Hoorcollege 1 KOM - Kwalitatief onderzoek
Cursusdoelen
- ken je basisbegrippen uit sociaalwetenschappelijk onderzoek
- weet je uit welke fases sociaalwetenschappelijk onderzoek is opgebouwd
- ben je bekend met de ethische aspecten van sociaalwetenschappelijk onderzoek
- ken je enkele kwantitatieve en kwalitatieve dataverzamelings- en data-analysetechnieken en
de voor- en nadelen hiervan gegeven een onderzoeksvraag
- kan je bovenstaande toepassen om een eenvoudig sw-onderzoek op hoofdlijnen kritisch te
beoordelen
Waarom kwalitatief onderzoek?
- sociaal fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context
- om empirische patronen te vinden (in gesproken of geschreven teksten, observaties van
gedrag en interacties)
- die startpunt kunnen zijn voor theorievorming
- ontwikkeling nieuwe theorie
- aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie
Kwalitatieve onderzoekers → meer geïnteresseerd in de context
- natuurlijke omgeving en contextuele benadering typisch van kwalitatief onderzoek
Holisme = er wordt gekeken naar alle facetten wat iemand vormt
Kenmerken kwalitatief onderzoek
1. De onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van de respondent
2. De onderzoeker heeft een contextuele benadering
3. Het perspectief van de respondenten staat centraal
4. via specifieke observaties probeert de onderzoeker
a. de sociale werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit
b. naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande
theorieën aanpassen = inductie
Voornaamste doelen van kwalitatief onderzoek
- Aanpassen of uitbreiden van bestaande theorie
- Ontwikkelen van nieuwe theorie
Idee/theorie
Wat wordt er onderzocht?
Theorie alleenstaande ouderen en daten:
- Ouderen hebben vaak beperkt/besloten netwerk
- Vaak willen zij een (nieuwe) partner vinden om eenzaamheid te bestrijden
- Mannen vaak opzoek naar traditionele relatie met praktische en emotionele steun
- Vrouwen zijn vaak juist opzoek naar een relatie waarin zij hun (nieuw) verworven autonomie
niet zullen verliezen
Is deze theorie / delen ervan ook van toepassing op eerstejaars studenten?
,Een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek kun je herkennen aan de volgende elementen:
SPI(C)E:
- Setting: waar, in welke context?
- Perspective (of Population): voor wie?
- Interest: wat?
- (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
- Evaluation: met welk resultaat?
Voorbeeld daten:
Wat zijn motieven om te daten bij eerstejaars studenten in Nederland?
→ Setting: Nederland
→ Perspective: eerstejaars studenten
→ Interest: daten
→ Evaluation: motieven
Hoe worden data verzameld?
Onderzoeksvraag heeft betrekking op motieven om te daten
→ Kwalitatief interview
Het kwalitatief interview
= Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de geïnterviewde over:
- ideeën
- motieven
- ervaringen
- (gedragingen) met betrekking tot een sociaal fenomeen
Geïnterviewde is:
- Informant, of )= iemand die uit eigen ervaring spreek)
- Respondent (= iemand die uit zijn expertise spreekt, vaak 3e persoon)
Definitie van interview:
“… a form of conversation in which one person – the interviewer – restricts oneself to posing
questions concerning behaviours, ideas, attitudes, and experiences with regard to social
phenomena, to one or more others, the participants or interviewees…” (Maso, 1987)
De onderzoeker is nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling → onderzoeker heeft invloed op het
gesprek = belangrijk kenmerk van kwalitatief onderzoek
Onderzoeksontwerp
Soorten interview
In hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering van vragen en antwoordopties vooraf vast?
, Bij wie worden data verzameld?
Welke respondenten worden uitgenodigd voor een interview?
Hoe selecteren we deelnemers?
Voorbeeld: doelgerichte steekproef (purposive sample)
- Case study logic:
- onderzoeker gaat op zoek naar specifieke individuen die belangrijke informatie
kunnen geven
- elk specifiek verhaal is waardevol en draagt bij aan beter begrip
- Sample for range:
- onderzoeker gaat opzoek naar een zo breed mogelijke scala aan ervaringen
Andere steekproeven
Gemakssteekproef (Convenience sample)
→ De onderzoeker gebruikt participanten die eenvoudig te bereiken zijn
Quota steekproef
→ Een gemakssteekproef met een voorwaarde voor aantallen binnen groepen
Sneeuwbal steekproef
→ Een vorm van doelgerichte steekproef waar de onderzoeker de deelnemers vraagt één of
meer anderen aan te bevelen
Hoe ziet de verzamelde data eruit?
- Vaak wordt het interview opgenomen, en later volledig uitgetypt in een transcript
Verschil tussen letterlijke (bevat meeste info) en woordelijke manuscript
Tijdens het interview maakt de onderzoeker field notes:
- aantekeningen die waardevol kunnen zijn tijdens het analyseren van de data in een later
stadium
- Wie werd er geïnterviewd?
Cursusdoelen
- ken je basisbegrippen uit sociaalwetenschappelijk onderzoek
- weet je uit welke fases sociaalwetenschappelijk onderzoek is opgebouwd
- ben je bekend met de ethische aspecten van sociaalwetenschappelijk onderzoek
- ken je enkele kwantitatieve en kwalitatieve dataverzamelings- en data-analysetechnieken en
de voor- en nadelen hiervan gegeven een onderzoeksvraag
- kan je bovenstaande toepassen om een eenvoudig sw-onderzoek op hoofdlijnen kritisch te
beoordelen
Waarom kwalitatief onderzoek?
- sociaal fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context
- om empirische patronen te vinden (in gesproken of geschreven teksten, observaties van
gedrag en interacties)
- die startpunt kunnen zijn voor theorievorming
- ontwikkeling nieuwe theorie
- aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie
Kwalitatieve onderzoekers → meer geïnteresseerd in de context
- natuurlijke omgeving en contextuele benadering typisch van kwalitatief onderzoek
Holisme = er wordt gekeken naar alle facetten wat iemand vormt
Kenmerken kwalitatief onderzoek
1. De onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van de respondent
2. De onderzoeker heeft een contextuele benadering
3. Het perspectief van de respondenten staat centraal
4. via specifieke observaties probeert de onderzoeker
a. de sociale werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit
b. naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande
theorieën aanpassen = inductie
Voornaamste doelen van kwalitatief onderzoek
- Aanpassen of uitbreiden van bestaande theorie
- Ontwikkelen van nieuwe theorie
Idee/theorie
Wat wordt er onderzocht?
Theorie alleenstaande ouderen en daten:
- Ouderen hebben vaak beperkt/besloten netwerk
- Vaak willen zij een (nieuwe) partner vinden om eenzaamheid te bestrijden
- Mannen vaak opzoek naar traditionele relatie met praktische en emotionele steun
- Vrouwen zijn vaak juist opzoek naar een relatie waarin zij hun (nieuw) verworven autonomie
niet zullen verliezen
Is deze theorie / delen ervan ook van toepassing op eerstejaars studenten?
,Een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek kun je herkennen aan de volgende elementen:
SPI(C)E:
- Setting: waar, in welke context?
- Perspective (of Population): voor wie?
- Interest: wat?
- (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
- Evaluation: met welk resultaat?
Voorbeeld daten:
Wat zijn motieven om te daten bij eerstejaars studenten in Nederland?
→ Setting: Nederland
→ Perspective: eerstejaars studenten
→ Interest: daten
→ Evaluation: motieven
Hoe worden data verzameld?
Onderzoeksvraag heeft betrekking op motieven om te daten
→ Kwalitatief interview
Het kwalitatief interview
= Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de geïnterviewde over:
- ideeën
- motieven
- ervaringen
- (gedragingen) met betrekking tot een sociaal fenomeen
Geïnterviewde is:
- Informant, of )= iemand die uit eigen ervaring spreek)
- Respondent (= iemand die uit zijn expertise spreekt, vaak 3e persoon)
Definitie van interview:
“… a form of conversation in which one person – the interviewer – restricts oneself to posing
questions concerning behaviours, ideas, attitudes, and experiences with regard to social
phenomena, to one or more others, the participants or interviewees…” (Maso, 1987)
De onderzoeker is nadrukkelijk aanwezig bij de dataverzameling → onderzoeker heeft invloed op het
gesprek = belangrijk kenmerk van kwalitatief onderzoek
Onderzoeksontwerp
Soorten interview
In hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering van vragen en antwoordopties vooraf vast?
, Bij wie worden data verzameld?
Welke respondenten worden uitgenodigd voor een interview?
Hoe selecteren we deelnemers?
Voorbeeld: doelgerichte steekproef (purposive sample)
- Case study logic:
- onderzoeker gaat op zoek naar specifieke individuen die belangrijke informatie
kunnen geven
- elk specifiek verhaal is waardevol en draagt bij aan beter begrip
- Sample for range:
- onderzoeker gaat opzoek naar een zo breed mogelijke scala aan ervaringen
Andere steekproeven
Gemakssteekproef (Convenience sample)
→ De onderzoeker gebruikt participanten die eenvoudig te bereiken zijn
Quota steekproef
→ Een gemakssteekproef met een voorwaarde voor aantallen binnen groepen
Sneeuwbal steekproef
→ Een vorm van doelgerichte steekproef waar de onderzoeker de deelnemers vraagt één of
meer anderen aan te bevelen
Hoe ziet de verzamelde data eruit?
- Vaak wordt het interview opgenomen, en later volledig uitgetypt in een transcript
Verschil tussen letterlijke (bevat meeste info) en woordelijke manuscript
Tijdens het interview maakt de onderzoeker field notes:
- aantekeningen die waardevol kunnen zijn tijdens het analyseren van de data in een later
stadium
- Wie werd er geïnterviewd?
