Praktijk MSK2 KNIE
1. Inleiding
Aandoeningen van de knie veroorzaken meestal lokale pijn, soms is er een
uitstraling naar distaal, zelden naar proximaal.
“Referred pain”: Gerefereerde pijn in de knie is mogelijk afkomstig uit de LWK
(zonder pijn ter hoogte van het feitelijke letsel).
• L2-L3: dermatoom knie ventraal
• L4-L5: dermatoom knie lateraal
• S1-S2: dermatoom knie dorsaal
Ventrale kniepijn is tevens mogelijk afkomstig uit de heup (zonder pijn ter
hoogte van het feitelijke letsel). Dit misleidend fenomeen is vooral bekend bij
coxartrose.
Letsels ter hoogte van de knie zijn zeer vaak traumatisch van aard, vooral binnen een
sportcontext. Vaak zijn chirurgische ingrepen noodzakelijk. Naast acute traumata zien we ook
vaak overbelastingsletsels. Dit kan ontstaan door een té grote belasting op de structuren rondom
het kniegewricht of door een verkeerde belasting op basis van afwijkingen ter hoogte van de
voet of de heup. Een gedaalde belastbaarheid kan ook aan de oorzaak van een
overbelastingsletsel liggen.
2. Basisonderzoek
2.1. Anamnese
Leeftijd?
Bij traumata:
- Onvolgroeid persoon: eerder apofysair fractuur
- Volwassen mens: eerder kapsuloligamentair letsel
Beroep?
Beroepsspecifieke anamnese: kan eventueel nuttige gegevens opleveren ivm. de
oorzaak van de klacht.
Hobby/sport?
Sportspecifieke anamnese: kan eveneens eventueel nuttige gegevens opleveren ivm. de
oorzaak van de klacht.
Functieverlies?
Wanneer de knie na het trauma nog kan belast worden, is er meestal geen sprake van een
ernstig letsel.
1
,Wat zijn de klachten?
• Pijn? Waar? Wanneer?
Pijn is vaak weinig specifiek.
De lokalisatie van de pijn komt meestal overeen met de plaats van de laesie.
Indien echter pijn optreedt na een ernstig trauma, die tamelijk snel weer
verdwijnt, kan dit wijzen op een volledige ruptuur van een structuur, later zal
door de haemartrose toch weer pijn ontstaan.
Pijn bij trapstijgen: eerder aandoening van het strekapparaat
Pijn bij het trapdalen: eerder een gewrichtsaandoening
Bij het voelen van een knak: probleem bij kruisbanden
• Zwelling?
diffuse zwelling direct na het trauma = waarschijnlijk haemartrose
zwelling na enkele uren of dagen = waarschijnlijk hydrops
bursitis: lokale zwelling
• Doorzakken?
Gevoel of gebeurt dit ook? Zo ja de richting?
Dit kan duiden op:
➢ Instabiliteit
➢ Sommige meniscusletsels
➢ Copora libera
➢ Patellofemorale klachten
• Blokkering en bewegingsbeperking?
Een pseudoblokkering= mediopatellair plicasyndroom een meniscusletsel veroorzaakt
meestal een strekblokkering corpora libera kunnen aanleiding geven tot zowel strek- als
buigblokkeringen
• Knarsen of kraken?
Indien het kraken of knarsen niet pijnlijk is, heeft dit geen klinische betekenis. Pijnlijk kraken
of klikken kan voorkomen bij gonartrose en bij sommige meniscusletsels
Hoe zijn de klachten begonnen?
Trauma en impact? Trauma-analyse!
Geluid tijdens het trauma?
- Luide knap = meniscusruptuur of VKB ruptuur
- Scheurend geluid= ruptuur van een deel van het kapsel-bandapparaat
Wat aan het doen?
Acuut of geleidelijk klachten?
Onevenwicht belasting – belastbaarheid?
Andere klachten voordien?
Andere gewrichtsklachten? → systeemaandoeningen?
Andere klachten? → daling belastbaarheid?
Medicatiegebruik?
2
, Klachtenverloop?
-Wat doet klachten verergeren of verbeteren?
Klachtentoename bij trap op: eerder aandoening strekapparaat
Klachtentoename bij trap af: eerder aandoeningen van het gewricht of tractus
iliotibiaalfrictiesyndroom
-Is de pijnlokalisatie veranderd?
Uitbreiding van de pijnlokalisatie wijst meestal op een ontsteking
-Zijn de klachten verdwenen / is er later een recidief ontstaan?
Recidief ontstaat gemakkelijk bij tendinitiden, patellofemorale aandoeningen en bij alle
aandoeningen die niet voldoende causaal behandeld zijn.
2.2. Inspectie
2.2.1. Algemeen
De inspectie begint reeds van zodra de patiënt het kabinet binnenkomt:
• Gelaatsuitdrukkingen?
• Gebruik hulpmiddelen?
• Gipsimmobilisatie?
• Algemene houding?
• Algemene inspectie LWZ en onderste lidmaat (proximaal en distaal gewricht)?
2.2.2. Lokaal
Na de anamnese wordt de inspectie verder gezet.
Tijdens lopen: ganganalyse
• Verkorte steunfase, manken?
• Stijve knie?
• Tracking patella
In stand:
• genu valgum, genu varum, genu recurvatum, genu flexum…
• stand patella: patella alta, patella baja, patella tilting, patella rotatie…
• torsie onderbeen
• stand voeten, stand bekken
• atrofie, zwelling, kleurveranderingen, littekens
• quadricepshoek (Q-hoek):
dit is de hoek tussen 2 denkbeeldige lijnen
1. verbinding tussen SIAS en midden van de patella
2. verbinding tussen midden van de patella en de tuberositas tibiae
Normale waarde 10° mannen; 15° vrouwen. De Q-hoek neemt toe bij volledige
extensie, gezien de slotexorotatie van de tibia
In lig:
Wat bij een vergrote
• atrofie, zwelling, kleurveranderingen, littekens,Q-hoek?
…
- genu valgum (x-benen)
3 femur (structureel >anteversiehoek of
- endorotatie
functioneel kan opgetraind worden)
- exorotatie tibia
, 2.3. Palpatie
De temperatuur: met de handrug wordt de huidtemperatuur beoordeeld. (li-re vergelijking
en vergelijking knie met bovenbeen en onderbeen)
De zwelling: de aard van de eventuele zwelling wordt beoordeeld.
De therapeut beoordeelt of de zwelling eerder intra-kapsulair of extra-kapsulair aanwezig is.
Bij intra-kapsulaire zwelling is de zwelling meer globaal aanwezig rondom het gewricht en
moet men eerder denken aan een intra-articulair probleem, zoals een meniscusprobleem,
voorste/achterste kruisbandletsel of artrose/artritis…
De ‘Fluctuatietest’ en ‘Ballotement test van de patella’ kunnen gebruikt worden voor het
opsporen van intra-kapsulaire zwelling.
Bij een extra-kapsulaire zwelling zal de zwelling een duidelijke lokalisatie hebben en moet
de therapeut eerder denken aan een extra-articulair probleem. Deze palpatie dient zowel
vóór als na het functieonderzoek te worden uitgevoerd.
2.3.1. Fluctuatietest
Patiënt
- ruglig of langzit
- met een zandzakje onder de licht gebogen knie zodat het vocht niet ophoopt aan de
dorsale zijde, maar zichtbaar blijft aan de ventrale zijde.
Therapeut
- staat aan te onderzoeken zijde.
- Heterolaterale hand wordt proximaal van de knie
- homolaterale hand distaal van de knie geplaatst.
De heterolaterale hand drukt en schuift op gelijkmatige en rustige wijze de recessus
suprapatellaris vanaf proximaal leeg in de richting van de gewrichtsspleet. De
homolaterale hand drukt de recessus infrapatellaris vanuit distaal naar proximaal leeg.
Een zwelling kan waargenomen en gepalpeerd worden aan de mediale zijde van de knie
tussen beide handen en de zandzak.
4
1. Inleiding
Aandoeningen van de knie veroorzaken meestal lokale pijn, soms is er een
uitstraling naar distaal, zelden naar proximaal.
“Referred pain”: Gerefereerde pijn in de knie is mogelijk afkomstig uit de LWK
(zonder pijn ter hoogte van het feitelijke letsel).
• L2-L3: dermatoom knie ventraal
• L4-L5: dermatoom knie lateraal
• S1-S2: dermatoom knie dorsaal
Ventrale kniepijn is tevens mogelijk afkomstig uit de heup (zonder pijn ter
hoogte van het feitelijke letsel). Dit misleidend fenomeen is vooral bekend bij
coxartrose.
Letsels ter hoogte van de knie zijn zeer vaak traumatisch van aard, vooral binnen een
sportcontext. Vaak zijn chirurgische ingrepen noodzakelijk. Naast acute traumata zien we ook
vaak overbelastingsletsels. Dit kan ontstaan door een té grote belasting op de structuren rondom
het kniegewricht of door een verkeerde belasting op basis van afwijkingen ter hoogte van de
voet of de heup. Een gedaalde belastbaarheid kan ook aan de oorzaak van een
overbelastingsletsel liggen.
2. Basisonderzoek
2.1. Anamnese
Leeftijd?
Bij traumata:
- Onvolgroeid persoon: eerder apofysair fractuur
- Volwassen mens: eerder kapsuloligamentair letsel
Beroep?
Beroepsspecifieke anamnese: kan eventueel nuttige gegevens opleveren ivm. de
oorzaak van de klacht.
Hobby/sport?
Sportspecifieke anamnese: kan eveneens eventueel nuttige gegevens opleveren ivm. de
oorzaak van de klacht.
Functieverlies?
Wanneer de knie na het trauma nog kan belast worden, is er meestal geen sprake van een
ernstig letsel.
1
,Wat zijn de klachten?
• Pijn? Waar? Wanneer?
Pijn is vaak weinig specifiek.
De lokalisatie van de pijn komt meestal overeen met de plaats van de laesie.
Indien echter pijn optreedt na een ernstig trauma, die tamelijk snel weer
verdwijnt, kan dit wijzen op een volledige ruptuur van een structuur, later zal
door de haemartrose toch weer pijn ontstaan.
Pijn bij trapstijgen: eerder aandoening van het strekapparaat
Pijn bij het trapdalen: eerder een gewrichtsaandoening
Bij het voelen van een knak: probleem bij kruisbanden
• Zwelling?
diffuse zwelling direct na het trauma = waarschijnlijk haemartrose
zwelling na enkele uren of dagen = waarschijnlijk hydrops
bursitis: lokale zwelling
• Doorzakken?
Gevoel of gebeurt dit ook? Zo ja de richting?
Dit kan duiden op:
➢ Instabiliteit
➢ Sommige meniscusletsels
➢ Copora libera
➢ Patellofemorale klachten
• Blokkering en bewegingsbeperking?
Een pseudoblokkering= mediopatellair plicasyndroom een meniscusletsel veroorzaakt
meestal een strekblokkering corpora libera kunnen aanleiding geven tot zowel strek- als
buigblokkeringen
• Knarsen of kraken?
Indien het kraken of knarsen niet pijnlijk is, heeft dit geen klinische betekenis. Pijnlijk kraken
of klikken kan voorkomen bij gonartrose en bij sommige meniscusletsels
Hoe zijn de klachten begonnen?
Trauma en impact? Trauma-analyse!
Geluid tijdens het trauma?
- Luide knap = meniscusruptuur of VKB ruptuur
- Scheurend geluid= ruptuur van een deel van het kapsel-bandapparaat
Wat aan het doen?
Acuut of geleidelijk klachten?
Onevenwicht belasting – belastbaarheid?
Andere klachten voordien?
Andere gewrichtsklachten? → systeemaandoeningen?
Andere klachten? → daling belastbaarheid?
Medicatiegebruik?
2
, Klachtenverloop?
-Wat doet klachten verergeren of verbeteren?
Klachtentoename bij trap op: eerder aandoening strekapparaat
Klachtentoename bij trap af: eerder aandoeningen van het gewricht of tractus
iliotibiaalfrictiesyndroom
-Is de pijnlokalisatie veranderd?
Uitbreiding van de pijnlokalisatie wijst meestal op een ontsteking
-Zijn de klachten verdwenen / is er later een recidief ontstaan?
Recidief ontstaat gemakkelijk bij tendinitiden, patellofemorale aandoeningen en bij alle
aandoeningen die niet voldoende causaal behandeld zijn.
2.2. Inspectie
2.2.1. Algemeen
De inspectie begint reeds van zodra de patiënt het kabinet binnenkomt:
• Gelaatsuitdrukkingen?
• Gebruik hulpmiddelen?
• Gipsimmobilisatie?
• Algemene houding?
• Algemene inspectie LWZ en onderste lidmaat (proximaal en distaal gewricht)?
2.2.2. Lokaal
Na de anamnese wordt de inspectie verder gezet.
Tijdens lopen: ganganalyse
• Verkorte steunfase, manken?
• Stijve knie?
• Tracking patella
In stand:
• genu valgum, genu varum, genu recurvatum, genu flexum…
• stand patella: patella alta, patella baja, patella tilting, patella rotatie…
• torsie onderbeen
• stand voeten, stand bekken
• atrofie, zwelling, kleurveranderingen, littekens
• quadricepshoek (Q-hoek):
dit is de hoek tussen 2 denkbeeldige lijnen
1. verbinding tussen SIAS en midden van de patella
2. verbinding tussen midden van de patella en de tuberositas tibiae
Normale waarde 10° mannen; 15° vrouwen. De Q-hoek neemt toe bij volledige
extensie, gezien de slotexorotatie van de tibia
In lig:
Wat bij een vergrote
• atrofie, zwelling, kleurveranderingen, littekens,Q-hoek?
…
- genu valgum (x-benen)
3 femur (structureel >anteversiehoek of
- endorotatie
functioneel kan opgetraind worden)
- exorotatie tibia
, 2.3. Palpatie
De temperatuur: met de handrug wordt de huidtemperatuur beoordeeld. (li-re vergelijking
en vergelijking knie met bovenbeen en onderbeen)
De zwelling: de aard van de eventuele zwelling wordt beoordeeld.
De therapeut beoordeelt of de zwelling eerder intra-kapsulair of extra-kapsulair aanwezig is.
Bij intra-kapsulaire zwelling is de zwelling meer globaal aanwezig rondom het gewricht en
moet men eerder denken aan een intra-articulair probleem, zoals een meniscusprobleem,
voorste/achterste kruisbandletsel of artrose/artritis…
De ‘Fluctuatietest’ en ‘Ballotement test van de patella’ kunnen gebruikt worden voor het
opsporen van intra-kapsulaire zwelling.
Bij een extra-kapsulaire zwelling zal de zwelling een duidelijke lokalisatie hebben en moet
de therapeut eerder denken aan een extra-articulair probleem. Deze palpatie dient zowel
vóór als na het functieonderzoek te worden uitgevoerd.
2.3.1. Fluctuatietest
Patiënt
- ruglig of langzit
- met een zandzakje onder de licht gebogen knie zodat het vocht niet ophoopt aan de
dorsale zijde, maar zichtbaar blijft aan de ventrale zijde.
Therapeut
- staat aan te onderzoeken zijde.
- Heterolaterale hand wordt proximaal van de knie
- homolaterale hand distaal van de knie geplaatst.
De heterolaterale hand drukt en schuift op gelijkmatige en rustige wijze de recessus
suprapatellaris vanaf proximaal leeg in de richting van de gewrichtsspleet. De
homolaterale hand drukt de recessus infrapatellaris vanuit distaal naar proximaal leeg.
Een zwelling kan waargenomen en gepalpeerd worden aan de mediale zijde van de knie
tussen beide handen en de zandzak.
4
