Samenvatting Geowijzer 2.3 Aardrijkskunde

Aardrijkskunde tentamen 2.3
‘Geowijzer’

1 Kaart en atlas
Aansluiting op kerndoel 50
- De leerlingen leren om te gaan met de kaart en de atlas, ze beheersen de
basistopografie van Nederland, Europa en de rest van de wereld en ontwikkelen een
eigentijds geografisch wereldbeeld.

Het vak aardrijkskunde brengt mensen een beeld bij van de wereld om hen heen. Vroeger
werd aardrijkskunde vorm gegeven met het feit dat nog niet de hele aarde in kaart werd
gebracht, ook de sterke verhalen over de expedities kwamen in de werkboeken terecht.
Tegenwoordig draag aardrijkskunde bij aan burgerschapsvorming
 Vraagstukken op verschillende schaalniveaus worden aangekaart.

Aardrijskunde betekent de kennis over landen of groepen mensen. Geagrafie en
aardrijkskunde zijn exact hetzelfde.

Er wordt een onderscheid gemaakt in 2 verschillende verschijnselen:
 Natuurlijke verschijnselen, fysische geografie houdt zich bezig met de bestudering
van fysische of natuurkundige processen die het landschap hebben gevormd.
 Sociale ( menselijke ) verschijnselen bestuurd de rol van de mens op aarde. Er
wordt gekeken naar demografie, regio’s of de economie.

Aardrijkskundigen vragen zich altijd af waar iets af speelt en waarom het zich daar afspeelt.
Elk gebied is constant in verandering, dit brengt met zich mee dat het van belang is dat de
natuurlijke en menselijke factoren erbij worden betrokken.

Actueel wereldbeeld / mental image -- > Het idee of beeld dat een mens over de
samenleving om zich heen heeft.
 Wordt gevormd door gebeurtenissen die iemand meemaakt of zaken die iemand om
zich heen ziet of hoort.

Kinderen bouwen tijdens aardrijkskundelessen een wereldbeeld op door basisfeiten te leren
en vervolgens processen te verklaren. De topografie is hierbij erg belangrijk om de kennis te
koppelen aan de plek op aarde.

(goede) mental map = Iemand met een goed ruimtelijk beeld
van de werkelijkheid. Een mental map is onontbeerlijk, om
een goede mental map te ontwikkelingen is het systematisch
aanbieden van topografie een goede manier.

Geografische zienswijze / geografische vierslag, met
behulp hiervan leren de kinderen systematisch naar de
wereld om zich heen te kijken. De geografische zienswijze
bestaat uit verschillende opdrachten die de leerlingen moeten
uitvoeren,
1. Goed kijken (waarnemen)
2. Het gene dat te zien is moet worden beschreven
3. Uitleggen hoe iets komt (verklaring)
4. Het herkennen en toepassen (generaliseren)
5. Het vormen van een eigen mening, zich kunnen plaatsen in een ander (waarderen)

, Je hebt natuurlijke en menselijke factoren.
 Natuurlijke factoren / fysische factoren : Zijn veranderingen die ontstaan door
natuurlijke processen.
 Menselijke factoren: Veranderingen die veroorzaakt worden de activiteiten van de
mens
o Economische factoren: geld verdienen en werk
o Culturele factoren: godsdienst, taal, geschiedenis en de gewoonten
o Demografische factoren: bevolkingsaantallen en de samenstelling van de
bevolking
o Politieke factoren: het bestuur, de wetten en de regels van een land

Vaak is er sprake van multiperspectiviteit, iets wordt dan namelijk bekeken vanuit
verschillende invalshoeken.

Binnen het vak aardrijkskunde is de
geografische kubus van groot belang. De
geografische kubus combineert de geografische
zienswijze, de multiperspectiviteit en het
meervoudig bronnen gebruik.

Veel aardrijkskundemethoden hanteren de
opbouw volgens de expanding horizon -- > van
dichtbij naar eraf (uitzoom)

De aardrijkskunde kent verschillende
schaalniveaus:
 Lokaal de straat, de wijk, de gemeente
 Regionaal de regio, de provincie, het landsdeel
 Nationaal het land
 Continentaal meer dan één land, het werelddeel
 Mondiaal meer dan één werelddeel, de wereld

De verhouding tussen de afstand op een kaart en de afstand in werkelijkheid wordt schaal
genoemd, een schaal kan ook de verhouding weergeven tussen het originele object en de
afbeelding ervan.
De schaal kan op verschillende manieren worden aangegeven:
1. Schaalgetal : 1 : 10000, 1 centimeter op de kaart is in de werkelijkheid 10000
centimeter.
2. Schaalstok : maatlat die op een kaart de afstand aangeeft.

Je hebt twee verschillende soorten kaarten met betrekking tot de schaal :
 Kleinschalige kaarten ; de werkelijkheid is hier sterk verkleind
 Grootschalige kaarten ; de werkelijkheid is minder sterk verkleind

Absolute afstand = de afstand in kilometers of meters gemeten in een rechte lijn
Relatieve afstand = de afstand uitgedrukt in tijd, moeite en kosten.

Een kaart bestaat uit verschillende onderdelen:
- Vlaksymbolen -- > bosgebieden, heide en meren.
- Lijnsymbolen -- > rivieren, hoogtelijnen en wegen
- Puntsymbolen -- > campings of steden