Bestuursrecht samenvatting hoofdstuk 3
3.1 Gedecentraliseerde eenheidsstaat
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit is een centraal geregeerde staat met
onderdelen zoals de provincies en gemeenten die een eigen bestuursorganisatie en een
zeker maten van zelfstandigheid bezitten, maar waarvan de onderdelen alleen een afgeleid
gezag uitoefenen.
Dat Nederland een gedecentraliseerde eenheidsstaat is blijkt uit verschillende
omstandigheden:
- Territoriale decentralisatie
Naast het parlement en regering zijn er organen die voor een bepaald territorium
een algemene bevoegdheid hebben gekregen tot het vaststellen van algemeen
verbindende voorschriften of tot het nemen van andere beslissingen.
- Functionele decentralisatie
De wetgever heeft bestuursorganen ingesteld, die slechts bevoegd zijn
beslissingen te nemen voor enkele in de wet omschreven terreinen of functies
- Mengvorm van territoriale- en functionele decentralisatie > waterschappen
Hoewel er veel voordelen zijn, zijn er ook enkele nadelen van doorgevoerd bestuurlijke
decentralisatie. Een nadeel is dat democratische controle problematisch kan zijn.
3.2 Openbare lichamen
Binnen de organisatie van het openbaar bestuur onderscheiden we openbare lichamen. Een
aantal organen dat samen een gemeenschapsverband vormt, wordt een openbaar lichaam
genoemd. De belangrijkste openbare lichamen zijn de territoriale openbare lichamen: staat,
provincie en gemeente. Naast territoriale openbare lichamen komen ook functionele
openbare lichamen voor, bijvoorbeeld de Orde van Advocaten. Het gaat hier om een orde of
instituut van een bepaalde beroepsgroep, dat met regelgevende bevoegdheid is belast.
Alle openbare lichamen hebben rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat zij kunnen
deelnemen aan het privaatrechtelijke rechtsverkeer, zij kunnen dus contracten sluiten en
een vermogen hebben. (art. 2:1 Bw)
3.3 Bestuursorganen
3.3.1 Algemeen
De overheid steekt zich soms in een privaatrechtelijk en soms in een publiekrechtelijk jasje.
Een publiekrechtelijke rechtspersoon, zoals een gemeente, kan haar vermogensrechten
gebruiken om publieke doelstellingen te bereiken.
In de Awb is bepaald dat voor de toepasselijkheid van de Awb er sprake moet zijn van een
orgaan dat bestuurt. Besturen kan bestaan uit het vaststellen van regelgeving, het nemen
van beschikkingen, het besluiten tot het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen
en uit feitelijke handelingen.
3.1 Gedecentraliseerde eenheidsstaat
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Dit is een centraal geregeerde staat met
onderdelen zoals de provincies en gemeenten die een eigen bestuursorganisatie en een
zeker maten van zelfstandigheid bezitten, maar waarvan de onderdelen alleen een afgeleid
gezag uitoefenen.
Dat Nederland een gedecentraliseerde eenheidsstaat is blijkt uit verschillende
omstandigheden:
- Territoriale decentralisatie
Naast het parlement en regering zijn er organen die voor een bepaald territorium
een algemene bevoegdheid hebben gekregen tot het vaststellen van algemeen
verbindende voorschriften of tot het nemen van andere beslissingen.
- Functionele decentralisatie
De wetgever heeft bestuursorganen ingesteld, die slechts bevoegd zijn
beslissingen te nemen voor enkele in de wet omschreven terreinen of functies
- Mengvorm van territoriale- en functionele decentralisatie > waterschappen
Hoewel er veel voordelen zijn, zijn er ook enkele nadelen van doorgevoerd bestuurlijke
decentralisatie. Een nadeel is dat democratische controle problematisch kan zijn.
3.2 Openbare lichamen
Binnen de organisatie van het openbaar bestuur onderscheiden we openbare lichamen. Een
aantal organen dat samen een gemeenschapsverband vormt, wordt een openbaar lichaam
genoemd. De belangrijkste openbare lichamen zijn de territoriale openbare lichamen: staat,
provincie en gemeente. Naast territoriale openbare lichamen komen ook functionele
openbare lichamen voor, bijvoorbeeld de Orde van Advocaten. Het gaat hier om een orde of
instituut van een bepaalde beroepsgroep, dat met regelgevende bevoegdheid is belast.
Alle openbare lichamen hebben rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat zij kunnen
deelnemen aan het privaatrechtelijke rechtsverkeer, zij kunnen dus contracten sluiten en
een vermogen hebben. (art. 2:1 Bw)
3.3 Bestuursorganen
3.3.1 Algemeen
De overheid steekt zich soms in een privaatrechtelijk en soms in een publiekrechtelijk jasje.
Een publiekrechtelijke rechtspersoon, zoals een gemeente, kan haar vermogensrechten
gebruiken om publieke doelstellingen te bereiken.
In de Awb is bepaald dat voor de toepasselijkheid van de Awb er sprake moet zijn van een
orgaan dat bestuurt. Besturen kan bestaan uit het vaststellen van regelgeving, het nemen
van beschikkingen, het besluiten tot het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen
en uit feitelijke handelingen.
