Dierziekten gezelschapsdieren - Samenvatting L9 - voortplantingsstelsel

DZ Les 9 – VOORTPLANTINGSSTELSEL
ALGEMEEN
Vanaf wanneer zijn honden en katten geslachtsrijp?
Enkele maanden na bereiken volwassen hoogte & gewicht
Dus:
 Kleine rassen vroeger
 Grote rassen later

Hond gemiddeld:
 Vanaf 6-18 mnd
 Sterk verschil binnen ras

Kat gemiddeld:
 Vanaf 6-9 mnd
 Sterk verschil bij raskatten (siamezen < Europese < Perzische)

Geslachtsdelen herkennen / Latijnse namen ♀
Teef kattin



1 – eierstok / ovarium
2 – eileider
3 – baarmoederhoorn
5 – baarmoederlichaam / uterus
6 – baarmoederhals – cervix
7 – vagina
9 – urinebuis
15 – blaas
16 – schaamlippen / vulva

Splitsing in 2 hoornen




Geslachtsdelen herkennen ♂
Reu kater




1 – teelballen / testikels
2 – prostaat




Wat is een belangrijk verschil bij bovenstaande?
Penis.
Hond: inwendig naar voor gedraaid.
Kat: inwendig naar achter gedraaid. (vb. FLUTD)
 Geeft totaal andere problemen

,Geslachtsdifferentiatie ♂ & ♀
= moeilijk




Geslacht lapjeskatten:
Bijna altijd ♀:
vachtkleur  gen op X-chromosoom
♀ = XX X1  zwarte kleur X2  bruinoranje kleur
♂ = XY dus zwart of bruinoranje




OESTRALE CYCLUS HOND
Oestrale cyclus teef – algemeen:
 Mono-oestrisch = geen opeenvolgende cycli
 2x /jaar loops
 Bloedingen tijdens pro-oestrus
 Geen geïnduceerd ovulator = ovulatie: niet enkel na dekking

Uitzondering 1x / jaar loops:
Basenji, Tibetaanse mastiff, Saarloos Wolfshond
 loops in herfst
 Werpen in nov, dec, jan

Oestrale cyclus teef – hormonen:
1ste signaal via hypofyse (hersenen)
 2 hormonen geproduceerd:
1. FSH: follikel  oestrogeenproductie = bronsthormoon (dieren worden loops) (follikelstimulerend hormoon)
2. LH: corpus luteum  progesteronproductie = drachthormoon (baarmoeder klaarmaken voor dracht)

, Oestrale cyclus teef – FASEN:
1. Anoestrus
2. Pro-oestrus
3. Oestrus
4. Metoestrus
 Oestrusinterval: 7 mnd


Anoestrus:
 4,5 mnd
 Rustfase
 Kleine vulvalippen
 Geen uitvloei
 Seksueel gedrag: snuffelen aan anus

Pro-oestrus:
 9d
 Start loopsheid
 zwelling vulvalippen
 helderrode uitvloei
 Seksueel gedrag: snuffelen aan vagina, laat geen dekking toe

Oestrus:
 9d
 verdere loopsheid
 zwelling vulvalippen neemt af
 geelbruin, iets dikkere uitvloei
 Seksueel gedrag: trekt andere teven aan, laat dekking toe (zie ook filmpje: niet gecastreerde straathonden)


Metoestrus:
 2 mnd
 Schijndracht  drachtig of niet  evenveel hormonen geproduceerd
 zwelling vulvalippen neemt af
 uitvloei verdwijnt
 Seksueel gedrag: laat dekking niet meer toe


SCHIJNDRACHT
 = normaal
 Wild: functie in roedel  zogen pups v ‘alpha’ vrouwtje
 Tijdens metoestrus wanneer progesteron ⬇️ (drachthormoon) & prolactine ⬆️ (melkgifthormoon)
 4-8W na einde loopsheid

Symptomen:
 Gezwollen melkklieren
 Soms melkproductie
 Gewichtstoename, dikkere buik
 Nestgedrag
 Verandering gedrag:
rusteloos, erg rustig, agressief, zeer aanhankelijk, ⬇️ eetlust, janken, likken buik, met voorwerpen (“pups”) slepen

Behandeling
 Geen
 In erge gevallen: prolactine remmers
 Castreren!
DEKKING HOND