Samenvatting Historische context 'Duitsland' (H2) (VWO)

Hoofdstuk 2 – Duitsland 1871-1945
2.1 - Wat betekende de vorming van het Duitse keizerrijk voor het machtsevenwicht
tussen de Europese grootmachten, 1871-1918?

De Duitse eenheid
Tot 1871 bestaat het Duitse rijk uit losse staatjes
Grootste staat is Pruisen
🔽
Rijkskanselier Bismarck wil één grote Duitse staat
🔽 Middel
Oorlog! (Ontstaat soort noord-Duitse bond o.lv. Pruisen en Zuid-Duitse bond die daar nog niet bij
hoorden)

1870-1871: Frans-Duitse oorlog
Bismarck provoceert Frankrijk (Fransen verklaren Duitsers oorlog)

~ Duitsers verslaan Frankrijk snel
Redenen:
 Betere organisatie
 Sterker leger

Franse keizer geeft zich over, maar de bevolking van Parijs vecht nog door
🔽
Parijs wordt omsingeld en uitgehongerd

~ In Versailles wordt het Duitse keizerrijk uitgeroepen en de koning van Pruisen tot keizer Wilhelm I
gekroond


Vanaf 1871: Duitsland wordt een grootmacht:
 Politiek: grote staat middenin Europa met veel inwoners
 Militair: groot en modern leger, veel spoorlijnen
 Economie: snelle industrialisatie


De alliantiepolitiek van Bismarck
Vanaf 1871 is Duitsland een grootmacht
🔽
Verstoring van het Europese machtsevenwicht

Duitsland wordt omgeven door sterke mogendheden (Fr, GB, Rusland etc.)

Bismarck is tevreden met nieuwe grenzen (niet van plan verder uit te breiden, wil buurlanden te
vriend houden)
Buitenlandse politiek van Bismarck na 1871:
Alliantiepolitiek
Doel: handhaving van het bestaande machtsevenwicht, zodat Duitsland niet aangevallen wordt.
🔽middel
Sluiten van allianties
🔽

, Versterking van de positie van Duitsland & Handhaven van de vrede

1884: Conferentie van Berlijn:
Afspraken over verdeling van Afrika om machtsevenwicht te handhaven

Doelen Bismarck:
 Geen oorlog tussen Europese grootmachten
 Kolonies voor Duitsland
 Spanning creëren tussen Groot-Brittannië en Frankrijk ('sub'-doel: kan gunstig zijn voor
Duitsland, dan keren die twee landen niet samen tegen Duitsland)


De Weltpolitik van Wilhelm II
Bismarck: Duitsland tevreden met bestaande grenzen (Tijdens bewind Wilhelm l kon Bismarck heel
erg zijn gang gaan, veel zaken werden aan hem overgelaten)

1888: Troonsbestijging van keizer Wilhelm ll luidt nieuw tijdperk in
Wilhelm ll oneens met alliantiepolitiek Bismarck -> Duitsland verdient een belangrijke plaats op het
wereldtoneel

Ambities van Wilhelm ll gaan samen met:
 Sterke groei van Duitse economie
 Groeiend militarisme

Met name Groot-Brittannië en Frankrijk vonden dit niks, waren bang voor ontwikkelingen

Weltpolitik: buitenlandse politiek gericht op uitbreiding van het Duitse koloniale rijk.
((-> waren Engelsen niet blij mee, die hadden op dat moment grootste koloniale rijk en zagen
Duitsland als concurrent))
🔽
1898: invoering van de Vlootwet
Begin van systematische opbouw van de Duitse oorlogsvloot

Ondanks groei van de vloot blijkt Groot-Brittannië te sterk in Afrika
🔽
Vanaf 1900: Weltpolitik meer gericht op Europa


De oorzaken van de Eerste Wereldoorlog
Vanaf 1900: Duitsland richt aandacht meer op Europa
🔽
Toenemende spanningen tussen de Europese mogendheden:
 Groeiend nationalisme
 Groeiend militarisme
 Wapenwedloop (ontstond door Vlootwetten, daagde daarmee Engelsen uit tot wedloop; wie
heeft het beste)
 Bondgenootschappen

Belangrijkste bondgenootschappen:
Centralen (Triple Alliantie) vs. Geallieerden (Triple Entente)