende eiwit te
maken. Niet gebruikte genen zijn afgedekt e veel gebruikte komen open te liggen om overgeschreven
te worden.
Transcriptie
Wanneer de cel behoefte heeft aan een bepaald eiwit, wordt dat deel van het DNA overgeschreven en
ontstaat het Messenger-RNA. Hierbij is transcriptase onmisbaar, dit splijt DNA bij de sporten en vormt
M-RNA met de streng DNA. Tegenover elke C komt een G en tegenover elke T komt een A, maar
tegenover elke A komt en U (Uracil) → zo wordt de streng identiek aan de andere helft van het DNA
(dus het tegenovergestelde van hetgeen dat vrij is gekomen).
Translatie
M-RNA wordt afgelezen door de ribosomen op het endoplasmatisch reticulum. Deze koppelen de
juiste aminozuren op het M-RNA → Tegenover elke A U C G van M-RNA komt een U A G C van het
Transport-RNA. Zo worden aminozuren tot eiwitten gekoppeld. Zodra de juiste koppeling klaar is,
komt het M-RNA vrij, klaar voor de volgende kopie.
Celdeling
Groei en herstel van weefselverlies vindt plaats door mitose. Een cel deelt in twee
dochtercellen die identiek zijn aan de oorspronkelijke.
Levenscyclus van een cel
- G1: toename eiwit en cytoplasma
- S: replicatie DNA
- G2: Eiwitten voor celdeling
- G0: Rust
Mitose → DNA is al vermenigvuldigd. Resultaat is twee idenieke cellen.
Profase
Vorming van spoelfiguur (micortibuli), het kernmembraan verdwijnt (DNA komt los in de cel).
Spiralisatie (DNA wordt opgerold tot X vormig chromosoom) en aanhechting middels centromeer (X
vorm).
Metafase
Microtibuli slepen de chromosomen naar het midden. Alle centromeren liggen in het evenaarsvlak
(midden verticaal).
Anafase
Microtibuli trekken de chromatiden uit elkaar en worden zusterchromosomen
5
, Telofase
De cel strekt nog verder en er wordt een celkern gevormd rond chromosomen.
Meiose
Dit is de deling van geslachtscellen in de geslachtsorganen. Dit gebeurt in twee fasen:
Eerste Meiotische deling: Tijdens de profase wisselen de chromosomen stukjes DNA uit →
dit heet crossing over om te zorgen dat de dochtercellen niet identiek zijn. Tijdens
Anafase 1 worden zusterchromosomen gescheiden. Zo ontstaan twee haploide cellen met
23 chromosomen en 46 DNA strengen
Tweede Meiotische deling: In het tweede deel van de meiose begint de situatie met
tweemaal 46 DNA strengen en 23 chromosomen. Dit wordt verdeeld over 4 cellen
waardoor er een eindstand is met 4 cellen met 23 chromosomen bestaande uit 23
strengen DNA.
6
