Spraak therapie: ontwikkeling
Opfrissing diagnostiek
Classificatie SKS
1
, ANO-SKS (fonetisch)
Omissies
- vb. stoel>toel
Substituties
- vb. ros>jos
Distorsies
- vb. laterale s
Addities
- vb. brood>berood
Fonologische processen
Syllabestructuurprocessen
- Syllabedeletie, clusterreductie, deletie eindconsonant, reduplicatie, epenthesis, metathesis,
coalescentie
Substitutieprocessen
- Verschuivingen, stopping, (de)nasalisatie, gliding, (de-)affricatie
Assimilatieprocessen (harmonie-)
- Progressieve/regressieve assimilatie
Spraakproductiemodel
2
,Differentiaaldiagnose
Spraaktherapie
Algemene uitgangspunten voor therapie bij SKS
Inhoud
- Bepalen nood aan opstart therapie
- Fasen in therapie
- Algemene principes tijdens therapie
- Bepalen prioriteiten
Bepalen nood aan opstart therapie
- Gewenste levensstijl of beroepskeuze
Eisen voor spraak is niet voor elke job even belangrijk
- Attitudes van cliënt/directe familie/omgeving t.a.v SKS (vs. waardenschaal logopedist)
Als logopedist liggen je eisen hoger dan bij de ouders of de cliënt
3
, Bv: bij OMFT ligt er vaak geen prioriteit
Als logopedist leg je je daar bij neer en zeg je niet ‘we gaan wel therapie opstarten’
- Ernst & gevolgen (spraakverstaanbaarheid)
Als de spraakverstaanbaarheid 100 procent is, is de nood minder hoog
- Leeftijd (evenwicht te vroeg of te laat)
‘start op tijd’ -> maar soms moet je nog even wachten
- Etiologie (kan zowel indicatie voor als tegen zijn)
Start niet met therapie als er nog verkeerde gewoonten zijn (fopspeen)
Soms is orthodontie eerste stap
Fasen in therapie
Fase 1: Elimineren/verminderen effect beïnvloedende factoren
- Bv: verkeerde gewoonten (duimzuigen)
- Bv: het is ‘schattig’ om te duimzuigen -> die factor geeft een grotere motivatie om het te
blijven doen
Fase 2: Discriminatietraining
- Anders bij fonologische en fonetische therapie
Fase 3: Verwervings- of productiefase (Correct leren produceren v SK in verschillende contexten)
Fase 4: Transfer- of generalisatiefase
Fase 5: Onderhouds- of habituatiefase (automatisatie doelgedrag)
Algemene principes tijdens therapie
Adequate inschatting startniveau behandeling
Precieze omschrijving doelen en procedures: gedragsmatig behandelplan
- Doelen in observeerbare en meetbare termen (wat, hoe, norm) SMART
- Opdelen in kleine stappen
- Specifiëren te gebruiken bekrachtiging (cueïng, visuele ondersteuning…)
- ! Communiceer/bespreek doelen duidelijk naar/met cliënt
Vaak meerdere spraakklanken(fonetisch)/fonologische processen tegelijk aanpakken
- Niet eerst L dan R dan …
- Bij fonetische therapie: motivatie hooghouden -> als het ene niet goed lukt, lukt het andere
misschien wel
Realistische aanpak
- Ook in een meer natuurlijke context oefenen
- Bv leerkracht kan steentje bijdragen -> transfer
Geïndividualiseerde aanpak
4
Opfrissing diagnostiek
Classificatie SKS
1
, ANO-SKS (fonetisch)
Omissies
- vb. stoel>toel
Substituties
- vb. ros>jos
Distorsies
- vb. laterale s
Addities
- vb. brood>berood
Fonologische processen
Syllabestructuurprocessen
- Syllabedeletie, clusterreductie, deletie eindconsonant, reduplicatie, epenthesis, metathesis,
coalescentie
Substitutieprocessen
- Verschuivingen, stopping, (de)nasalisatie, gliding, (de-)affricatie
Assimilatieprocessen (harmonie-)
- Progressieve/regressieve assimilatie
Spraakproductiemodel
2
,Differentiaaldiagnose
Spraaktherapie
Algemene uitgangspunten voor therapie bij SKS
Inhoud
- Bepalen nood aan opstart therapie
- Fasen in therapie
- Algemene principes tijdens therapie
- Bepalen prioriteiten
Bepalen nood aan opstart therapie
- Gewenste levensstijl of beroepskeuze
Eisen voor spraak is niet voor elke job even belangrijk
- Attitudes van cliënt/directe familie/omgeving t.a.v SKS (vs. waardenschaal logopedist)
Als logopedist liggen je eisen hoger dan bij de ouders of de cliënt
3
, Bv: bij OMFT ligt er vaak geen prioriteit
Als logopedist leg je je daar bij neer en zeg je niet ‘we gaan wel therapie opstarten’
- Ernst & gevolgen (spraakverstaanbaarheid)
Als de spraakverstaanbaarheid 100 procent is, is de nood minder hoog
- Leeftijd (evenwicht te vroeg of te laat)
‘start op tijd’ -> maar soms moet je nog even wachten
- Etiologie (kan zowel indicatie voor als tegen zijn)
Start niet met therapie als er nog verkeerde gewoonten zijn (fopspeen)
Soms is orthodontie eerste stap
Fasen in therapie
Fase 1: Elimineren/verminderen effect beïnvloedende factoren
- Bv: verkeerde gewoonten (duimzuigen)
- Bv: het is ‘schattig’ om te duimzuigen -> die factor geeft een grotere motivatie om het te
blijven doen
Fase 2: Discriminatietraining
- Anders bij fonologische en fonetische therapie
Fase 3: Verwervings- of productiefase (Correct leren produceren v SK in verschillende contexten)
Fase 4: Transfer- of generalisatiefase
Fase 5: Onderhouds- of habituatiefase (automatisatie doelgedrag)
Algemene principes tijdens therapie
Adequate inschatting startniveau behandeling
Precieze omschrijving doelen en procedures: gedragsmatig behandelplan
- Doelen in observeerbare en meetbare termen (wat, hoe, norm) SMART
- Opdelen in kleine stappen
- Specifiëren te gebruiken bekrachtiging (cueïng, visuele ondersteuning…)
- ! Communiceer/bespreek doelen duidelijk naar/met cliënt
Vaak meerdere spraakklanken(fonetisch)/fonologische processen tegelijk aanpakken
- Niet eerst L dan R dan …
- Bij fonetische therapie: motivatie hooghouden -> als het ene niet goed lukt, lukt het andere
misschien wel
Realistische aanpak
- Ook in een meer natuurlijke context oefenen
- Bv leerkracht kan steentje bijdragen -> transfer
Geïndividualiseerde aanpak
4
