Training en gedragsbegeleiding
Leerprocessen en training
Gedragsproblemen en training
1. Leerprocessen
Leren = proces waarbij organisme gedrag aanpast als resultaat van ervaring (interactie met
de omgeving)
1.1. One-event learning of niet – associatief leren
= leerproces waarbij de reactive van een dier op een stimulus afh is van het feit of het dier
de stimulus reeds voordien is tegengekomen
Gedrag van dier tov de stimulus verandert in de afwezigheid van een geassocieerde
stimulus
1.1.1. Habituatie
= proces waarbij een dier geleidelijk minder en minder gaat reageren op een stimulus die
regelmatig wordt herhaald
- Vb paard – ruisen van bladeren
- Vb mens – huis drukke straat
- Filteren omgevingsinformatie => repetitieve, onbelangrijke signalen negeren –
aandacht naar belangrijke signalen
- Habituatie: verminderde uitstoot van neurotransmitters thv synaps
1.1.2. Sensitisatie
= proces waarbij een dier meer en meer gaat reageren op een stimulus die regelmatig
wordt herhaald / sterkere respons na intense stimulus
- Vb hond – geweerschot
Vaak intense stimuli!!!
1
, 2. Associatief leren
= Dier legt verband tussen 2 zaken
- Klassieke conditionering of pavloviaanse
• Verband tussen 2 stimuli
- Operante of instrumentale conditionering
• Verband tussen gedrag en de gevolgen
2.1. Klassieke conditionering
- Ivan Pavlov: geluid laten horen en gekoppeld aan eten. Honden begonnen te kwijlen
op geluid van de bel en niet op eten. Hij wou onderzoek doen naar het SVS
Onvoorwaardeliijk: voor conditioneren
Voorwaardelijk: na conditioneren
2
,Ongeconditioneerde reactie => geconditioneerde reactie
- Vaak vegetatieve reflex (gladde spieren- klieren): speekselsecretie, hartritme,
bloeddruk
- Soms via gestreepte spieren: vermijden van onaangename prikkel
Vb Watson en little Albert: angstreactie uitlokken door geluid. Hij was nie bang vr de witte
muis, maar wel door geluid van de hamer.
Vb persoon die pijnlijke ervaring heeft gehad bij tandarts wordt angstig bij het zien van het
gebouw van de tandarts.
- Pijnlijke stimulus => angst
- Neutrale stimulus : tandartsengebouw
- Associatie: neutrale stimulus (gebouw) – OCS (pijnlijke stimulus)
- Gebouw (CS) => angst (CR)
Vb aanzetten van melkmachine veroorzaakt toeschieten van de melk
Pavloviaanse conditionering = klassieke conditionering
Bel = neutrale stimulus = voorwaardelijke stimulus = geconditioneerde stimulus
2.1.1. Pavloviaanse conditioneringswetten
1) Contiguïteit in de tijd
- Hond leren urineren op commando
Wanneer commando geven?
• Commando voor het urineren of direct in begin
• Specifiek commando alleen in deze situatie gebruiken
- Rescorla-wagner model: contingentie
• Bel voorspeller van voedsel
2) Vergeten
- Bel niet meer luiden => band tussen bel en speekselen gaat verloren => terug bel
luiden => geen speekselen
3) (experimentele) extinctie
- Niet meer speekselen op belgeluid
- Toepassen als je baasje als baasje niet meer wilt dat de hond enthousiast wordt bij
het horen van de deurbel: op de bel drukken zonder dat er bezoek komt
- In theorie kan toepassen , maar in praktijk moeilijk
- Associatie voorwaardelijke stimulus en onverwaardelijke stimulus verdwijnt echter
niet helemaal:
• Disinhibitie: tijdens extinctiefase nieuwe stimulus samen met VS
• Renewal: extinctie in andere omgeving dan conditionering
3
, 4) Generalisatie
- Voorwaardelijke reactie treedt ook op na stimulus die lijkt op de voorwaardelijke
stimulus
- Vb hond vlucht na pijnlijkke injectie => associatie tussen injectie en witte kiel da =>
hond vlucht bij het zien van da met witte kiel
5) Discriminatie
- Dier maakt onderscheid tussen stimuli
- Vb hond reageert opgewonden bij geluid van deurbel maar niet bij geluid van
telefoon
2.1.2. Taste aversion learning
- Garcia: onderzoek nr effecten van radiatie
• Radiatie 1 keer per week => nausea bij ratten en geen water drinken in
radiatiekamer, wel in thuiskooi
• Ratten in radiaterkamer zonder radiatie => drinken nog niet
• Plastic flessen in radiatiekamer – glazen flessen in thuiskooi => smaakt water –
associatie met nausea
Ratten associëren smaak van water met nausea => drinken geen water meer
- Ratten: 3 stimuli:
• Lichtflitsen (visueel)
• Zoemer (akoestisch)
• Water met sacharine (smaak)
X-stralen of inspuiten zodat ze 1 uur later ziek werden of
Elektrische schok toedienen
- Dieren die ziek werden => vermeden sacharine water maar niet de lichtflitsen of
zoemer
- Dieren die elektrische schock kregen => vermeden licht en zoemer maar
sacharinewater niet
Smaakprikkels worden gemakkelijk geassocieerd met ziekteverschijnselen (pas 1 uur
later)
Visuele en akoestische prikkels voorspellen gemakkelijker een elektrische schok
Toepassing taste adversion
- Wolf valt schaap aan
- Wolf krijgt dood schaap + lithiumchloride => nausea
- Schaap jaagt wolf weg
4
Leerprocessen en training
Gedragsproblemen en training
1. Leerprocessen
Leren = proces waarbij organisme gedrag aanpast als resultaat van ervaring (interactie met
de omgeving)
1.1. One-event learning of niet – associatief leren
= leerproces waarbij de reactive van een dier op een stimulus afh is van het feit of het dier
de stimulus reeds voordien is tegengekomen
Gedrag van dier tov de stimulus verandert in de afwezigheid van een geassocieerde
stimulus
1.1.1. Habituatie
= proces waarbij een dier geleidelijk minder en minder gaat reageren op een stimulus die
regelmatig wordt herhaald
- Vb paard – ruisen van bladeren
- Vb mens – huis drukke straat
- Filteren omgevingsinformatie => repetitieve, onbelangrijke signalen negeren –
aandacht naar belangrijke signalen
- Habituatie: verminderde uitstoot van neurotransmitters thv synaps
1.1.2. Sensitisatie
= proces waarbij een dier meer en meer gaat reageren op een stimulus die regelmatig
wordt herhaald / sterkere respons na intense stimulus
- Vb hond – geweerschot
Vaak intense stimuli!!!
1
, 2. Associatief leren
= Dier legt verband tussen 2 zaken
- Klassieke conditionering of pavloviaanse
• Verband tussen 2 stimuli
- Operante of instrumentale conditionering
• Verband tussen gedrag en de gevolgen
2.1. Klassieke conditionering
- Ivan Pavlov: geluid laten horen en gekoppeld aan eten. Honden begonnen te kwijlen
op geluid van de bel en niet op eten. Hij wou onderzoek doen naar het SVS
Onvoorwaardeliijk: voor conditioneren
Voorwaardelijk: na conditioneren
2
,Ongeconditioneerde reactie => geconditioneerde reactie
- Vaak vegetatieve reflex (gladde spieren- klieren): speekselsecretie, hartritme,
bloeddruk
- Soms via gestreepte spieren: vermijden van onaangename prikkel
Vb Watson en little Albert: angstreactie uitlokken door geluid. Hij was nie bang vr de witte
muis, maar wel door geluid van de hamer.
Vb persoon die pijnlijke ervaring heeft gehad bij tandarts wordt angstig bij het zien van het
gebouw van de tandarts.
- Pijnlijke stimulus => angst
- Neutrale stimulus : tandartsengebouw
- Associatie: neutrale stimulus (gebouw) – OCS (pijnlijke stimulus)
- Gebouw (CS) => angst (CR)
Vb aanzetten van melkmachine veroorzaakt toeschieten van de melk
Pavloviaanse conditionering = klassieke conditionering
Bel = neutrale stimulus = voorwaardelijke stimulus = geconditioneerde stimulus
2.1.1. Pavloviaanse conditioneringswetten
1) Contiguïteit in de tijd
- Hond leren urineren op commando
Wanneer commando geven?
• Commando voor het urineren of direct in begin
• Specifiek commando alleen in deze situatie gebruiken
- Rescorla-wagner model: contingentie
• Bel voorspeller van voedsel
2) Vergeten
- Bel niet meer luiden => band tussen bel en speekselen gaat verloren => terug bel
luiden => geen speekselen
3) (experimentele) extinctie
- Niet meer speekselen op belgeluid
- Toepassen als je baasje als baasje niet meer wilt dat de hond enthousiast wordt bij
het horen van de deurbel: op de bel drukken zonder dat er bezoek komt
- In theorie kan toepassen , maar in praktijk moeilijk
- Associatie voorwaardelijke stimulus en onverwaardelijke stimulus verdwijnt echter
niet helemaal:
• Disinhibitie: tijdens extinctiefase nieuwe stimulus samen met VS
• Renewal: extinctie in andere omgeving dan conditionering
3
, 4) Generalisatie
- Voorwaardelijke reactie treedt ook op na stimulus die lijkt op de voorwaardelijke
stimulus
- Vb hond vlucht na pijnlijkke injectie => associatie tussen injectie en witte kiel da =>
hond vlucht bij het zien van da met witte kiel
5) Discriminatie
- Dier maakt onderscheid tussen stimuli
- Vb hond reageert opgewonden bij geluid van deurbel maar niet bij geluid van
telefoon
2.1.2. Taste aversion learning
- Garcia: onderzoek nr effecten van radiatie
• Radiatie 1 keer per week => nausea bij ratten en geen water drinken in
radiatiekamer, wel in thuiskooi
• Ratten in radiaterkamer zonder radiatie => drinken nog niet
• Plastic flessen in radiatiekamer – glazen flessen in thuiskooi => smaakt water –
associatie met nausea
Ratten associëren smaak van water met nausea => drinken geen water meer
- Ratten: 3 stimuli:
• Lichtflitsen (visueel)
• Zoemer (akoestisch)
• Water met sacharine (smaak)
X-stralen of inspuiten zodat ze 1 uur later ziek werden of
Elektrische schok toedienen
- Dieren die ziek werden => vermeden sacharine water maar niet de lichtflitsen of
zoemer
- Dieren die elektrische schock kregen => vermeden licht en zoemer maar
sacharinewater niet
Smaakprikkels worden gemakkelijk geassocieerd met ziekteverschijnselen (pas 1 uur
later)
Visuele en akoestische prikkels voorspellen gemakkelijker een elektrische schok
Toepassing taste adversion
- Wolf valt schaap aan
- Wolf krijgt dood schaap + lithiumchloride => nausea
- Schaap jaagt wolf weg
4
