Samenvatting Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht

Samenvatting strafrecht 3 – H 7 t/m 11

Week 1 – H7 Inleiding Strafprocesrecht

Procesdeelnemers
- Verdachte
Op grond van feiten en omstandigheden die worden geconstateerd in een bepaald strafrechtelijk
onderzoek, kan het redelijke vermoeden ontstaan dat een strafbaar feit heeft plaatsgevonden
(verdenking) en dat een bepaalde persoon dat feit heeft begaan (verdachte).
- Raadsman
Een advocaat die de verdachte adviseert en met hem de verdediging voert.
- Getuige
- Deskundige
- Slachtoffer
- Rechtbank, gerechtshof en Hoge Raad
- Opsporingsambtenaar – politie
- OM
De instantie die de beslissing neemt om een zaak aan de rechter voor te leggen – art. 9 Rv.
o Reclassering
Houdt zich bezig met de persoon en omstandigheden van de verdachte.

Vervolging
- Een zittingsrechter of een rechter-commissaris moet op initiatief van de officier van justitie
een beslissing nemen in een strafzaak.
- Een verdachte kan worden vervolgd doordat tegen hem een strafbeschikking wordt
uitgevaardigd.

Bevoegdheid verlenende normen
 De handeling – welke handeling mag worden verricht?
 De bevoegde – door wie mag de handeling worden verricht?
 De bevoegdheidsvoorwaarden – onder welke voorwaarden is de bevoegde gerechtigd die
handeling te verrichten?

Beginselen van behoorlijke procesorde
a) Beginsel van redelijke en billijke belangenafweging.
Er moet worden onderzocht of er een minder vergaande maatregel is die hetzelfde doel kan bereiken
(subsidiariteit). Is er geen lichter alternatief, dan moet de gekozen methode wel in verhouding tot het
te bereiken doel staan (proportionaliteit).
b) Beginsel van zuiverheid van oogmerk.
c) Vertrouwensbeginsel.
Doet een vertegenwoordiger van de overheid een toezegging aan een burger, dan moet het daardoor
opgewekte vertrouwens doorgaans worden gehonoreerd, tenzij zwaarwichtige belangen zich
hiertegen verzetten.
d) Gelijkheidsbeginsel
Het gelijkheidsbeginsel houdt in dat gelijke gevallen op dezelfde manier behandeld moeten worden.
Ongelijke gevallen moeten ongelijk behandeld worden naar de mate van ongelijkheid.

, Week 2 – Het voorbereidend onderzoek

Opsporingsonderzoek
Er wordt naar aanleiding van een verdenking een strafrechtelijk onderzoek gestart.

Controle
In geval van controle wordt, zonder dat er aanwijzingen zijn dat een bepaalde persoon betrokken is bij een
strafbaar feit, onderzoek gedaan. Controle is geen gericht onderzoek naar een bepaalde persoon.

Opsporingsambtenaren
- Algemeen – art. 141 Sv – Deze personen hebben tot taak de opsporing van alle strafbare feiten. Het
maakt daarbij dus niet uit in welke wet een gedraging strafbaar is gesteld.
- Buitengewoon – art. 142 Sv – Deze personen hebben tot taak de opsporing van bepaalde strafbare
feiten, welke dat precies zijn wordt vastgesteld door de autoriteit die de opsporingstaak toebedeelt.

Van opsporingshandelingen moet in beginsel altijd een proces-verbaal worden opgemaakt – art. 152 Sv.

Bevoegdheden ten aanzien van personen
- Staande houden
Art. 52 Sv – De identiteit van de verdachte achterhalen, door het vragen naar naam, geboorteplaats,
geboortedatum en adres.
o Weigert de verdachte dit te vertellen, dan kan er worden overgegaan op fouilleren – art. 55b
Sv. Dit mag niet in het openbaar, tenzij de voorwerpen anders worden weggemaakt.
o Identificatieplicht – art. 2 Wet op de Identificatieplicht.

- Aanhouding
Een vorm van vrijheidsberoving die tot doel heeft de verdachte over te brengen naar een plaats waar hij zal
worden voorgeleid aan een (hulp)officier van justitie, die hem zal verhoren.
1) Ontdekking op heterdaad – art. 53 Sv. Een strafbaar feit wordt ontdekt terwijl het begaan wordt of
terstond nadat het begaan is – art. 128 Sv.
Hierbij is eenieder bevoegd de verdachte aan te houden, ook de gewone burger.
2) Ontdekking buiten het geval van heterdaad – art. 54 Sv

Voorwaarden aanhouding
1. Er moet sprake zijn van een verdachte in de zin van art. 27 Sv.
2. De verdachte moet worden verdacht van een strafbaar feit waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten – art. 54 lid 1 Sv. De hoofdregel is dat het moet gaan om strafbare feiten waar een
gevangenisstraf van vier jaren of meer voor staat, of strafbare feiten genoemd in art. 67 Sv.
3. De aanhouding moet worden verricht door een bevoegd persoon.

- Inverzekeringstelling
Inverzekeringstelling is slechts toegestaan ‘in het belang van het onderzoek’. Bij aanhouding buiten heterdaad
moet er sprake zijn van een geval waarin voorlopige hechtenis is toegelaten – art. 58 lid 1 Sv. Een geval als
bedoeld in art. 67 lid 1 of 2 Sv moet zich dan voordoen.
De inverzekeringstelling is maximaal drie dagen van kracht. Na deze periode kan, indien dat noodzakelijk is, de
inverzekeringstelling met dezelfde periode worden verlengd – art. 58 lid 2 Sv.