De rol van Postpartum depressie op internaliserend probleemgedrag van kinderen
Veel vrouwen ervaren postpartum depressie (PPD) na de geboorte van hun kind. In Nederland
krijgen naar schatting jaarlijks 23.000 vrouwen hiermee te maken (Trimbos, 2021). Deze depressie,
ook wel de ‘babyblues’, ontwikkelt zich over het algemeen rond de vier tot zes weken na de bevalling
(Rijnders, 2016). De belangrijkste symptomen van PPD zijn het verliezen van energie,
slaapstoornissen en weinig interesse of plezier in activiteiten (Lui et al., 2017). Deze symptomen
kunnen ervoor zorgen dat moeders onverschillig reageren, niet in staat zijn om warmte te geven en
zich emotioneel niet volledig beschikbaar op kunnen stellen jegens hun kinderen (Slomian et al.,
2019). Echter blijkt uit onderzoek van Hentges et al. (2020) dat een PPD naast een schadelijk effect
op de gezondheid en het gedrag van de moeder, ook een invloed heeft op de ontwikkeling van het
pasgeboren kind. Zo kan PPD leiden tot een groter risico voor het ontwikkelen van internaliserende-
en externaliserende gedragsproblemen, het ontwikkelen van communicatievaardigheden en het
risico om in de toekomst ook een depressie te ervaren. In dit literatuuronderzoek zal er dieper in
worden gegaan op internaliserende gedragsproblemen. Internaliserende gedragsproblemen zijn
problemen die naar binnen gericht zijn en niet direct te zien zijn zoals een depressie, emotieregulatie
en angstproblematiek. Er zal worden gekeken naar hoe deze niet-direct zichtbare gedragingen toch
een invloed hebben op de ontwikkeling en het gedrag van kinderen.
Aangezien PPD een invloed heeft op de ontwikkeling en het gedrag van kinderen kunnen er
moeilijkheden ontstaan bij het participeren in de samenleving. Op lange termijn kan dit
maatschappelijke lasten met zich meebrengen zoals de behoefte naar sociale zorg en speciaal
onderwijs (Rees et al., 2018). Om de maatschappelijke lasten te beperken is het van belang dat er
bewustwording wordt gecreëerd over de invloed van PPD op kinderen. Ook zal het in kaart brengen
van de bescherm- en risicofactoren voor moeder en kind de invloed van PPD kunnen verminderen.
In veel studies is er onderzoek gedaan naar de effecten van PPD op het gedrag van kinderen.
Echter is er nog weinig onderzoek verricht naar de meest voorkomende internaliserende
gedragsproblemen bij kinderen met een moeder die PPD heeft ervaren. Daarnaast is er van de
, beschikbare informatie over de effecten van PPD geen uiteenzetting beschikbaar van belangrijke
bescherm- en risicofactoren bij PPD.
Aan de hand van meerdere studies zal er duidelijkheid worden geschept over de invloed van
moeders met PPD op internaliserend probleemgedrag van kinderen tussen de 0 tot 5 jaar. Ook
worden verschillende bescherm- en risicofactoren besproken die de effecten van PPD versterken of
juist verminderen. Ten slotte wordt er in de discussie kritisch gekeken naar het bewijs voor de
effecten van PPD van de moeder op het vertonen van internaliserend probleemgedrag van kinderen.
Verder worden er een aantal suggesties voor vervolgonderzoek besproken.
Verschillende soorten internaliserend probleemgedrag
Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de invloed van PPD op kinderen onder
groepen moeders en jonge kinderen. Een van deze studies is de longitudinale studie van Maughan et
al. (2007). Hierbij zijn de effecten van een moeder met PPD onderzocht door een groep kinderen
vanaf hun eerste tot hun vijfde levensjaar te observeren en beoordelen. De resultaten tonen ten
eerste aan dat PPD een invloed heeft op de emotionele ontwikkeling van kinderen. Zo blijkt uit de
studie dat er bij 73% van de kinderen sprake is van emotieregulatie problematiek. In de groep
kinderen waarbij de moeders geen PPD ervaarden, werd bij 43% van de kinderen emotieregulatie
problematiek bevonden. Het onderzoek benadrukt het belang van de eerste levensjaren van
kinderen bij het ontwikkelen van emotieregulatie. In deze periode vinden namelijk snelle
veranderingen plaats in de cognitieve, emotionele en neurobiologische ontwikkeling van kinderen en
is daarom een enorm kwetsbare periode. Deze ontwikkelingen worden gestimuleerd door
ondersteunende, consistente en responsieve zorg, wat bij een moeder met PPD ontbreekt. Toch is de
studie van Maughan (2007) niet waterdicht. Zo is deze studie een aantal jaren geleden afgenomen
waardoor de resultaten verouderd kunnen zijn. Er is toch gebruik gemaakt van dit onderzoek omdat
dit een van de weinige longitudinale studies is die dieper ingaat op de emotionele ontwikkeling.
Veel vrouwen ervaren postpartum depressie (PPD) na de geboorte van hun kind. In Nederland
krijgen naar schatting jaarlijks 23.000 vrouwen hiermee te maken (Trimbos, 2021). Deze depressie,
ook wel de ‘babyblues’, ontwikkelt zich over het algemeen rond de vier tot zes weken na de bevalling
(Rijnders, 2016). De belangrijkste symptomen van PPD zijn het verliezen van energie,
slaapstoornissen en weinig interesse of plezier in activiteiten (Lui et al., 2017). Deze symptomen
kunnen ervoor zorgen dat moeders onverschillig reageren, niet in staat zijn om warmte te geven en
zich emotioneel niet volledig beschikbaar op kunnen stellen jegens hun kinderen (Slomian et al.,
2019). Echter blijkt uit onderzoek van Hentges et al. (2020) dat een PPD naast een schadelijk effect
op de gezondheid en het gedrag van de moeder, ook een invloed heeft op de ontwikkeling van het
pasgeboren kind. Zo kan PPD leiden tot een groter risico voor het ontwikkelen van internaliserende-
en externaliserende gedragsproblemen, het ontwikkelen van communicatievaardigheden en het
risico om in de toekomst ook een depressie te ervaren. In dit literatuuronderzoek zal er dieper in
worden gegaan op internaliserende gedragsproblemen. Internaliserende gedragsproblemen zijn
problemen die naar binnen gericht zijn en niet direct te zien zijn zoals een depressie, emotieregulatie
en angstproblematiek. Er zal worden gekeken naar hoe deze niet-direct zichtbare gedragingen toch
een invloed hebben op de ontwikkeling en het gedrag van kinderen.
Aangezien PPD een invloed heeft op de ontwikkeling en het gedrag van kinderen kunnen er
moeilijkheden ontstaan bij het participeren in de samenleving. Op lange termijn kan dit
maatschappelijke lasten met zich meebrengen zoals de behoefte naar sociale zorg en speciaal
onderwijs (Rees et al., 2018). Om de maatschappelijke lasten te beperken is het van belang dat er
bewustwording wordt gecreëerd over de invloed van PPD op kinderen. Ook zal het in kaart brengen
van de bescherm- en risicofactoren voor moeder en kind de invloed van PPD kunnen verminderen.
In veel studies is er onderzoek gedaan naar de effecten van PPD op het gedrag van kinderen.
Echter is er nog weinig onderzoek verricht naar de meest voorkomende internaliserende
gedragsproblemen bij kinderen met een moeder die PPD heeft ervaren. Daarnaast is er van de
, beschikbare informatie over de effecten van PPD geen uiteenzetting beschikbaar van belangrijke
bescherm- en risicofactoren bij PPD.
Aan de hand van meerdere studies zal er duidelijkheid worden geschept over de invloed van
moeders met PPD op internaliserend probleemgedrag van kinderen tussen de 0 tot 5 jaar. Ook
worden verschillende bescherm- en risicofactoren besproken die de effecten van PPD versterken of
juist verminderen. Ten slotte wordt er in de discussie kritisch gekeken naar het bewijs voor de
effecten van PPD van de moeder op het vertonen van internaliserend probleemgedrag van kinderen.
Verder worden er een aantal suggesties voor vervolgonderzoek besproken.
Verschillende soorten internaliserend probleemgedrag
Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de invloed van PPD op kinderen onder
groepen moeders en jonge kinderen. Een van deze studies is de longitudinale studie van Maughan et
al. (2007). Hierbij zijn de effecten van een moeder met PPD onderzocht door een groep kinderen
vanaf hun eerste tot hun vijfde levensjaar te observeren en beoordelen. De resultaten tonen ten
eerste aan dat PPD een invloed heeft op de emotionele ontwikkeling van kinderen. Zo blijkt uit de
studie dat er bij 73% van de kinderen sprake is van emotieregulatie problematiek. In de groep
kinderen waarbij de moeders geen PPD ervaarden, werd bij 43% van de kinderen emotieregulatie
problematiek bevonden. Het onderzoek benadrukt het belang van de eerste levensjaren van
kinderen bij het ontwikkelen van emotieregulatie. In deze periode vinden namelijk snelle
veranderingen plaats in de cognitieve, emotionele en neurobiologische ontwikkeling van kinderen en
is daarom een enorm kwetsbare periode. Deze ontwikkelingen worden gestimuleerd door
ondersteunende, consistente en responsieve zorg, wat bij een moeder met PPD ontbreekt. Toch is de
studie van Maughan (2007) niet waterdicht. Zo is deze studie een aantal jaren geleden afgenomen
waardoor de resultaten verouderd kunnen zijn. Er is toch gebruik gemaakt van dit onderzoek omdat
dit een van de weinige longitudinale studies is die dieper ingaat op de emotionele ontwikkeling.
