Hoofdstuk 6
Financiële rapportages: de jaarrekening
6.1 Inleiding
De financiële administratie verzamelt en verwerkt kwantitatieve financiële gegevens die het
management kunnen helpen:
- Beslissingen te nemen
- Productiekosten te beheersen
- Verantwoording af te leggen aan degenen die belang hebben bij het voortbestaan
van de onderneming.
De Controller is een belangrijke partner van de HR-medewerker en de business partner, als
het gaat om financieel en strategisch management. Evenals HR vervult ook de controller de
rol van strategisch partner voor het management (misschien nog wel duidelijker).
De controller is verantwoordelijk voor:
- Het proces van planning en control binnen een organisatie.
- Bedrijfseconomische checks op de efficiëntie en effectiviteit van de ondernomen
activiteiten.
- Advies aan de (financiële) leiding van het bedrijf.
Dus: de HR-professional en de Controller zijn beiden business partner van het management
en worden geacht in hun rol waarde te creëren voor de onderneming.
6.2 Het jaarverslag als financiële informatiebron
In het jaarverslag legt men financieel verantwoording af over het gevoerde beleid. Deze
bevat vooral gegevens over het nabije verleden. Ieder bedrijf is verplicht financiële
verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. In art. 2:10 titel 1 zijn er duidelijke
richtlijnen opgesteld omtrent boekhouding.
Ondernemingen in de vorm van een nv, bv, coöperatieve vereniging of een onderlinge
waarborgmaatschappij, hebben zelfs de plicht hun financiële gegevens te publiceren (ook
bereid op aanvraag toe te zenden).
Een jaarrekening bestaat uit twee onderdelen:
- Een balans en toelichting
- Een winst- en verliesrekening (resultatenrekening) en toelichting.
De hoeveelheid informatie die in een jaarverslag naar buiten gebracht moet worden, is
afhankelijk van de grootte van de onderneming. De wet benoemd 3 categorieën: klein,
middelgroot en groot. Op basis van omvang personeelsbestand, netto-omzet en waarde van
de activa wordt de onderneming in een van deze categorieën ingedeeld.
Onderdelen gepubliceerd Groot Middelgroo Klein
jaarverslag t
Balans en toelichting Ja Ja Ja
Resultatenrekening en toelichting Ja Ja Nee
Directieverslag Ja Ja Nee
, Het directieverslag of verslag van de raad van bestuur is een aanvulling op de jaarrekening
(de balans en winst- en verliesrekening). Hierin schetst de ondernemingsleiding een beeld
van de toestand van de onderneming aan het eind van het boekjaar, de gang van zaken
gedurende het boekjaar en de resultaten van de onderneming. Dit gebeurt aan de hand van
een analyse van de mate waarin de onderneming op korte en langere termijn aan haar
verplichtingen kan voldoen (liquiditeit en de solvabiliteit), de omzet, de winstcijfers, de
kasstromen en de belangrijkste risico’s en onzekerheden.
6.3 De balans
Met behulp van een balans kun je inzicht verwerven in:
- De grootte en samenstelling van het bezit;
- De grootte en samenstelling van het vermogen;
- De mate waarin de onderneming op korte termijn aan haar verplichtingen kan
voldoen (liquiditeit);
- De mate waarin de onderneming uit het bezit de schulden kan aflossen (de
solvabiliteit).
Activa is het bezit van de onderneming. Op de balans bestaat de activa uit vaste en
vlottende activa. Vaste activa is bezit dat de werkzaamheid van de onderneming duurzaam
dient te ondersteunen. Het is bezit dat niet snel en makkelijk in geld is om te zetten zonder
de onderneming in gevaar te brengen. Een onderneming spaart voor een vervanging van dit
bezit in de vorm van afschrijvingen. Voorbeelden: gebouwen, inventaris en bedrijfswagens.
Bij vlottende activa gaat het om bezit dat wel op korte termijn zonder al te veel kosten
omgezet kan worden in liquide middelen. Voorbeelden: voorraden, effecten, debiteuren,
direct opeisbare tegoeden bij de bank en de kasgelden.
De activa is dus je bezit en vormt de debetzijde van de balans
Het vermogen waarmee men de vaste en vlottende activa heeft gefinancierd, wordt
ondergebracht bij de passiva. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen het eigen vermogen
en vreemd vermogen. Vreemd vermogen moet de onderneming terugbetalen aan de
(externe) financiers. Eigen vermogen blijft permanent in de onderneming aanwezig.
Aangezien het vermogen (eigen en/of vreemd) wordt gebruikt om de activa te verwerven,
moet het vermogen gelijk zijn aan de waarde van de activa. Dus: eigen vermogen = totaal
activa – vreemd vermogen.
De passiva is dus je vermogen en schulden en vormt de creditzijde van de balans
De balans kan weergegeven worden in twee grondvormen:
1. De t-vorm, scrontovorm. Een opstelling van twee kolommen waarbij de activa links
(debetzijde) en de passiva rechts (creditzijde) worden opgenomen.
2. De staffelvorm. Een verticale balansopstelling. Hier worden de activa en passiva
onder elkaar geplaatst en is zichtbaar in hoeverre de vlottende activa zijn
gefinancierd met kortlopend vreemd vermogen. Het balanstotaal is niet gelijk aan het
totale bezit, zoals bij de scrontovorm.
Financiële rapportages: de jaarrekening
6.1 Inleiding
De financiële administratie verzamelt en verwerkt kwantitatieve financiële gegevens die het
management kunnen helpen:
- Beslissingen te nemen
- Productiekosten te beheersen
- Verantwoording af te leggen aan degenen die belang hebben bij het voortbestaan
van de onderneming.
De Controller is een belangrijke partner van de HR-medewerker en de business partner, als
het gaat om financieel en strategisch management. Evenals HR vervult ook de controller de
rol van strategisch partner voor het management (misschien nog wel duidelijker).
De controller is verantwoordelijk voor:
- Het proces van planning en control binnen een organisatie.
- Bedrijfseconomische checks op de efficiëntie en effectiviteit van de ondernomen
activiteiten.
- Advies aan de (financiële) leiding van het bedrijf.
Dus: de HR-professional en de Controller zijn beiden business partner van het management
en worden geacht in hun rol waarde te creëren voor de onderneming.
6.2 Het jaarverslag als financiële informatiebron
In het jaarverslag legt men financieel verantwoording af over het gevoerde beleid. Deze
bevat vooral gegevens over het nabije verleden. Ieder bedrijf is verplicht financiële
verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. In art. 2:10 titel 1 zijn er duidelijke
richtlijnen opgesteld omtrent boekhouding.
Ondernemingen in de vorm van een nv, bv, coöperatieve vereniging of een onderlinge
waarborgmaatschappij, hebben zelfs de plicht hun financiële gegevens te publiceren (ook
bereid op aanvraag toe te zenden).
Een jaarrekening bestaat uit twee onderdelen:
- Een balans en toelichting
- Een winst- en verliesrekening (resultatenrekening) en toelichting.
De hoeveelheid informatie die in een jaarverslag naar buiten gebracht moet worden, is
afhankelijk van de grootte van de onderneming. De wet benoemd 3 categorieën: klein,
middelgroot en groot. Op basis van omvang personeelsbestand, netto-omzet en waarde van
de activa wordt de onderneming in een van deze categorieën ingedeeld.
Onderdelen gepubliceerd Groot Middelgroo Klein
jaarverslag t
Balans en toelichting Ja Ja Ja
Resultatenrekening en toelichting Ja Ja Nee
Directieverslag Ja Ja Nee
, Het directieverslag of verslag van de raad van bestuur is een aanvulling op de jaarrekening
(de balans en winst- en verliesrekening). Hierin schetst de ondernemingsleiding een beeld
van de toestand van de onderneming aan het eind van het boekjaar, de gang van zaken
gedurende het boekjaar en de resultaten van de onderneming. Dit gebeurt aan de hand van
een analyse van de mate waarin de onderneming op korte en langere termijn aan haar
verplichtingen kan voldoen (liquiditeit en de solvabiliteit), de omzet, de winstcijfers, de
kasstromen en de belangrijkste risico’s en onzekerheden.
6.3 De balans
Met behulp van een balans kun je inzicht verwerven in:
- De grootte en samenstelling van het bezit;
- De grootte en samenstelling van het vermogen;
- De mate waarin de onderneming op korte termijn aan haar verplichtingen kan
voldoen (liquiditeit);
- De mate waarin de onderneming uit het bezit de schulden kan aflossen (de
solvabiliteit).
Activa is het bezit van de onderneming. Op de balans bestaat de activa uit vaste en
vlottende activa. Vaste activa is bezit dat de werkzaamheid van de onderneming duurzaam
dient te ondersteunen. Het is bezit dat niet snel en makkelijk in geld is om te zetten zonder
de onderneming in gevaar te brengen. Een onderneming spaart voor een vervanging van dit
bezit in de vorm van afschrijvingen. Voorbeelden: gebouwen, inventaris en bedrijfswagens.
Bij vlottende activa gaat het om bezit dat wel op korte termijn zonder al te veel kosten
omgezet kan worden in liquide middelen. Voorbeelden: voorraden, effecten, debiteuren,
direct opeisbare tegoeden bij de bank en de kasgelden.
De activa is dus je bezit en vormt de debetzijde van de balans
Het vermogen waarmee men de vaste en vlottende activa heeft gefinancierd, wordt
ondergebracht bij de passiva. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen het eigen vermogen
en vreemd vermogen. Vreemd vermogen moet de onderneming terugbetalen aan de
(externe) financiers. Eigen vermogen blijft permanent in de onderneming aanwezig.
Aangezien het vermogen (eigen en/of vreemd) wordt gebruikt om de activa te verwerven,
moet het vermogen gelijk zijn aan de waarde van de activa. Dus: eigen vermogen = totaal
activa – vreemd vermogen.
De passiva is dus je vermogen en schulden en vormt de creditzijde van de balans
De balans kan weergegeven worden in twee grondvormen:
1. De t-vorm, scrontovorm. Een opstelling van twee kolommen waarbij de activa links
(debetzijde) en de passiva rechts (creditzijde) worden opgenomen.
2. De staffelvorm. Een verticale balansopstelling. Hier worden de activa en passiva
onder elkaar geplaatst en is zichtbaar in hoeverre de vlottende activa zijn
gefinancierd met kortlopend vreemd vermogen. Het balanstotaal is niet gelijk aan het
totale bezit, zoals bij de scrontovorm.
