Boekhouden
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: basisbeginselen van dubbel boekhouden...................................................................................3
1 Inleiding.............................................................................................................................................................3
2 De balans...........................................................................................................................................................4
2.1 Ondernemingsmiddelen of activa.............................................................................................................4
2.2 Ondernemingsbronnen of passiva.............................................................................................................4
2.3 Balansevenwicht........................................................................................................................................5
3 De resultatenrekening en de resultaatbestemming..........................................................................................5
4 De toelichting en de bijlagen bij de jaarrekening..............................................................................................6
5 Basiselementen van het registratieproces........................................................................................................6
5.1 Algemene principes...................................................................................................................................6
5.2 Illustratie van de werking van balans en resultatenrekening....................................................................6
5.3 De grootboekmethode..............................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: registratie van de aan- en verkoopcyclus...................................................................................8
1 Belasting over de toegevoegde waarde............................................................................................................8
1.1 Belastingplichtige en basisprincipes..........................................................................................................8
1.2 Belastbare activiteiten...............................................................................................................................8
1.3 Vrijstelling van btw....................................................................................................................................8
1.4 De maatstaf van de heffing........................................................................................................................8
1.5 De btw-tarieven.........................................................................................................................................8
1.6 De aftrek van btw......................................................................................................................................8
2 Boekingen in verband met aankopen van goederen en diensten.....................................................................9
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................9
2.2 Administratieve organisatie van de aankopen..........................................................................................9
2.3 De boekhoudkundige verwerking van de aankopen...............................................................................10
3 Boekingen in verband met verkopen van goederen en diensten....................................................................13
3.1 Inleiding...................................................................................................................................................13
3.2 Administratieve organisatie van de verkopen.........................................................................................13
3.3 Boekhoudkundige verwerking van de verkopen.....................................................................................14
4 Boekingen in verband met financiële verrichtingen........................................................................................16
4.1 Overdrachtenvan contanten – afhalen van contanten...........................................................................16
Hoofdstuk 3: registratie van de andere elementen van de ondernemingscyclus............................................18
1 De personeelscyclus.........................................................................................................................................18
1.1 Lonen en wedden....................................................................................................................................18
1.3 Bestuurders, zaakvoerders en werkende vennoten................................................................................19
1.4 Eigenaar – handelaar...............................................................................................................................19
1.5 Beslaglegging...........................................................................................................................................19
1.6 Voorschotten...........................................................................................................................................19
1.7 Sociaal secretariaat..................................................................................................................................19
2 Investeringen in materiële vaste activa..........................................................................................................20
2.1 Begrip.......................................................................................................................................................20
2.2 Verwerving...............................................................................................................................................20
1
, 2.3 Afschrijvingen en waardeverminderingen..............................................................................................20
2.4 Realisatie van vaste activa.......................................................................................................................21
3 Financieringsstromen......................................................................................................................................21
3.1 Eigen vermogen.......................................................................................................................................21
3.2 Schulden op meer dan één jaar...............................................................................................................22
3.3 Schulden op ten hoogste één jaar...........................................................................................................22
Hoofdstuk 4: afsluitverrichtingen – resultaatbepaling – opstellen van de jaarrekening.................................24
1 Inleiding...........................................................................................................................................................24
2 Specifieke inventarisverrichtingen..................................................................................................................25
2.1 Niet kennen.............................................................................................................................................25
2.2 Inventarisverrichtingen in verband met voorraden................................................................................25
2.3 Inventarisverrichtingen in verband met liquide middelen......................................................................26
2.4 Uitstel- en participatiekosten: overlopende rekeningen........................................................................27
2.5 Controle op de waardering van vorderingen en schulden......................................................................28
2.6 Inventarisverrichtingen met betrekking tot vaste activa........................................................................28
3 Resultaatbepaling en -bestemming................................................................................................................29
3.1 Vennootschapsbelastingen......................................................................................................................29
3.2 De resultaatbestemming.........................................................................................................................30
2
,Hoofdstuk 1: basisbeginselen van dubbel
boekhouden
1 Inleiding
Elke onderneming moet een verantwoording afleggen over boekjaar jaarrekening
- Jaarrekening: jaarlijks financieel verslag
o Bestaat uit de balans, de resultatenrekening en de toelichting
- Openbaar iedere belangstellende kan dit bekijken
- Stakeholders: banken die krediet verschaffen, leveranciers, klanten, concurrenten, …
- Wettelijk verplicht volgens Wetboek van Vennootschappen
Boekhouding uitvoeren:
- Wettelijk verplicht
- Gebaseerd op originele verantwoordingsstukken: facturen, rekeninguittreksels, …
- Dubbel boekhouden: een methode van boekhouden waarbij elke transactie of
gebeurtenis op zijn minst op twee verschillende manieren wordt geadministreerd.
Elke transactie wordt hierbij zowel aan de creditkant als aan de debetkant op een of
meer grootboekrekeningen geboekt.
Kleine vennootschap: wanneer een vennootschap niet meer dan één van de volgende
drempels overschrijdt.
- Jaargemiddelde personeel: 50
- Jaaromzet (exclusief btw): €9.000.000,00
- Balanstotaal: €4.500.000
Microvennootschap: kleine vennootschappen die geen dochteronderneming of
moederbedrijf zijn en die niet meer dan één van de volgende drempels overschrijdt.
- Jaargemiddelde personeel: 10
- Jaaromzet (exclusief btw): €700.000
- Balanstotaal: €350.000
Grote vennootschap: wanneer de drempels van een kleine vennootschap worden
overschreden.
- Moeten het volledig model gebruiken dat door de Balanscentrale ter beschikking
wordt gesteld
- Kleine vennootschappen mogen het verkort model gebruiken
Vereenvoudigde boekhouding: natuurlijke personen die handelaar zijn of kleine
vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid moeten deze niet verplicht openbaar
stellen.
3
,Kleine ondernemingen:
- Voldoen cumulatief aan volgende voorwaarden
o Natuurlijke personen die koopman zijn, vennootschappen onder firma of
gewone commanditaire vennootschappen
o De omzet (exclusief btw) mag niet meer bedragen dan €500.000.
- Mogen aan vereenvoudigde boekhouding doen wanneer de verrichtingen in 3
dagboeken worden genoteerd: financieel dagboek, inkoopboek en aankoopboek.
- Minstens 1x/jaar een inventaris opmaken
- Niet verplicht om dubbele boekhouding uit te voeren
2 De balans
Balans: een beknopt overzicht van de werkingsmiddelen (de activa) waarover de
onderneming op een bepaald ogenblik beschikt en alle middelen die nodig zijn om deze
werkingsmiddelen te financieren (de passiva).
2.1 Ondernemingsmiddelen of activa
indeling op basis van liquiditeit
Activa: middelen die aanwezig moeten zijn om een onderneming uit te bouwen
- Grondstoffen
- Software
- Machines
- Meubilair
- Geld
- …
- Sidenote: activa omvatten ook de oprichtingskosten
Vaste activa of bestendige middelen: middelen die bedoeld zijn om gedurende een langere
periode in een onderneming actief te zijn. Ze zijn geen doel, maar een middel van de
bedrijfsactiviteit. Bijvoorbeeld: gebouwen, grond, machines, …
Vlottende activa of vlottende middelen: zijn bestemd om tijdens de productie verbruikt te
worden. Ontstaan binnen de onderneming of worden aangekocht met het oog om deze snel
weer te verkopen.
2.2 Ondernemingsbronnen of passiva
indeling op basis van opeisbaarheid
Passiva: geven de oorsprong aan het vermogen waardoor de onderneming haar activa heeft
kunnen verwerven.
Eigen vermogen of niet-opeisbaar vermogen: vermogen dat in de onderneming blijft, dit
bevat gereserveerd aandelenkapitaal en winst.
4
, Vreemd vermogen of opeisbaar vermogen of schulden: vermogen dat gedurende een
bepaalde periode ter beschikking is en daarna moet worden terugbetaald.
De balans
Activa Passiva
Vaste activa Eigen vermogen
Immateriële vaste activa Kapitaal
Materiële vaste activa Reserves
Financiële vaste activa Overgedragen winst
Vlottende activa Vreemd vermogen
Vorderingen > 1 jaar Voorzieningen
Voorraden en bestellingen in uitvoering Schulden > 1 jaar
Vorderingen op < 1 jaar: handelsdebiteuren Schulden < 1 jaar
Geldbeleggingen Overlopende rekeningen
Liquide middelen: kas, bank,…
Overlopende rekeningen
2.3 Balansevenwicht
Activa en passiva moeten altijd gelijk zijn aan elkaar
- Elk actief dat een onderneming in bezit heeft (A) moet gefinancierd zijn (P)
- Elke euro binnen de onderneming (P) moet een aanwending hebben gekregen (A)
Opbrengsten: verkoop van handelsgoederen, vaste activa, ontvangen intresten,
huuropbrengsten, financiële korting van de leverancier op uw aankoop
(bv korting bij een contante betaling (=betaling binnen de 8 dagen)), …
alles wat je verkoopt leidt tot een opbrengst
Kosten: aankopen van: handelsgoederen, grondstoffen, diensten, … betaalde huur, diverse
goederen, financiële korting aan een klant bij verkoop, …
alles wat je aankoopt leidt tot een kost
3 De resultatenrekening en de resultaatbestemming
Resultatenrekening: weergave van opbrengsten en kosten die in een bepaalde periode
werden gemaakt, met onderaan het saldo winst of verlies
- Resultatenrekening: periodegegeven en dynamisch informatiemiddel
- Balans: momentum en statisch informatiemiddel
Bedrijfs- en niet recurrente opbrengsten
- bedrijfs- en niet recurrente kosten
= bedrijfswinst/verlies
+ financiële- en niet recurrente opbrengsten
- financiële - en niet recurrente kosten
5
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: basisbeginselen van dubbel boekhouden...................................................................................3
1 Inleiding.............................................................................................................................................................3
2 De balans...........................................................................................................................................................4
2.1 Ondernemingsmiddelen of activa.............................................................................................................4
2.2 Ondernemingsbronnen of passiva.............................................................................................................4
2.3 Balansevenwicht........................................................................................................................................5
3 De resultatenrekening en de resultaatbestemming..........................................................................................5
4 De toelichting en de bijlagen bij de jaarrekening..............................................................................................6
5 Basiselementen van het registratieproces........................................................................................................6
5.1 Algemene principes...................................................................................................................................6
5.2 Illustratie van de werking van balans en resultatenrekening....................................................................6
5.3 De grootboekmethode..............................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: registratie van de aan- en verkoopcyclus...................................................................................8
1 Belasting over de toegevoegde waarde............................................................................................................8
1.1 Belastingplichtige en basisprincipes..........................................................................................................8
1.2 Belastbare activiteiten...............................................................................................................................8
1.3 Vrijstelling van btw....................................................................................................................................8
1.4 De maatstaf van de heffing........................................................................................................................8
1.5 De btw-tarieven.........................................................................................................................................8
1.6 De aftrek van btw......................................................................................................................................8
2 Boekingen in verband met aankopen van goederen en diensten.....................................................................9
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................9
2.2 Administratieve organisatie van de aankopen..........................................................................................9
2.3 De boekhoudkundige verwerking van de aankopen...............................................................................10
3 Boekingen in verband met verkopen van goederen en diensten....................................................................13
3.1 Inleiding...................................................................................................................................................13
3.2 Administratieve organisatie van de verkopen.........................................................................................13
3.3 Boekhoudkundige verwerking van de verkopen.....................................................................................14
4 Boekingen in verband met financiële verrichtingen........................................................................................16
4.1 Overdrachtenvan contanten – afhalen van contanten...........................................................................16
Hoofdstuk 3: registratie van de andere elementen van de ondernemingscyclus............................................18
1 De personeelscyclus.........................................................................................................................................18
1.1 Lonen en wedden....................................................................................................................................18
1.3 Bestuurders, zaakvoerders en werkende vennoten................................................................................19
1.4 Eigenaar – handelaar...............................................................................................................................19
1.5 Beslaglegging...........................................................................................................................................19
1.6 Voorschotten...........................................................................................................................................19
1.7 Sociaal secretariaat..................................................................................................................................19
2 Investeringen in materiële vaste activa..........................................................................................................20
2.1 Begrip.......................................................................................................................................................20
2.2 Verwerving...............................................................................................................................................20
1
, 2.3 Afschrijvingen en waardeverminderingen..............................................................................................20
2.4 Realisatie van vaste activa.......................................................................................................................21
3 Financieringsstromen......................................................................................................................................21
3.1 Eigen vermogen.......................................................................................................................................21
3.2 Schulden op meer dan één jaar...............................................................................................................22
3.3 Schulden op ten hoogste één jaar...........................................................................................................22
Hoofdstuk 4: afsluitverrichtingen – resultaatbepaling – opstellen van de jaarrekening.................................24
1 Inleiding...........................................................................................................................................................24
2 Specifieke inventarisverrichtingen..................................................................................................................25
2.1 Niet kennen.............................................................................................................................................25
2.2 Inventarisverrichtingen in verband met voorraden................................................................................25
2.3 Inventarisverrichtingen in verband met liquide middelen......................................................................26
2.4 Uitstel- en participatiekosten: overlopende rekeningen........................................................................27
2.5 Controle op de waardering van vorderingen en schulden......................................................................28
2.6 Inventarisverrichtingen met betrekking tot vaste activa........................................................................28
3 Resultaatbepaling en -bestemming................................................................................................................29
3.1 Vennootschapsbelastingen......................................................................................................................29
3.2 De resultaatbestemming.........................................................................................................................30
2
,Hoofdstuk 1: basisbeginselen van dubbel
boekhouden
1 Inleiding
Elke onderneming moet een verantwoording afleggen over boekjaar jaarrekening
- Jaarrekening: jaarlijks financieel verslag
o Bestaat uit de balans, de resultatenrekening en de toelichting
- Openbaar iedere belangstellende kan dit bekijken
- Stakeholders: banken die krediet verschaffen, leveranciers, klanten, concurrenten, …
- Wettelijk verplicht volgens Wetboek van Vennootschappen
Boekhouding uitvoeren:
- Wettelijk verplicht
- Gebaseerd op originele verantwoordingsstukken: facturen, rekeninguittreksels, …
- Dubbel boekhouden: een methode van boekhouden waarbij elke transactie of
gebeurtenis op zijn minst op twee verschillende manieren wordt geadministreerd.
Elke transactie wordt hierbij zowel aan de creditkant als aan de debetkant op een of
meer grootboekrekeningen geboekt.
Kleine vennootschap: wanneer een vennootschap niet meer dan één van de volgende
drempels overschrijdt.
- Jaargemiddelde personeel: 50
- Jaaromzet (exclusief btw): €9.000.000,00
- Balanstotaal: €4.500.000
Microvennootschap: kleine vennootschappen die geen dochteronderneming of
moederbedrijf zijn en die niet meer dan één van de volgende drempels overschrijdt.
- Jaargemiddelde personeel: 10
- Jaaromzet (exclusief btw): €700.000
- Balanstotaal: €350.000
Grote vennootschap: wanneer de drempels van een kleine vennootschap worden
overschreden.
- Moeten het volledig model gebruiken dat door de Balanscentrale ter beschikking
wordt gesteld
- Kleine vennootschappen mogen het verkort model gebruiken
Vereenvoudigde boekhouding: natuurlijke personen die handelaar zijn of kleine
vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid moeten deze niet verplicht openbaar
stellen.
3
,Kleine ondernemingen:
- Voldoen cumulatief aan volgende voorwaarden
o Natuurlijke personen die koopman zijn, vennootschappen onder firma of
gewone commanditaire vennootschappen
o De omzet (exclusief btw) mag niet meer bedragen dan €500.000.
- Mogen aan vereenvoudigde boekhouding doen wanneer de verrichtingen in 3
dagboeken worden genoteerd: financieel dagboek, inkoopboek en aankoopboek.
- Minstens 1x/jaar een inventaris opmaken
- Niet verplicht om dubbele boekhouding uit te voeren
2 De balans
Balans: een beknopt overzicht van de werkingsmiddelen (de activa) waarover de
onderneming op een bepaald ogenblik beschikt en alle middelen die nodig zijn om deze
werkingsmiddelen te financieren (de passiva).
2.1 Ondernemingsmiddelen of activa
indeling op basis van liquiditeit
Activa: middelen die aanwezig moeten zijn om een onderneming uit te bouwen
- Grondstoffen
- Software
- Machines
- Meubilair
- Geld
- …
- Sidenote: activa omvatten ook de oprichtingskosten
Vaste activa of bestendige middelen: middelen die bedoeld zijn om gedurende een langere
periode in een onderneming actief te zijn. Ze zijn geen doel, maar een middel van de
bedrijfsactiviteit. Bijvoorbeeld: gebouwen, grond, machines, …
Vlottende activa of vlottende middelen: zijn bestemd om tijdens de productie verbruikt te
worden. Ontstaan binnen de onderneming of worden aangekocht met het oog om deze snel
weer te verkopen.
2.2 Ondernemingsbronnen of passiva
indeling op basis van opeisbaarheid
Passiva: geven de oorsprong aan het vermogen waardoor de onderneming haar activa heeft
kunnen verwerven.
Eigen vermogen of niet-opeisbaar vermogen: vermogen dat in de onderneming blijft, dit
bevat gereserveerd aandelenkapitaal en winst.
4
, Vreemd vermogen of opeisbaar vermogen of schulden: vermogen dat gedurende een
bepaalde periode ter beschikking is en daarna moet worden terugbetaald.
De balans
Activa Passiva
Vaste activa Eigen vermogen
Immateriële vaste activa Kapitaal
Materiële vaste activa Reserves
Financiële vaste activa Overgedragen winst
Vlottende activa Vreemd vermogen
Vorderingen > 1 jaar Voorzieningen
Voorraden en bestellingen in uitvoering Schulden > 1 jaar
Vorderingen op < 1 jaar: handelsdebiteuren Schulden < 1 jaar
Geldbeleggingen Overlopende rekeningen
Liquide middelen: kas, bank,…
Overlopende rekeningen
2.3 Balansevenwicht
Activa en passiva moeten altijd gelijk zijn aan elkaar
- Elk actief dat een onderneming in bezit heeft (A) moet gefinancierd zijn (P)
- Elke euro binnen de onderneming (P) moet een aanwending hebben gekregen (A)
Opbrengsten: verkoop van handelsgoederen, vaste activa, ontvangen intresten,
huuropbrengsten, financiële korting van de leverancier op uw aankoop
(bv korting bij een contante betaling (=betaling binnen de 8 dagen)), …
alles wat je verkoopt leidt tot een opbrengst
Kosten: aankopen van: handelsgoederen, grondstoffen, diensten, … betaalde huur, diverse
goederen, financiële korting aan een klant bij verkoop, …
alles wat je aankoopt leidt tot een kost
3 De resultatenrekening en de resultaatbestemming
Resultatenrekening: weergave van opbrengsten en kosten die in een bepaalde periode
werden gemaakt, met onderaan het saldo winst of verlies
- Resultatenrekening: periodegegeven en dynamisch informatiemiddel
- Balans: momentum en statisch informatiemiddel
Bedrijfs- en niet recurrente opbrengsten
- bedrijfs- en niet recurrente kosten
= bedrijfswinst/verlies
+ financiële- en niet recurrente opbrengsten
- financiële - en niet recurrente kosten
5
