Hc2
Hoorcollege
Chemische contaminanten zijn alle stoffen die niet opzettelijk aan levensmiddelen zijn toegevoegd, maar
er wel in voorkomen als residu van de productie. Vreemde stoffen, zoals resten van insecten en haren van
dieren vallen hier niet onder.
Residuen van diergeneesmiddelen zijn alle werkzame bestanddelen of de metabolieten daarvan die
overblijven in vlees of andere levensmiddelen, afkomstig van het dier waaraan het betrokken middel is
toegediend.
De groepen van verontreinigingen zijn: milieucontaminanten, biocontaminanten, verontreiniging t.g.v.
verwerking en verpakking, en residuen van (dier)behandelingsmiddelen.
Eidooiers zijn zeer lipofiel en kunnen hierom hoge concentraties aan lipofiele contaminanten bevatten.
Nieren & de lever zullen de meeste contaminanten bevatten. Organen zullen meer contaminanten bevatten
dan spierweefsel.
Eieren en melk bevatten ook meer contaminanten dan spierweefsel.
Oude dieren bevatten doorgaans meer contaminanten dan jonge dieren (door accumulatie).
Een residu is een vermijdbaar risico. Er wordt hierbij gesproken over een acceptable daily intake (ADI).
Een contaminant is een onvermijdbaar risico. Hierbij wordt gesproken van een tolerable daily intake (TDI).
De ADI & TDI worden bepaald met dierproeven:
Men begint met NO(A)EL (No-observed-adverse-effect level) uit tests met proefdieren.
Op deze NO(A)EL wordt een safety factor toegepast, om zo de ADI en TDI te bepalen.
Men gaat uit van een ‘standaard’ dieet. Dit dieet dient iemand (gemiddeld persoon) elke
dag te eten tot het 70e levensjaar. De maximale residu limiet (MRL) wordt vastgesteld
voor elke component van het dieet.
Wanner een stof evt. een probleem vormt hangt af van:
- Werking
o Stoffen met
(grote) acute
toxiciteit/werking
o Persistent en
accumulerend
o Carcinogene
stoffen
- Gebeurtenis
o Lokale besmetting
o Accidenten (verwisselingen,
lozingen, etc.)
- Groepen mensen
o YOPI’s
Milieucontaminanten kunnen door menselijke activiteit worden verhoogd:
- Zware metalen, radiocnucliden
- Xenobiotica
o Pesticiden, PCB’s, PAKs (bewust geproduceerd)
o Dioxinen (onbewust geproduceerd)
Of door de natuur worden verhoogd:
, - Zware metalen, radionucliden (dioxinen), PAKs.
In de Nederlandse uiterwaarden is de hoeveelheid Cadmiun (Cd) vrij hoog, waardoor levers van paarden en
runderen die langer dan een paar jaar hier gegraasd hebben worden afgekeurd.
Biocontaminanten kunnen rechtstreeks beschikbaar komen (bederf → biogene aminen), of door
overdracht (bacteriële toxinen, plantentoxinen & schimmeltoxinen).
Diergeneesmiddelen zijn vaak sterk lijkend of identiek aan humane geneesmiddelen. Normaal slikt men
deze middelen in doseringen véél hoger dan de MRL in het voedsel.
De wachttijd is de tijd na toediening tot de
concentratie in het product beneden de MRL valt (+ een veiligheidsmarge). Dit hangt weer af van de
farmacokinetiek. Deze snelheid wordt experimenteel bepaald (bij gezonde dieren).
Residuen bij slacht ontstaan door:
- Het niet aanhouden van de wachttijd (bewust of onbewust).
- Parenterale toediening (SC & IM → niet zelden steriele ontstekingen/spuitplekken → evt. vorming
bindweefselvorming → onvoorspelbare farmacokinetiek).
- Long-acting formulations
- Gemedicineerd voer of contaminatie hiermee in de fabriek (zeldzaam).
- Off-label use → hierbij geldt preventief wel een langere wachttijd.
o Hogere dosering
o Andere toediening
o Andere diersoort
o Andere ziekte
Bij verboden stoffen kan de MRL soms niet worden vastgesteld, zoals bij carcinogenen.
Soms mag de MRL niet worden vastgesteld, omdat er een algeheel verbod geldt (bv. hormonen).
Hoorcollege
Chemische contaminanten zijn alle stoffen die niet opzettelijk aan levensmiddelen zijn toegevoegd, maar
er wel in voorkomen als residu van de productie. Vreemde stoffen, zoals resten van insecten en haren van
dieren vallen hier niet onder.
Residuen van diergeneesmiddelen zijn alle werkzame bestanddelen of de metabolieten daarvan die
overblijven in vlees of andere levensmiddelen, afkomstig van het dier waaraan het betrokken middel is
toegediend.
De groepen van verontreinigingen zijn: milieucontaminanten, biocontaminanten, verontreiniging t.g.v.
verwerking en verpakking, en residuen van (dier)behandelingsmiddelen.
Eidooiers zijn zeer lipofiel en kunnen hierom hoge concentraties aan lipofiele contaminanten bevatten.
Nieren & de lever zullen de meeste contaminanten bevatten. Organen zullen meer contaminanten bevatten
dan spierweefsel.
Eieren en melk bevatten ook meer contaminanten dan spierweefsel.
Oude dieren bevatten doorgaans meer contaminanten dan jonge dieren (door accumulatie).
Een residu is een vermijdbaar risico. Er wordt hierbij gesproken over een acceptable daily intake (ADI).
Een contaminant is een onvermijdbaar risico. Hierbij wordt gesproken van een tolerable daily intake (TDI).
De ADI & TDI worden bepaald met dierproeven:
Men begint met NO(A)EL (No-observed-adverse-effect level) uit tests met proefdieren.
Op deze NO(A)EL wordt een safety factor toegepast, om zo de ADI en TDI te bepalen.
Men gaat uit van een ‘standaard’ dieet. Dit dieet dient iemand (gemiddeld persoon) elke
dag te eten tot het 70e levensjaar. De maximale residu limiet (MRL) wordt vastgesteld
voor elke component van het dieet.
Wanner een stof evt. een probleem vormt hangt af van:
- Werking
o Stoffen met
(grote) acute
toxiciteit/werking
o Persistent en
accumulerend
o Carcinogene
stoffen
- Gebeurtenis
o Lokale besmetting
o Accidenten (verwisselingen,
lozingen, etc.)
- Groepen mensen
o YOPI’s
Milieucontaminanten kunnen door menselijke activiteit worden verhoogd:
- Zware metalen, radiocnucliden
- Xenobiotica
o Pesticiden, PCB’s, PAKs (bewust geproduceerd)
o Dioxinen (onbewust geproduceerd)
Of door de natuur worden verhoogd:
, - Zware metalen, radionucliden (dioxinen), PAKs.
In de Nederlandse uiterwaarden is de hoeveelheid Cadmiun (Cd) vrij hoog, waardoor levers van paarden en
runderen die langer dan een paar jaar hier gegraasd hebben worden afgekeurd.
Biocontaminanten kunnen rechtstreeks beschikbaar komen (bederf → biogene aminen), of door
overdracht (bacteriële toxinen, plantentoxinen & schimmeltoxinen).
Diergeneesmiddelen zijn vaak sterk lijkend of identiek aan humane geneesmiddelen. Normaal slikt men
deze middelen in doseringen véél hoger dan de MRL in het voedsel.
De wachttijd is de tijd na toediening tot de
concentratie in het product beneden de MRL valt (+ een veiligheidsmarge). Dit hangt weer af van de
farmacokinetiek. Deze snelheid wordt experimenteel bepaald (bij gezonde dieren).
Residuen bij slacht ontstaan door:
- Het niet aanhouden van de wachttijd (bewust of onbewust).
- Parenterale toediening (SC & IM → niet zelden steriele ontstekingen/spuitplekken → evt. vorming
bindweefselvorming → onvoorspelbare farmacokinetiek).
- Long-acting formulations
- Gemedicineerd voer of contaminatie hiermee in de fabriek (zeldzaam).
- Off-label use → hierbij geldt preventief wel een langere wachttijd.
o Hogere dosering
o Andere toediening
o Andere diersoort
o Andere ziekte
Bij verboden stoffen kan de MRL soms niet worden vastgesteld, zoals bij carcinogenen.
Soms mag de MRL niet worden vastgesteld, omdat er een algeheel verbod geldt (bv. hormonen).
