1500 Grote verschillen in gesproken volkstaal.
16e eeuw Aandacht en waardering voor de moedertaal.
1588 Val van Antwerpen Republiek = noordelijke provincies.
1648 Vrede van Münster Republiek = noordelijke én zuidelijke provincies.
Staatsgezinden (vrijheid) - Prinsgezinden (eenhoofdige leiding)
Eind 16e Behoefte aan eenheidstaal (samenwerken, ideeën verspreiden)
eeuw het Hollands (met zuidelijke kenmerken door immigranten) gaat de
toon aangeven = schrijftaal (in spreektaal nog veel dialectverschillen)
consequente/systematische spelling, grammaticale regels en
moedertaalwoordenschat.
Proces standaardisering:
1. Keuze: voor dialect en selectie van vormen uit taalvormen.
2. Codificatie: spelling/grammatica en woordenboeken opstellen.
3. Elaboratie: taal geschikt maken, nieuwe woorden.
4. Acceptatie: door het volk, verspreiding over taalgemeenschap.
17e eeuw Hollandse kunst = grote objecten (door stadsbestuur als opdrachtgever).
18e eeuw Verlichte politiek in zuiden
Fransen verspreiden dat in Nederlandstalige gewesten
Frans omgangstaal, Nederlands minderwaardig.
Eind 18e Verlichting: rationaliteitsprincipe, kennis door ontdekking van de wereld +
eeuw contact met andere volken encyclopedieën.
- Descartes: twijfelde aan alles.
- Spinoza: tegenstrijdigheden in de Bijbel.
- Jacob Cats: spreuken, gewoon taalgebruik.
Regels schrijftaal kunstmatige vormen in spreektaal behoefte aan
algemene spreektaal: eenvoud en regelmaat.
- Lambert ten Kate: regels niet bedenken, maar in taal vinden. Ontdekte
regelmaat in klinkerwisseling sterke werkwoorden.
1795 Willem IV stadhouder Nederland duur, verliest vooraanstaande plaats
Orangisten (Prinsgezinden) - Patriotten (Staatsgezinden)
18e eeuw Verlichting ander wereldbeeld = ratio, opvoedkundig element.
- Vondel/Hooft: schreven in Nederlands (=acceptatie). Hun taalgebruik is
uitgangspunt grammatica.
- Huijdecoper: zonden van Vondel/Hooft, “hoe dichter bij de oorsprong,
hoe verder van het bederf”.
- Spectator = opvoedkundig (18e eeuwse deugden), commentaar op
samenleving.
- Sara Burgerhart = burgerlijke zedenschets, personages drukken zich
uit in eigen taal.
The benefits of buying summaries with Stuvia:
Guaranteed quality through customer reviews
Stuvia customers have reviewed more than 700,000 summaries. This how you know that you are buying the best documents.
Quick and easy check-out
You can quickly pay through credit card or Stuvia-credit for the summaries. There is no membership needed.
Focus on what matters
Your fellow students write the study notes themselves, which is why the documents are always reliable and up-to-date. This ensures you quickly get to the core!
Frequently asked questions
What do I get when I buy this document?
You get a PDF, available immediately after your purchase. The purchased document is accessible anytime, anywhere and indefinitely through your profile.
Satisfaction guarantee: how does it work?
Our satisfaction guarantee ensures that you always find a study document that suits you well. You fill out a form, and our customer service team takes care of the rest.
Who am I buying these notes from?
Stuvia is a marketplace, so you are not buying this document from us, but from seller irenega. Stuvia facilitates payment to the seller.
Will I be stuck with a subscription?
No, you only buy these notes for $3.25. You're not tied to anything after your purchase.