Gedragsneurowetenschappen
Conceptueel neurowetenschappelijk kader
→ kader: schetsen hoe hersenen bestuderen.
Hersenen→ onderdeel van zenuwstelsel
- Houden ons alert om te reageren op wereld om ons heen.
- Vormen het centrum van uitgebreid en ingewikkeld (neuronaal)
communicatienetwerk, dat constant informatie verzamelt over ons lichaam en onze
omgeving.
- Terwijl informatie verwerkt en interpreteert wordt→ gewaarwordingen van beelden en
geluiden, emoties en gedachten, taal gemaakt.
- Voornaamste taak→ veranderingen in lichaam teweeg te brengen, zoals kunnen
bewegen en handelingen uitvoeren.
- Leven→ essentiële functies als hartslag en ademhaling worden door zenuwstelsel
gecontroleerd.
Hersenen→ werkt niet alleen door genetische codes, maar heeft ook omgeving nodig om
adequaat te werken (belang interactie omgeving).
Hersenen + ruggengraat→ controleren werking zenuwstelsel. Bewuste en onbewuste
(gedrag) wordt gecontroleerd. In hersenen miljarden zenuwcellen.
➔ Bouwstenen hersenen→ zenuwcellen (neuronen) omringd door steuncellen.
Steuncellen zorgen voor bescherming + steun van neuronen.
Elke zenuwcel via uitlopers contact maken met duizenden andere zenuwcellen. Geheel→
zeer ingewikkeld netwerk van onvoorstelbaar groot aantal verbindingen en contacten.
Het menselijk brein→ Informatieverwerkend orgaan (complex orgaansysteem). Informatie uit
omgeving opnemen om adequaat gedrag te begrijpen.
➔ Mond van brein = zintuigen: floept alle informatie die zich in omgeving vind via heel
wat informatie van zintuigen.
Zintuigen actief→ werken altijd, krijgen prikkels binnen specifiek voor dat zintuig.
1
,Multi- tasking→ gevaarlijk limiet op dingen tegelijk doen, hoe meer dingen tegelijk, hoe meer
kans handeling fout kan verkrijgen.
Hoeveelheid van informatieverwerking heeft echter beperkingen→ niet alle informatie
tegelijkertijd kunnen verwerken→ ‘multi-tasken’ niet altijd efficiënt +fouten in handelen
optreden.
Verwerkingscapaciteit is niet ongelimiteerd. (Limitatie op verwerken van prikkels)
➔ filmpje: neergeschoten in rechtbank→ Niet zien wij schiet als dit wordt aangegeven
wie gaan je hersenen dit opslaan en ga je het elke keer wel zien.
➔ Goochelaars→ mensen kunnen niet alle informatie tegelijk verwerkt krijgen wat de
goochelaar doet + veranderingen in de omgeving.
Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het begrijpen van Hersenen-Gedrag relaties
Kader dat ons helpt kijken naar werking van ons brein (zenuwstelsel)
→ blok stelt brein en ruggenmerg voor.
Organismen hebben bepaalde verschijningsvorm (fenotype) die afhangt van genetische
opmaak (genotype of endogenotype of endogeen) en omgeving (exo fenotype of exogeen).
INTERACTIES:
● Omgeving (exogeen)
○ Processen buiten kader die altijd interactie/ weerslag hebben op werking
binnenin orgaansysteem.
● Genetisch (endogeen)
○ Geel→ alles binnen de hersenen: endogene factoren.
■ Mechanische processen, biologische en genetische processen.
● Tijd
○ Hersenen als orgaan veranderen doorheen tijd.
■ over generaties heen (fylogenese)
■ veranderingen tijdens de individuele levensloop (ontogenese)
■ veranderingen van moment tot moment (plasticiteit)
Exogeen & endogeen altijd op elkaar afgestemd + alle 3 factoren altijd in interactie met
elkaar. (tijdsdimensie dus ook belangrijke onafhankelijke variabele)
Systematisch bespreken van lagen→ realiteit op verschillende niveaus beschreven kan
worden georganiseerd in gelaagde niveaus. Elk beschrijvingsniveau ligt ander aspect toe,
ook al zijn verschillende niveaus onderling gerelateerd.
2
,Componenten geleidelijk opgebouwd door principes van evolutie in richting van toenemende
complexiteit.
NIVEAU VAN DE CEL / CELLULAIR LEVEL
Cellulaire systemen zijn evolutionair
ontwikkeld tot hiërarchische lagen
met specifieke structurele en
functionele eigenschappen (vanuit
fylo- en ontogenese)
Zien door microscopen
Zenuwcellen veranderen continu
Hersenen altijd plastisch in
beweging
neurologen
Neuroplasticiteit verwijst naar hoe
(kennis en ervaring) netwerken in de
hersenen veranderen door organisatie
en reorganisatie in reactie op ervaring
en sensorische stimulering.
(cellulair niveau) Cellulaire neurofysiologie→ werking van zenuwcellen.
Celniveau→ Microscopisch kijken naar werking van cel: endogene en exogene invloed +
invloed van tijd op cel.
➔ Niveau van zenuwcellen: hoe zit deze in elkaar, de bouw + werking (zenuwen altijd
actief, signalen verzenden van een naar andere cel).
➔ Zenuwcellen (biologische basiseenheid)→ hersenen informatie verwerken + gedrag
stellen.
Over seconden (tijd) heen hersencellen telkens veranderen→ plasticiteit van de hersenen.
Hersenen veranderen op endogene basis maar wordt ook beïnvloed door exogeen.
Neuroplasticiteit→ hoe kennis- en ervaringsnetwerken in hersenen veranderen door
organisatie en reorganisatie in reactie op ervaring en sensorische stimulering.
3
, 4
Conceptueel neurowetenschappelijk kader
→ kader: schetsen hoe hersenen bestuderen.
Hersenen→ onderdeel van zenuwstelsel
- Houden ons alert om te reageren op wereld om ons heen.
- Vormen het centrum van uitgebreid en ingewikkeld (neuronaal)
communicatienetwerk, dat constant informatie verzamelt over ons lichaam en onze
omgeving.
- Terwijl informatie verwerkt en interpreteert wordt→ gewaarwordingen van beelden en
geluiden, emoties en gedachten, taal gemaakt.
- Voornaamste taak→ veranderingen in lichaam teweeg te brengen, zoals kunnen
bewegen en handelingen uitvoeren.
- Leven→ essentiële functies als hartslag en ademhaling worden door zenuwstelsel
gecontroleerd.
Hersenen→ werkt niet alleen door genetische codes, maar heeft ook omgeving nodig om
adequaat te werken (belang interactie omgeving).
Hersenen + ruggengraat→ controleren werking zenuwstelsel. Bewuste en onbewuste
(gedrag) wordt gecontroleerd. In hersenen miljarden zenuwcellen.
➔ Bouwstenen hersenen→ zenuwcellen (neuronen) omringd door steuncellen.
Steuncellen zorgen voor bescherming + steun van neuronen.
Elke zenuwcel via uitlopers contact maken met duizenden andere zenuwcellen. Geheel→
zeer ingewikkeld netwerk van onvoorstelbaar groot aantal verbindingen en contacten.
Het menselijk brein→ Informatieverwerkend orgaan (complex orgaansysteem). Informatie uit
omgeving opnemen om adequaat gedrag te begrijpen.
➔ Mond van brein = zintuigen: floept alle informatie die zich in omgeving vind via heel
wat informatie van zintuigen.
Zintuigen actief→ werken altijd, krijgen prikkels binnen specifiek voor dat zintuig.
1
,Multi- tasking→ gevaarlijk limiet op dingen tegelijk doen, hoe meer dingen tegelijk, hoe meer
kans handeling fout kan verkrijgen.
Hoeveelheid van informatieverwerking heeft echter beperkingen→ niet alle informatie
tegelijkertijd kunnen verwerken→ ‘multi-tasken’ niet altijd efficiënt +fouten in handelen
optreden.
Verwerkingscapaciteit is niet ongelimiteerd. (Limitatie op verwerken van prikkels)
➔ filmpje: neergeschoten in rechtbank→ Niet zien wij schiet als dit wordt aangegeven
wie gaan je hersenen dit opslaan en ga je het elke keer wel zien.
➔ Goochelaars→ mensen kunnen niet alle informatie tegelijk verwerkt krijgen wat de
goochelaar doet + veranderingen in de omgeving.
Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het begrijpen van Hersenen-Gedrag relaties
Kader dat ons helpt kijken naar werking van ons brein (zenuwstelsel)
→ blok stelt brein en ruggenmerg voor.
Organismen hebben bepaalde verschijningsvorm (fenotype) die afhangt van genetische
opmaak (genotype of endogenotype of endogeen) en omgeving (exo fenotype of exogeen).
INTERACTIES:
● Omgeving (exogeen)
○ Processen buiten kader die altijd interactie/ weerslag hebben op werking
binnenin orgaansysteem.
● Genetisch (endogeen)
○ Geel→ alles binnen de hersenen: endogene factoren.
■ Mechanische processen, biologische en genetische processen.
● Tijd
○ Hersenen als orgaan veranderen doorheen tijd.
■ over generaties heen (fylogenese)
■ veranderingen tijdens de individuele levensloop (ontogenese)
■ veranderingen van moment tot moment (plasticiteit)
Exogeen & endogeen altijd op elkaar afgestemd + alle 3 factoren altijd in interactie met
elkaar. (tijdsdimensie dus ook belangrijke onafhankelijke variabele)
Systematisch bespreken van lagen→ realiteit op verschillende niveaus beschreven kan
worden georganiseerd in gelaagde niveaus. Elk beschrijvingsniveau ligt ander aspect toe,
ook al zijn verschillende niveaus onderling gerelateerd.
2
,Componenten geleidelijk opgebouwd door principes van evolutie in richting van toenemende
complexiteit.
NIVEAU VAN DE CEL / CELLULAIR LEVEL
Cellulaire systemen zijn evolutionair
ontwikkeld tot hiërarchische lagen
met specifieke structurele en
functionele eigenschappen (vanuit
fylo- en ontogenese)
Zien door microscopen
Zenuwcellen veranderen continu
Hersenen altijd plastisch in
beweging
neurologen
Neuroplasticiteit verwijst naar hoe
(kennis en ervaring) netwerken in de
hersenen veranderen door organisatie
en reorganisatie in reactie op ervaring
en sensorische stimulering.
(cellulair niveau) Cellulaire neurofysiologie→ werking van zenuwcellen.
Celniveau→ Microscopisch kijken naar werking van cel: endogene en exogene invloed +
invloed van tijd op cel.
➔ Niveau van zenuwcellen: hoe zit deze in elkaar, de bouw + werking (zenuwen altijd
actief, signalen verzenden van een naar andere cel).
➔ Zenuwcellen (biologische basiseenheid)→ hersenen informatie verwerken + gedrag
stellen.
Over seconden (tijd) heen hersencellen telkens veranderen→ plasticiteit van de hersenen.
Hersenen veranderen op endogene basis maar wordt ook beïnvloed door exogeen.
Neuroplasticiteit→ hoe kennis- en ervaringsnetwerken in hersenen veranderen door
organisatie en reorganisatie in reactie op ervaring en sensorische stimulering.
3
, 4
