Capita Selecta Belastingheffing Particulieren
Module 1: Aanmerkelijkbelangregeling algemene aspecten/opfrissen ab-regeling (week 1)
Verkrijging krachtens erfrecht
Verkrijging krachtens erfrecht speelt een grote rol bij het overlijden van iemand, want het vermogen van de erflater
(de overledene) gaat over naar de verkrijgers krachtens erfrecht.
Doel van clip
• Basiskennis ‘krachtens erfrecht’
• Civielrechtelijk
• Verbinding van aanmerkelijkbelangregeling
• Niet: fiscale faciliteiten
Het begrip zal met name civielrechtelijk benaderd worden, omdat het een civielrechtelijk begrip is. Het begrip kent
ook fiscale gevolgen. Het kent in fiscale wetgeving veel faciliteiten, maar die faciliteiten op zichzelf worden niet
behandeld in deze module. Het gaat er in deze module om dat je weet wat de verkrijging krachtens erfrecht is.
Verkrijging krachtens erfrecht
• Verkrijging: boek 4 BW
• Regels wie wat krijgt
• Van rechtswege
o De wet bepaalt wie het krijgt en er is verder geen rechtshandeling voor nodig. Dus er vindt geen
levering plaats.
• Afwijken bij testament
Overlijden erflater
• Erfgenamen treden in zijn plaats
• Opvolging van rechtswege
• Onder algemene titel
Als erflater overlijdt, dan treden de erfgenamen in zijn plaats. Zij volgen op van rechtswege. Dat betekent dat zij alle
bezittingen en schulden van de erflater overnemen. Die opvolging heet dan opvolging onder algemene titel. D.w.z.
dat elke erfgenaam voor zijn aandeel in de nalatenschap alle vermogensbestanddelen krijgt, maar ook alle schulden
moet voldoen.
Wie zijn de erfgenamen?
Art 4:10 BW regelt wie de erfgenamen zijn
• Echtgenoot en kinderen (of afstammelingen)
• Ouders, broers en zussen (idem)
• Grootouders (idem)
• Overgrootouders (idem)
Het uitgangspunt is dat als erfgenamen optreden de echtgenoot en kinderen. De echtgenoot is degene met wie men
is gehuwd. Hieronder valt geen samenwoner. Plus kinderen. Als kinderen zijn overleden, dan treden weer hun
kinderen daarvoor in de plaats. Dat noemen we dan plaatsvervulling.
De echtgenoten en kinderen erven allemaal voor een gelijk deel.
Zijn er geen echtgenoten of kinderen? Dan erven de ouders, broers en zussen van de erflater. Ook hier geldt
plaatsvervulling. Dus als een broer of zus is vooroverleden dan gaat de nalatenschap naar de kinderen van die broer
of zus, dus naar neven en nichten.
Heeft een erflater ook geen ouders, broers of zussen of neven of nichten, dan erven de grootouders. Ook hiervoor
plaatsvervulling. Dus als grootouders zijn overleden, dan komen daarvoor in de plaats hun afstammelingen. Dat zijn
dan de ooms en tantes van de erflater.
, Capita Selecta Belastingheffing Particulieren
Is er ook geen grootouder, oom of tante, dan zijn de overgrootouders de wettelijke erfgenamen. Mochten er ook
geen overgrootouders zijn, dan vervalt de nalatenschap aan de staat.
Voorbeeld
Man bezit alle aandelen in een BV. Hij heeft dus een aanmerkelijk belang en deze man overlijdt. Het overlijden van
deze manier is een vervreemding. = fictieve vervreemding, art. 4.16 lid 1 sub e Wet IB 2001. Geen echte
vervreemding, want daarvoor is een rechtshandeling nodig en overlijden is geen rechtshandeling.
Stel de man heeft 3 kinderen en géén echtgenoot. De 3 kinderen zijn zijn wettelijke erfgenamen en treden in zijn
plaats. Die erven dus de aandelen in de BV: alle 3 voor een evenredig deel. Die aandelen verkrijgen zij als erfgenaam
en dus krachtens erfrecht.
Verdeling (vervolg casus)
Maar dat kan onhandig zijn, want dan hebben we 3 eigenaren boven die BV zitten. Stel dat zoon A de
bedrijfsopvolger is. Dan wordt de nalatenschap verdeeld, in dit geval de aandelen in de BV en dan delen we alle
aandelen toe aan A. Dat betekent dat de beide broers van A niets krijgen en dat kan niet, want zij zijn tot 1/3
gerechtigd tot de aandelen. Dus die moeten gecompenseerd worden door een koopsom die A zijn beide broers
betaalt. De beide broers hebben daarmee hun ab vervreemd: zij hadden in de nalatenschap 1/3 deel van de
aandelen, na de verdeling hebben ze geen ab meer en komt dat helemaal toe aan hun broer A. Dus dat is een echte
vervreemding.
De verkrijging van A van alle aandelen is echter een verkrijging krachtens erfrecht omdat alle aandelen in de
nalatenschap zaten. Omdat A alle aandelen krachtens erfrecht verkrijgt zijn daar de nodige faciliteiten op van
toepassing, zoals bijv. de doorschuiffaciliteit in de IB en mogelijk de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de SW.
Voorbeeld
Module 1: Aanmerkelijkbelangregeling algemene aspecten/opfrissen ab-regeling (week 1)
Verkrijging krachtens erfrecht
Verkrijging krachtens erfrecht speelt een grote rol bij het overlijden van iemand, want het vermogen van de erflater
(de overledene) gaat over naar de verkrijgers krachtens erfrecht.
Doel van clip
• Basiskennis ‘krachtens erfrecht’
• Civielrechtelijk
• Verbinding van aanmerkelijkbelangregeling
• Niet: fiscale faciliteiten
Het begrip zal met name civielrechtelijk benaderd worden, omdat het een civielrechtelijk begrip is. Het begrip kent
ook fiscale gevolgen. Het kent in fiscale wetgeving veel faciliteiten, maar die faciliteiten op zichzelf worden niet
behandeld in deze module. Het gaat er in deze module om dat je weet wat de verkrijging krachtens erfrecht is.
Verkrijging krachtens erfrecht
• Verkrijging: boek 4 BW
• Regels wie wat krijgt
• Van rechtswege
o De wet bepaalt wie het krijgt en er is verder geen rechtshandeling voor nodig. Dus er vindt geen
levering plaats.
• Afwijken bij testament
Overlijden erflater
• Erfgenamen treden in zijn plaats
• Opvolging van rechtswege
• Onder algemene titel
Als erflater overlijdt, dan treden de erfgenamen in zijn plaats. Zij volgen op van rechtswege. Dat betekent dat zij alle
bezittingen en schulden van de erflater overnemen. Die opvolging heet dan opvolging onder algemene titel. D.w.z.
dat elke erfgenaam voor zijn aandeel in de nalatenschap alle vermogensbestanddelen krijgt, maar ook alle schulden
moet voldoen.
Wie zijn de erfgenamen?
Art 4:10 BW regelt wie de erfgenamen zijn
• Echtgenoot en kinderen (of afstammelingen)
• Ouders, broers en zussen (idem)
• Grootouders (idem)
• Overgrootouders (idem)
Het uitgangspunt is dat als erfgenamen optreden de echtgenoot en kinderen. De echtgenoot is degene met wie men
is gehuwd. Hieronder valt geen samenwoner. Plus kinderen. Als kinderen zijn overleden, dan treden weer hun
kinderen daarvoor in de plaats. Dat noemen we dan plaatsvervulling.
De echtgenoten en kinderen erven allemaal voor een gelijk deel.
Zijn er geen echtgenoten of kinderen? Dan erven de ouders, broers en zussen van de erflater. Ook hier geldt
plaatsvervulling. Dus als een broer of zus is vooroverleden dan gaat de nalatenschap naar de kinderen van die broer
of zus, dus naar neven en nichten.
Heeft een erflater ook geen ouders, broers of zussen of neven of nichten, dan erven de grootouders. Ook hiervoor
plaatsvervulling. Dus als grootouders zijn overleden, dan komen daarvoor in de plaats hun afstammelingen. Dat zijn
dan de ooms en tantes van de erflater.
, Capita Selecta Belastingheffing Particulieren
Is er ook geen grootouder, oom of tante, dan zijn de overgrootouders de wettelijke erfgenamen. Mochten er ook
geen overgrootouders zijn, dan vervalt de nalatenschap aan de staat.
Voorbeeld
Man bezit alle aandelen in een BV. Hij heeft dus een aanmerkelijk belang en deze man overlijdt. Het overlijden van
deze manier is een vervreemding. = fictieve vervreemding, art. 4.16 lid 1 sub e Wet IB 2001. Geen echte
vervreemding, want daarvoor is een rechtshandeling nodig en overlijden is geen rechtshandeling.
Stel de man heeft 3 kinderen en géén echtgenoot. De 3 kinderen zijn zijn wettelijke erfgenamen en treden in zijn
plaats. Die erven dus de aandelen in de BV: alle 3 voor een evenredig deel. Die aandelen verkrijgen zij als erfgenaam
en dus krachtens erfrecht.
Verdeling (vervolg casus)
Maar dat kan onhandig zijn, want dan hebben we 3 eigenaren boven die BV zitten. Stel dat zoon A de
bedrijfsopvolger is. Dan wordt de nalatenschap verdeeld, in dit geval de aandelen in de BV en dan delen we alle
aandelen toe aan A. Dat betekent dat de beide broers van A niets krijgen en dat kan niet, want zij zijn tot 1/3
gerechtigd tot de aandelen. Dus die moeten gecompenseerd worden door een koopsom die A zijn beide broers
betaalt. De beide broers hebben daarmee hun ab vervreemd: zij hadden in de nalatenschap 1/3 deel van de
aandelen, na de verdeling hebben ze geen ab meer en komt dat helemaal toe aan hun broer A. Dus dat is een echte
vervreemding.
De verkrijging van A van alle aandelen is echter een verkrijging krachtens erfrecht omdat alle aandelen in de
nalatenschap zaten. Omdat A alle aandelen krachtens erfrecht verkrijgt zijn daar de nodige faciliteiten op van
toepassing, zoals bijv. de doorschuiffaciliteit in de IB en mogelijk de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de SW.
Voorbeeld
