Sociale Wetenschappen – Periode 2 – Jaar 1
Het ASE-Model
, De DIO kan het model van Lalonde uitleggen en een koppeling maken met het ASE-model.
Het model van Lalonde = laat zien dat er veel factoren zijn die bijdragen aan de gezondheid
(determinanten van gezondheid).
Gezondheidsgedrag = wordt ook vaak leefstijl genoemd, hieraan is het ASE-model
gekoppeld aangezien het ASE-model gaat over de motivatie tot uitvoeren van gedrag
(gedragsintentie) en het feitelijk uitvoeren van dit gedrag.
Het gedrag van mensen is hier 1 van, overigens wel een belangrijke waaraan nog veel winst
valt te behalen. Lalonde noemt in zijn determinantenmodel van gezondheid daarnaast:
- Endogene factoren (link hersenen, genen en biologische factoren in de
meervoudige systeembenadering) NIET beïnvloedbaar
Hiertoe wordt sekse, leeftijd, erfelijke eigenschappen (vermogen stress aan te kunnen) en
etniciteit gerekend. Om een voorbeeld te geven van deze laatste factoren: bij hindoestanen
komt vaker diabetes mellitus voor. Deze factoren beïnvloeden de gezondheid en zijn niet of
nauwelijks te veranderen. De gezondheid van groepen mensen wordt veel meer bepaald
door andere, wel beïnvloedbare factoren.
- Fysieke omgeving (link obesogene leefomgeving)
Tot fysieke leefomgeving behoren de kwaliteit van water, lucht behuizing, veiligheid in en
rondom huis en het binnenhuismilieu. De bouwconstructies, bouwmaterialen, installaties en
gebruik van ruimte maken de leefomgeving meer of minder gunstig voor gezondheid.
Ruimte en veiligheid buitenshuis, verkeer, de fysieke werkomstandigheden en de
aanwezigheid van straling is van belang. Fysieke omgeving in beperkte mate door individuele
mensen te beïnvloeden. Overheid heeft hier meer invloed op.
- Sociale omgeving (link obesogene leefomgeving; valt het ASE-model deels onder)
Wat mensen in de directe leefomgeving en werkomgeving denken en doen. Familie, buren,
vrienden, klas- en studiegenoten, leraren en collega’s hebben een grote invloed op het
gedrag van mensen. Dit is in beperkte maten door individuele personen zelf te beïnvloeden.
Wat iemand niet in zijn eentje kan, kan misschien door gezamenlijke inspanning wel. In dat
gevat verdient het de voorkeur mensen uit de omgeving te betrekken bij
gezondheidsprojecten. Op die manier kan de sociale omgeving een positieve invloed hebben
op de gezondheid.
- Leefstijl (hieraan ASE-model gekoppeld)
Heeft ook invloed op gezondheid. Bekend is dat gedragingen zoals bewegen, roken,
alcoholgebruik, voeding, veilig vrijen en ontspanning de gezondheid beïnvloeden. Het
ministerie van VWS heeft die gedragingen aangeduid als BRAV(V)O (tweede V staat voor
veiligheid in en rondom het huis). Overduidelijk dat iemands leefstijl zelf voor een deel
Het ASE-Model
, De DIO kan het model van Lalonde uitleggen en een koppeling maken met het ASE-model.
Het model van Lalonde = laat zien dat er veel factoren zijn die bijdragen aan de gezondheid
(determinanten van gezondheid).
Gezondheidsgedrag = wordt ook vaak leefstijl genoemd, hieraan is het ASE-model
gekoppeld aangezien het ASE-model gaat over de motivatie tot uitvoeren van gedrag
(gedragsintentie) en het feitelijk uitvoeren van dit gedrag.
Het gedrag van mensen is hier 1 van, overigens wel een belangrijke waaraan nog veel winst
valt te behalen. Lalonde noemt in zijn determinantenmodel van gezondheid daarnaast:
- Endogene factoren (link hersenen, genen en biologische factoren in de
meervoudige systeembenadering) NIET beïnvloedbaar
Hiertoe wordt sekse, leeftijd, erfelijke eigenschappen (vermogen stress aan te kunnen) en
etniciteit gerekend. Om een voorbeeld te geven van deze laatste factoren: bij hindoestanen
komt vaker diabetes mellitus voor. Deze factoren beïnvloeden de gezondheid en zijn niet of
nauwelijks te veranderen. De gezondheid van groepen mensen wordt veel meer bepaald
door andere, wel beïnvloedbare factoren.
- Fysieke omgeving (link obesogene leefomgeving)
Tot fysieke leefomgeving behoren de kwaliteit van water, lucht behuizing, veiligheid in en
rondom huis en het binnenhuismilieu. De bouwconstructies, bouwmaterialen, installaties en
gebruik van ruimte maken de leefomgeving meer of minder gunstig voor gezondheid.
Ruimte en veiligheid buitenshuis, verkeer, de fysieke werkomstandigheden en de
aanwezigheid van straling is van belang. Fysieke omgeving in beperkte mate door individuele
mensen te beïnvloeden. Overheid heeft hier meer invloed op.
- Sociale omgeving (link obesogene leefomgeving; valt het ASE-model deels onder)
Wat mensen in de directe leefomgeving en werkomgeving denken en doen. Familie, buren,
vrienden, klas- en studiegenoten, leraren en collega’s hebben een grote invloed op het
gedrag van mensen. Dit is in beperkte maten door individuele personen zelf te beïnvloeden.
Wat iemand niet in zijn eentje kan, kan misschien door gezamenlijke inspanning wel. In dat
gevat verdient het de voorkeur mensen uit de omgeving te betrekken bij
gezondheidsprojecten. Op die manier kan de sociale omgeving een positieve invloed hebben
op de gezondheid.
- Leefstijl (hieraan ASE-model gekoppeld)
Heeft ook invloed op gezondheid. Bekend is dat gedragingen zoals bewegen, roken,
alcoholgebruik, voeding, veilig vrijen en ontspanning de gezondheid beïnvloeden. Het
ministerie van VWS heeft die gedragingen aangeduid als BRAV(V)O (tweede V staat voor
veiligheid in en rondom het huis). Overduidelijk dat iemands leefstijl zelf voor een deel
