Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen
Een verstandelijke beperking begint gedurende de ontwikkelingsperiode, met beperkingen
in zowel het verstandelijk als het adaptieve functioneren, in de conceptuele, sociale en
praktische domeinen. Er moet voldaan worden aan 3 criteria:
1. Tekorten in de intellectuele functies, zoals redeneren, problemen oplossen, plannen,
abstract denken, oordelen, schools leren en leren door ervaringen. Een VB moet
bevestigd worden door zowel een klinische beoordeling als een geïndividualiseerde,
gestandaardiseerd intelligentietest.
2. Tekorten in het adaptieve functioneren die ertoe leiden dat de betrokkene niet kan
voldoen aan de ontwikkelings- en sociaal- culturele standaarden van persoonlijke
onafhankelijkheid en sociale verantwoordelijkheid. Zonder blijvende ondersteuning
beperken de tekorten in het aanpassingsvermogen het functioneren in een of meer
aspecten in het dagelijks leven, waaronder communicatie, deelname aan het sociale
leven, schools of beroepsmatig functioneren en persoonlijke onafhankelijkheid thuis
of in de directe sociale omgeving.
3. De tekorten in de verstandelijke functies en het aanpassingsvermogen beginnen
gedurende de ontwikkelingsperiode.
De verschillende niveaus van ernst worden gedefinieerd volgens het adaptieve functioneren
en niet volgens de IQ-scores, omdat de mate van adaptief functioneren bepaalt hoeveel
ondersteuning er nodig is. Bovendien zijn IQ-metingen in het laagste deel van de IQ-scores
minder valide.
De hoofdkenmerken van de VB betreffen tekorten in de intellectuele functies (1) en
beperkingen in het alledaagse aanpassingsvermogen, vergeleken met leeftijdsgenoten van
hetzelfde gender en dezelfde sociaal-culturele groep (2). Het begin ligt in de
ontwikkelingsleeftijd (3) de classificatie VB is gebaseerd op zowel klinische beoordeling als
gestandaardiseerde tests van verstandelijke en adaptieve functies.
Licht verstandelijke beperkt
Conceptuele domein: bij kinderen in de voorschoolse leeftijd is er mogelijk geen sprake van
duidelijke conceptuele verschillen. Bij schoolgaande kinderen en volwassenen is er sprake
van problemen met lezen, schrijven, rekenen, klokkijken of geldbeheer, waarbij ze steun
nodig hebben op een of meer gebieden om aan leeftijd gerelateerde verwachtingen te
kunnen voldoen. Bij volwassenen is er een beperking in het abstracte denken, de executieve
functies (plannen, strategieën kiezen, prioriteiten en cognitieve flexibiliteit) en het
kortetermijngeheugen alsmede in het functionele gebruik van schoolse vaardigheden
(bijvoorbeeld lezen en geldbeheer). Er is sprake van een enigszins concrete aanpak van
problemen en oplossingen, vergeleken met leeftijdsgenoten.
Sociale domein: vergeleken met leeftijdsgenoten die zich normaal ontwikkelen gedraagt de
betrokkene zich onvolwassen in sociale interacties. Zo kan hij of zij moeite hebben om de
sociale signalen van leeftijdsgenoten goed waar te nemen. De communicatie, het voeren van
gesprekken en taalgebruik zijn concreter of minder volwassen van aard dan gezien de leeftijd
verwacht mag worden. Er kan sprake zijn van problemen met het reguleren van de emoties
en het gedrag op een voor de leeftijd passende wijze: deze problemen worden door
leeftijdsgenoten in sociale situaties opgemerkt. Het inzicht in risico’s in sociale situaties is
Een verstandelijke beperking begint gedurende de ontwikkelingsperiode, met beperkingen
in zowel het verstandelijk als het adaptieve functioneren, in de conceptuele, sociale en
praktische domeinen. Er moet voldaan worden aan 3 criteria:
1. Tekorten in de intellectuele functies, zoals redeneren, problemen oplossen, plannen,
abstract denken, oordelen, schools leren en leren door ervaringen. Een VB moet
bevestigd worden door zowel een klinische beoordeling als een geïndividualiseerde,
gestandaardiseerd intelligentietest.
2. Tekorten in het adaptieve functioneren die ertoe leiden dat de betrokkene niet kan
voldoen aan de ontwikkelings- en sociaal- culturele standaarden van persoonlijke
onafhankelijkheid en sociale verantwoordelijkheid. Zonder blijvende ondersteuning
beperken de tekorten in het aanpassingsvermogen het functioneren in een of meer
aspecten in het dagelijks leven, waaronder communicatie, deelname aan het sociale
leven, schools of beroepsmatig functioneren en persoonlijke onafhankelijkheid thuis
of in de directe sociale omgeving.
3. De tekorten in de verstandelijke functies en het aanpassingsvermogen beginnen
gedurende de ontwikkelingsperiode.
De verschillende niveaus van ernst worden gedefinieerd volgens het adaptieve functioneren
en niet volgens de IQ-scores, omdat de mate van adaptief functioneren bepaalt hoeveel
ondersteuning er nodig is. Bovendien zijn IQ-metingen in het laagste deel van de IQ-scores
minder valide.
De hoofdkenmerken van de VB betreffen tekorten in de intellectuele functies (1) en
beperkingen in het alledaagse aanpassingsvermogen, vergeleken met leeftijdsgenoten van
hetzelfde gender en dezelfde sociaal-culturele groep (2). Het begin ligt in de
ontwikkelingsleeftijd (3) de classificatie VB is gebaseerd op zowel klinische beoordeling als
gestandaardiseerde tests van verstandelijke en adaptieve functies.
Licht verstandelijke beperkt
Conceptuele domein: bij kinderen in de voorschoolse leeftijd is er mogelijk geen sprake van
duidelijke conceptuele verschillen. Bij schoolgaande kinderen en volwassenen is er sprake
van problemen met lezen, schrijven, rekenen, klokkijken of geldbeheer, waarbij ze steun
nodig hebben op een of meer gebieden om aan leeftijd gerelateerde verwachtingen te
kunnen voldoen. Bij volwassenen is er een beperking in het abstracte denken, de executieve
functies (plannen, strategieën kiezen, prioriteiten en cognitieve flexibiliteit) en het
kortetermijngeheugen alsmede in het functionele gebruik van schoolse vaardigheden
(bijvoorbeeld lezen en geldbeheer). Er is sprake van een enigszins concrete aanpak van
problemen en oplossingen, vergeleken met leeftijdsgenoten.
Sociale domein: vergeleken met leeftijdsgenoten die zich normaal ontwikkelen gedraagt de
betrokkene zich onvolwassen in sociale interacties. Zo kan hij of zij moeite hebben om de
sociale signalen van leeftijdsgenoten goed waar te nemen. De communicatie, het voeren van
gesprekken en taalgebruik zijn concreter of minder volwassen van aard dan gezien de leeftijd
verwacht mag worden. Er kan sprake zijn van problemen met het reguleren van de emoties
en het gedrag op een voor de leeftijd passende wijze: deze problemen worden door
leeftijdsgenoten in sociale situaties opgemerkt. Het inzicht in risico’s in sociale situaties is
