Samenvatting Psychologisch perspectief 1, ISBN: 9789463798686 Psychologie

Psychologisch perspectief
Hoofdstuk 1: inleiding
Psychologie = gedragswetenschap = bestuderen het gedrag
Psychologie: de wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten van het
individu.
 Bestudeert gedrag op niveau van het individu (persoon zelf/ onmiddellijke omgeving
centraal)
 Soort gedrag
o Innerlijke van de mens (gevoelens, gedachten…)
o Uiterlijk waarneembaar gedrag
 Hoe aan wetenschap doen?
o Volgens geesteswetenschappelijke benadering: begrijpen van denken, voelen,
handelen
o Volgens natuurwetenschappelijke benadering: via experimenten en
objectieve metingen gedrag verklaren
Intuïtieve mensenkennis/ gezond verstand: de inzichten die ontstaan uit de ervaringen die
we opdoen met anderen en onszelf.
 Verworven uit:
 Directe omgang met mensen
 Van generatie op generatie doorgegeven via opvoeding en de taal (spreekwoorden/
zegswijzen over inzichten in het menselijk gedrag)
Intuïtieve mensenkennis ≈ wetenschap:
 Algemene doelstelling = gebeurtenissen kunnen voorspellen en/of er vat op krijgen
 Baseren inzichten op ervaringsgegevens
Intuïtieve mensenkennis ≠ wetenschap:
 Verschil in soort ervaringen waarop beiden zich baseren
 Verschil in wijze waarop inzichten verworven worden

A) Verschil in soort ervaringen waarop beiden zich baseren
Intuïtieve mensenkennis: gebaseerd op toevallige, subjectieve indrukken uit alledaagse
situaties
Wetenschap: gebaseerd op objectieve waarnemingen, op een systematische manier
verzameld in gecontroleerde situaties
 Objectieve waarnemingen
o Objectiviteitsbeginsel: Wetenschap dient te vertrekken van objectieve
gegevens, vaststellingen die uit feiten voortvloeien en er steeds hetzelfde
uitzien.

, o Gebruik van instrumenten en technieken
o Intersubjectiviteit wanneer objectiviteitsbeginsel niet voldaan kan worden:
Nagaan in hoeverre verschillende waarnemers onafhankelijk van elkaar tot
eenzelfde appreciatie komen. Alleen gegevens met voldoende overeenkomst
komen in aanmerking
 Op een systematische manier verzameld:
o Alle relevante observaties systematisch bijhouden
o Indien niet mogelijk: representatief (beperkte aantal gegevens verzamelen,
dat een betrouwbare afspiegeling vormt van de totale werkelijkheid) aantal
observaties o.b.v. een toevallige steekproef: (niet-selectieve/aselecte sample
nemen uit het geheel van mogelijke observaties)
 In gecontroleerde situaties
o Storende factoren uitschakelen of neutraliseren

Technieken in de psychologie

Natuurlijke observatie vb. kind in de kleuterklas observeren om
mate van agressief gedrag te onderzoeken
Participerende observatie vb. gedrag van voetbalsupporters
onderzoeken door zelf tussen de supporters
te gaan zitten en te observeren

Ongestructureerd interview vb. agressief gedrag van het kind
onderzoeken door een open gesprek met
ouders aan te gaan

Gestructureerd interview vb. gedrag van voetbalsupporters
onderzoeken door enkelen te interviewen
aan de hand van een vooraf opgestelde
interviewleidraad
Vragenlijsten vb. Coronastudie: online vragenlijst ‘hoe ga
jij om met Corona?’ door Universiteit
Antwerpen

Gebruik van databanken vb. samenhang tussen woonplaats en
opleidingsniveau onderzoeken door gebruik
van databanken van de overheid

Fysiologische metingen vb. leugendetector meet o.a. hartslag,
ademhaling, bloeddruk
Psychologische tests vb. WAIS intelligentietest




B) Verschil in zoeken naar samenhangen
Intuïtieve bewering: snel en oppervlakkig, zonder verklaring

,Wetenschappelijke bewering: voorwaarden


1) Methodisch onderzoek/ werken
Begrijpende methode
 Kwalitatief onderzoek (geen cijfermaterialen)
 Verbale beschrijvingen
 Gevalsstudies/cases
o Vertrekkend van één of enkele casussen die exemplarisch zijn voor wat men
wil bestuderen, zoeken naar wat ermee zou kunnen samenhangen.
Weloverwogen keuze van wat er psychologisch het meest aannemelijk mee in
verband kan worden gebracht.
 Onderzoekt alle mogelijke verklaringen en maakt een gefundeerde keuze
 Nadeel = subjectiviteit
De correlationele methode
 Samenhang tussen verschillende variabelen
 Variabele = kenmerk dat verschillende verschijningsvormen kan aannemen/ op
bepaalde aspecten kan verschillen of beïnvloed worden door andere variabelen
 Correlatie rxy = +, 0, -Drukt uit hoe de veranderingen in de ene variabele
samenhangen met veranderingen in de andere variabele
 Positieve correlatie: hoe hoger de ene variabele, hoe hoger de andere
 Nulcorrelatie: geen samenhang
 Negatieve correlatie: Hoe hoger de ene variabele, hoe lager de andere
De experimentele methode
 Oorzakelijk verband vaststellen
 Afhankelijke variabele en onafhankelijke variabele
o AV: Het fenomeen waarvan we willen weten waardoor het beïnvloed wordt/
afhankelijk is
o OV: De omstandigheid waarvan we vermoeden dat ze invloed heeft op de AV
 Storende variabelen uitschakelen of neutraliseren (gecontroleerd)
o Equivalente/ gelijkwaardige proefgroepen door toevallige steekproeven uit
populatie
 Manipulatie: De ene groep krijgt een andere behandeling dan de
andere
 Experimentele groep: groep krijgt OV toegediend
 Controlegroep
 Hoofdeffect: In hoeverre elk van die onafhankelijke variabelen apart
een invloed heeft op de afhankelijke variabele
2) Dient een verklaring te bieden
3) Moet herhaaldelijk getoetst worden aan nieuwe gegevens

, Geschiedenis van de psychologie
Psychologie ontstaan 1879
 Verre voorgeschiedenis -> filosofie (Plato, Aristoteles, Socrates)
o 4e eeuw v.C.
 Theocentrisme: god staat centraal -> antropocentrisme: mens staat centraal
e
o 16 eeuw
 Filosofie:
Rationalisme
o 16e eeuw
o Descartes:
o Logisch denken (ratio)
o Methodische twijfel
o Dualisme : geest (denkend vermogen) en materie (wat ruimte inneemt)
Empirisme
o 17e eeuw
o Locke
o Zintuiglijke waarneming (empirie)
o Tabula rasa (onbeschreven blad)
o Bewustzijn onderzoeken
 +Natuurwetenschappen


1879: ontstaan psychologie
 Structuralisme
o W. Wundt (Duitsland)
o 1e labo voor experimentele psychologie
o Structuur van het bewustzijn via introspectie (zelfreflectie)

 Functionalisme
o Praktisch: functie van het bewustzijn
o 1e dierproeven: uitwendig gedrag

 Behaviorisme
o Watson (Amerika)
o Psychologie= wetenschap van het gedrag
o S-R (leerprocessen)

 Gestaltpsychologie
o Duitsland
o Waarneming= Gestalt > som van de delen
o Denken, sociale psychologie
o Aha-erlebnis: het ineens vatten van de oplossing