Hoofdstuk 14: Monopolie
MONOPOLIE
̶ Een competitief bedrijf is een prijsnemer,
̶ Maar een monopolist is een prijszetter.
̶ Een bedrijf wordt beschouwd als een monopolie als . . .
̶ Het de enige verkoper is van haar product.
̶ Het product geen dichte substituten heeft
̶ Dit komt eigenlijk niet veel voor
Daarom spreken we eerder over monopoliemacht
WAAROM ONTSTAAN MONOPOLIES?
̶ Toetredingsbarrières zijn de fundamentele oorzaak van monopolies.
̶ Eigendomsbarrières
‒ bijvoorbeeld eigendom van een belangrijke hulpbron.
̶ Wettelijke barrières
‒ De overheid geeft een bedrijf het exclusieve recht om een goed of
dienst te produceren.
̶ Natuurlijke barrières
‒ De aard van het productieproces maakt één producent efficiënter dan
aantal producenten.
Natuurlijke monopolies
̶ Natuurlijke monopolies ontstaan als er positieve schaaleconomieën zijn over het hele
relevante bereik van de productie.
De gemiddelde kosten dalen naarmate de schaal toeneemt
De grootste producent is dus steeds de goedkoopste
Hij kan daardoor altijd goedkoper leveren dan de kleinere producenten
Daardoor blijft er uiteindelijk slechts één speler over: de natuurlijke
monopolist
Tenzij de overheid tussenkomt met mededingingsbeleid
Bij positieve schaaleconomie en monopolie zijn de gemiddelde kosten geen U-vorm
, Schaaleconomieën als een oorzaak van monopolie
Waarom laten we monopolie niet gewoon toe? Omdat de gemiddelde kosten zo laag zijn,
maar dit zal niet de prijs zijn men zal die lage kosten gebruiken om heel veel winst te maken,
de monopolist kan de prijs zetten en dus zelf kiezen
Voorbeelden van Natuurlijke Monopolies
̶ Een bepaalde sector vormt een natuurlijk monopolie wanneer een enkel bedrijf een
goed of dienst aan de hele markt kan aanbieden tegen een kost die lager ligt dan die
van twee of meer bedrijven
̶ Netwerkindustrieën
̶ Besturingssoftware.
̶ Sociale netwerken (https://www.tijd.be/opinie/algemeen/Digitalisering-leidt-
tot-natuurlijk-monopolie/9920812)
̶ Dit kan veranderen door technologische innovaties
̶ Denk bijvoorbeeld aan vaste telefonie.
̶ Eerst een genationaliseerd overheidsmonopolie (RTT)
̶ Daarna privatisering als Belgacom, onder druk van mobilofonie (in het begin
Mobistar, nu Orange) en telefonie via TV kabel (telenet)
̶ Nu naam gewijzigd naar Proximus (vroeger merknaam mobilofonie Belgacom)
Eigendomsbarrières
̶ De exclusieve eigendom van een belangrijke hulpbron is een mogelijke oorzaak van
monopolie, maar dit komt niet zo veel voor.
̶ Voorbeeld 1: Een zeldzaam aardmetaal
̶ China staat bijvoorbeeld in voor meer dan 90% van de winning van
neodymium (voor batterijen van elektrische wagens)
̶ Maar dit ligt ook aan de lage productiekosten, dus opletten geblazen
̶ Voorbeeld 2: bronwater
̶ Spa, Chaudfontaine,
Maar er zijn toch alternatieven
MONOPOLIE
̶ Een competitief bedrijf is een prijsnemer,
̶ Maar een monopolist is een prijszetter.
̶ Een bedrijf wordt beschouwd als een monopolie als . . .
̶ Het de enige verkoper is van haar product.
̶ Het product geen dichte substituten heeft
̶ Dit komt eigenlijk niet veel voor
Daarom spreken we eerder over monopoliemacht
WAAROM ONTSTAAN MONOPOLIES?
̶ Toetredingsbarrières zijn de fundamentele oorzaak van monopolies.
̶ Eigendomsbarrières
‒ bijvoorbeeld eigendom van een belangrijke hulpbron.
̶ Wettelijke barrières
‒ De overheid geeft een bedrijf het exclusieve recht om een goed of
dienst te produceren.
̶ Natuurlijke barrières
‒ De aard van het productieproces maakt één producent efficiënter dan
aantal producenten.
Natuurlijke monopolies
̶ Natuurlijke monopolies ontstaan als er positieve schaaleconomieën zijn over het hele
relevante bereik van de productie.
De gemiddelde kosten dalen naarmate de schaal toeneemt
De grootste producent is dus steeds de goedkoopste
Hij kan daardoor altijd goedkoper leveren dan de kleinere producenten
Daardoor blijft er uiteindelijk slechts één speler over: de natuurlijke
monopolist
Tenzij de overheid tussenkomt met mededingingsbeleid
Bij positieve schaaleconomie en monopolie zijn de gemiddelde kosten geen U-vorm
, Schaaleconomieën als een oorzaak van monopolie
Waarom laten we monopolie niet gewoon toe? Omdat de gemiddelde kosten zo laag zijn,
maar dit zal niet de prijs zijn men zal die lage kosten gebruiken om heel veel winst te maken,
de monopolist kan de prijs zetten en dus zelf kiezen
Voorbeelden van Natuurlijke Monopolies
̶ Een bepaalde sector vormt een natuurlijk monopolie wanneer een enkel bedrijf een
goed of dienst aan de hele markt kan aanbieden tegen een kost die lager ligt dan die
van twee of meer bedrijven
̶ Netwerkindustrieën
̶ Besturingssoftware.
̶ Sociale netwerken (https://www.tijd.be/opinie/algemeen/Digitalisering-leidt-
tot-natuurlijk-monopolie/9920812)
̶ Dit kan veranderen door technologische innovaties
̶ Denk bijvoorbeeld aan vaste telefonie.
̶ Eerst een genationaliseerd overheidsmonopolie (RTT)
̶ Daarna privatisering als Belgacom, onder druk van mobilofonie (in het begin
Mobistar, nu Orange) en telefonie via TV kabel (telenet)
̶ Nu naam gewijzigd naar Proximus (vroeger merknaam mobilofonie Belgacom)
Eigendomsbarrières
̶ De exclusieve eigendom van een belangrijke hulpbron is een mogelijke oorzaak van
monopolie, maar dit komt niet zo veel voor.
̶ Voorbeeld 1: Een zeldzaam aardmetaal
̶ China staat bijvoorbeeld in voor meer dan 90% van de winning van
neodymium (voor batterijen van elektrische wagens)
̶ Maar dit ligt ook aan de lage productiekosten, dus opletten geblazen
̶ Voorbeeld 2: bronwater
̶ Spa, Chaudfontaine,
Maar er zijn toch alternatieven
