Voorblad
Inhoudsopgave
1
,Inhoud
Week 1 Introductie van het materiele strafrecht & de structuur van het strafbare feit................................................................4
Hoofdstuk 1 Inleiding (1.1 t/m 1.3)..............................................................................................................................................5
1.4/1.5 Soorten strafrecht........................................................................................................................................................5
1.6 Opbouw wetboeken...........................................................................................................................................................6
1.7 Invloed van internationaal en supranationaal recht..........................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Inleiding materieel strafrecht..................................................................................................................................7
2.1./2.2 Voorwaarden voor strafbaarheid...............................................................................................................................7
2.3 Legaliteit en interpretatie..................................................................................................................................................8
2.4/2.5 Bestanddelen en elementen.......................................................................................................................................8
2.6 Soorten delicten.................................................................................................................................................................9
2.7 Causaliteit...........................................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 15 Mensenrechten en strafrecht.............................................................................................................................10
15.2 Bronnen van mensenrechten.........................................................................................................................................10
15.3 Inbreuk op mensenrechten............................................................................................................................................10
15.4 Het EVRM.......................................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 16 Strafrechtelijke rechtsvinding.............................................................................................................................13
16.2 Methode van rechtsvinding...........................................................................................................................................13
16.4 Rechtsviding in het formele strafrecht..........................................................................................................................14
Arresten week 1.........................................................................................................................................................................14
Week 2: Algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheid: opzet en culpa..............................................................15
Hoofdstuk 3: Opzet en schuld....................................................................................................................................................15
3.1 Inleiding............................................................................................................................................................................15
3.2 Opzet................................................................................................................................................................................16
3.3 Culpa.................................................................................................................................................................................18
3.4 Grens tussen bewuste culpa en voorwaardelijke opzet..................................................................................................19
Arresten week 2.........................................................................................................................................................................19
Week 3: Uitbreiding en inperking van strafbaarheid.....................................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Strafuitsluitingsgronden.......................................................................................................................................20
4.1 Inleiding............................................................................................................................................................................20
4.2 Wettelijke strafuitsluitingsgronden.................................................................................................................................21
4.3 Ongeschreven strafuitsluitingsgronden...........................................................................................................................23
Hoofdstuk 5: poging en voorbereiding......................................................................................................................................25
5.1 Inleiding............................................................................................................................................................................25
5.2 Poging...............................................................................................................................................................................25
5.3 Voorbereiding...................................................................................................................................................................26
Hoofdstuk 6: Deelneming..........................................................................................................................................................26
2
, 6.1 Inleiding............................................................................................................................................................................27
6.2 Wettelijke regeling...........................................................................................................................................................27
6.3 Medeplegen.....................................................................................................................................................................28
Arresten week 3.........................................................................................................................................................................29
Week 4: Introductie van het formeel strafrecht en het voorbereidend onderzoek.....................................................................29
Hoofdstuk 7: Inleiding strafprocesrecht....................................................................................................................................29
7.1/7.2 Inleiding.....................................................................................................................................................................30
7.3 Procesdeelnemers............................................................................................................................................................30
7.4 Procesfasen......................................................................................................................................................................34
7.5 Proceshandelingen...........................................................................................................................................................35
Hoofdstuk 8: Het voorbereidend onderzoek.............................................................................................................................36
8.1 Inleiding............................................................................................................................................................................36
8.2 Opsporingsonderzoek......................................................................................................................................................37
8.3 Opsporingsbevoegdheden...............................................................................................................................................38
8.4 De rol van de rechter-commissaris..................................................................................................................................43
Arresten week 4.........................................................................................................................................................................43
WEEK 5: Vervolging en het onderzoek ter terechtzitting..............................................................................................................44
Hoofdstuk 9: Vervolging.............................................................................................................................................................44
9.1 Inleiding............................................................................................................................................................................44
9.2/9.3 De vervolgingsbeslissing en opportuniteit................................................................................................................45
9.4 Vervolgingsbeletselen......................................................................................................................................................45
9.5 De beginselen van een behoorlijke procesorde...............................................................................................................46
9.6 Transactie.........................................................................................................................................................................47
9.7 Strafbeschikking...............................................................................................................................................................47
9.10 Rechterlijke controle op vervolgingsbeslissing..............................................................................................................48
9.11 Democratische controle op vervolgingsbeslissing.........................................................................................................49
HC: Het onderzoek ter terechtzitting.........................................................................................................................................49
Van dagvaarding tot zitting....................................................................................................................................................50
Arresten week 5.........................................................................................................................................................................50
Week 6: de berechting...................................................................................................................................................................50
Het beslissingsmodel van 348/350 Sv – F.A.J. Koopmans 14 e druk 2022..................................................................................51
Art.348: formele/procedurele/voorvragen...............................................................................................................................51
1. Is de dagvaarding geldig?...................................................................................................................................................52
2. Is de rechter bevoegd?.......................................................................................................................................................54
3. Is de officier van justitie ontvankelijk?...............................................................................................................................56
4. Zijn er redenen tot schorsing van de vervolging?..............................................................................................................56
Art.350: hoofdvragen/materiËle vragen....................................................................................................................................56
3
, 1. Is het ten laste gelegde feit bewezen?...............................................................................................................................57
2. Is het bewezen verklaarde strafbaar?................................................................................................................................58
3. Is de verdachte strafbaar?..................................................................................................................................................59
4. Welke straf moet worden opgelegd?................................................................................................................................59
Overnemen van wetstermen in de tenlastelegging...................................................................................................................59
Hoofdstuk 12: bewijsrecht.........................................................................................................................................................60
12.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................60
12.2 Feiten van algemene bekendheid..................................................................................................................................60
12.3 Bewijsmiddelen..............................................................................................................................................................60
12.4 Tijdens het onderzoek ter terechtzitting verzameld bewijsmateriaal...........................................................................61
12.5 Schriftelijke bescheiden (art.344 Sv)..............................................................................................................................62
12.6 Toelating als bewijsmiddel.............................................................................................................................................63
12.7 Bewijsminimumregels....................................................................................................................................................63
12.8 Rechterlijke overtuiging.................................................................................................................................................64
Arresten week 6.........................................................................................................................................................................64
Week 7: het sanctiestelsel.............................................................................................................................................................64
Hoofstuk 13: Straffen en maatregelen.......................................................................................................................................64
13.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................64
13.2 Hoofdstraffen.................................................................................................................................................................66
13.3 Bijkomende straffen.......................................................................................................................................................68
13.4 Maatregelen...................................................................................................................................................................69
13.5 Bijzondere sanctieregelingen.........................................................................................................................................71
13.6 Straftoemeting...............................................................................................................................................................72
Hoofdstuk 14: Rechtsmiddelen..................................................................................................................................................73
14.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................73
14.2 Gewone rechtsmiddelen................................................................................................................................................74
14.3 Hoger beroep.................................................................................................................................................................74
14.4 Cassatieberoep...............................................................................................................................................................76
14.5 Buitengewone rechtsmiddelen......................................................................................................................................77
14.6 Aan rechtsmiddelen verwante figuren..........................................................................................................................78
14.7 Kort geding.....................................................................................................................................................................78
Bronnen..........................................................................................................................................................................................78
WEEK 1 INTRODUCTIE VAN HET MATERIELE STRAFRECHT & DE STRUCTUUR VAN HET STRAFBARE
FEIT
- Hoofdstuk 1, 2, 15 & 16.
4
, - HR Melk en Water
- HR Veearts
- 3.1 Beslismodel 348/350 Sv
HOOFDSTUK 1 INLEIDING (1.1 T/M 1.3)
Strafrecht regelt wie welke straf kan krijgen en waarvoor. Strafrecht houdt zich bezig met het bestraffen van personen die
een strafbaar feit hebben begaan. Deze definitie lijkt duidelijk, maar roept allerlei vervolgvragen op:
Bestraffen: welke sanctie kent het strafrecht en wanneer en waarom mag worden gestraft?
Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing plaats? (alleen straffen of ook andere dingen?)
Wie zijn betrokken bij het bestraffen?
Personen: wie kunnen worden bestraft? Ook rechtspersonen kunnen bestraft worden (bijv. bedrijven).
Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van? Deze vraag staat centraal in week 1.
Officier van Justitie’s (500) brengen zaken voor de rechter, die weer informatie krijgen van de politie (60 000).
Het straffen gebeurt door de overheid: alleen een Officier van Justitie kan iemand voor de rechter slepen.
Strafrechtelijke dagvaarding=door officier van justitie
Civielrechtelijke dagvaarding=door burgers zelf
Het strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd:
- Vanuit criminologie: perspectief van slachtoffer en nabestaanden, van de verdachte en dader en/of van de overheid.
- Vanuit het recht. Aan de hand van de bronnen van het recht proberen we strafrecht te begrijpen. We bekijken het
vanuit het perspectief van de democratische rechtsstaat.
Vrouwe Justitia wordt afgebeeld met (a) een zwaard (=geweldsmonopolie overheid + mogelijkheid tot bestraffing). De
macht van de overheid kan worden ingezet om het recht te handhaven) en (b) een weegschaal (=afweging belangen om de
macht van de overheid te legitimeren, zoals een eerlijk proces). Het idee van de democratische rechtsstaat is dat de overheid
zijn macht mag gebruiken als dat een juridische basis heeft (wet, ongeschreven regels etc.). Er moet balans gezocht worden
tussen de macht van de overheid en de beperkingen daarvan, in een democratie. Strafbare feiten worden door de wetgever
gesteld, die door ons gekozen is -> democratisch.
Twee kanten van strafrecht:
1) Het strafrecht normeert ons gedrag door het uitvaardigen van wetten met strafbare feiten. Het regelt wat wij wel en
niet mogen. Het normeert ook het gedrag van de overheid: de politie mag bijvoorbeeld niet zomaar iemand
aanhouden.
2) Het strafrecht wordt ook zelf genormeerd: er wordt extra bescherming geboden aan bijvoorbeeld verdachten en
slachtoffers. Uit het recht op een eerlijk proces vloeien allerlei rechten voort, zoals het mogen ondervragen van
getuigen die tegen de verdachte verklaren. Het EHRM zorgt er met behulp van een verdrag voor dat Nederland
regels moet aanpassen.
Doelen van straffen:
a) Vergelding dankzij leedtoevoeging -> morele genoegdoening
b) Preventie=voorkomen van het opnieuw plegen van een delict
Speciale preventie=door de dader
Generale preventie=door anderen
Bronnen van het strafrecht zijn verdragen (VN, Raad van Europa etc), het EU-recht (richtlijnen, verordeningen), wetgeving
(nationaal/lokaal) en rechtspraak (nationaal/internationaal
1.4/1.5 SOORTEN STRAFRECHT
5
, 1. Materieel strafrecht=wat is een strafbaar feit? (inhoud). Deze hebben betrekking op de grenzen van de
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Materieel strafrecht bestaat dus uit strafbare feiten en de regels van
aansprakelijkheid. Wetboek van Strafrecht.
Strafbepalingen
Algemene leerstukken die betrekking hebben op de uitsluiting van strafbaarheid
Uitbreiding strafbaarheid
Voorbeeld: strafzaak Thijs H.: was er sprake van een moord en leed hij aan een ernstige psychische stoornis? Deze
vragen hebben betrekking op het materieel strafrecht, waarbij de vraag over de sanctie weer tot het sanctierecht
behoort.
2. Formeel strafrecht/strafprocesrecht/strafvordering=welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van
het materiële strafrecht (vermoedelijk) is overtreden? (vorm). Dit gaat over de procedures. Het gaat over
bevoegdheden om onderzoek te doen en beslissingen te nemen naar aanleiding van dat onderzoek. Wetboek van
Strafvordering.
3. Sanctierecht=voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden opgelegd en ten uitvoer gelegd. Dit gaat
over de strafrechtelijke sancties: niet alleen de straffen, maar ook wie ze ten uitvoer legt of wat er gebeurt als je een
straf niet (goed) uitvoert. Beide wetboeken.
Commuun strafrecht=het strafrecht dat in de wetboeken (=wetten waarin het algemene deel van het strafrecht
en strafprocesrecht is opgenomen) is opgenomen. Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering.
Bijzonder strafrecht=strafbepalingen in andere wetten. Alle wetten buiten de wetboeken. Hiertoe behoren
strafbepalingen van het materiële strafrecht, maar ook bevoegdheden die behoren tot het formele strafrecht. ]:
Wegenverkeerswet, Opiumwet, APV’s (gemeentes).
Art.91 Sr: schakelbepaling over de toepassing van boek 1 op bijzondere wetten
Voorbeeldvraag: om de overlast van meeuwen verder te bestrijden, besluit de gemeente Leiden aan de APV een
strafbaarstelling toe te voegen die het voeden van meeuwen verbiedt. Overtreding van deze strafbaarstelling wordt gestraft
met een geldboete van de eerste categorie. Welke stelling is juist?
a. Deze strafbaarstelling behoort tot het commune strafrecht -> niet in strafboeken
b. Deze strafbaarstelling behoort tot het bijzonder strafrecht -> APV valt onder bijzonder strafrecht
c. Deze strafbaarstelling behoort tot het strafprocesrecht -> niet over procedure
d. Deze strafbaarstelling behoort tot het strafrechtelijk sanctierecht -> er staat wel een sanctie is, maar dat
staat niet centraal
1.6 OPBOUW WETBOEKEN
Wetboek van Strafrecht (Sr)
o Boek 1: algemene leerstukken materieel recht. Algemeen omdat we van toepassen zijn op alle delicten in dit
wetboek en in beginsel ook op alle delicten in bijzondere strafwetten (-> art.91 Sr). Er staan ook regels van het
sanctierecht en andere onderwerpen in.
o Boek 2 en 3: strafbepalingen=omschrijvingen van gedrag dat strafvaar is, met daarbij een aanduiding van de
maximale straffen die mogen worden opgelegd. Boek 2 bestaat uit misdrijven, boek 3 uit overtredingen.
Wetboek van Strafvordering (Sv)
6 boeken in chronologische volgrode van het strafproces. De boeken zijn sinds 1881 en 1921 tot stand gekomen en vaak
gewijzigd, vanwege ontwikkelingen in de maatschappij.
1.7 INVLOED VAN INTERNATIONAAL EN SUPRANATIONAAL RECHT
6
Inhoudsopgave
1
,Inhoud
Week 1 Introductie van het materiele strafrecht & de structuur van het strafbare feit................................................................4
Hoofdstuk 1 Inleiding (1.1 t/m 1.3)..............................................................................................................................................5
1.4/1.5 Soorten strafrecht........................................................................................................................................................5
1.6 Opbouw wetboeken...........................................................................................................................................................6
1.7 Invloed van internationaal en supranationaal recht..........................................................................................................6
Hoofdstuk 2 Inleiding materieel strafrecht..................................................................................................................................7
2.1./2.2 Voorwaarden voor strafbaarheid...............................................................................................................................7
2.3 Legaliteit en interpretatie..................................................................................................................................................8
2.4/2.5 Bestanddelen en elementen.......................................................................................................................................8
2.6 Soorten delicten.................................................................................................................................................................9
2.7 Causaliteit...........................................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 15 Mensenrechten en strafrecht.............................................................................................................................10
15.2 Bronnen van mensenrechten.........................................................................................................................................10
15.3 Inbreuk op mensenrechten............................................................................................................................................10
15.4 Het EVRM.......................................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 16 Strafrechtelijke rechtsvinding.............................................................................................................................13
16.2 Methode van rechtsvinding...........................................................................................................................................13
16.4 Rechtsviding in het formele strafrecht..........................................................................................................................14
Arresten week 1.........................................................................................................................................................................14
Week 2: Algemene leerstukken van strafrechtelijke aansprakelijkheid: opzet en culpa..............................................................15
Hoofdstuk 3: Opzet en schuld....................................................................................................................................................15
3.1 Inleiding............................................................................................................................................................................15
3.2 Opzet................................................................................................................................................................................16
3.3 Culpa.................................................................................................................................................................................18
3.4 Grens tussen bewuste culpa en voorwaardelijke opzet..................................................................................................19
Arresten week 2.........................................................................................................................................................................19
Week 3: Uitbreiding en inperking van strafbaarheid.....................................................................................................................20
Hoofdstuk 4: Strafuitsluitingsgronden.......................................................................................................................................20
4.1 Inleiding............................................................................................................................................................................20
4.2 Wettelijke strafuitsluitingsgronden.................................................................................................................................21
4.3 Ongeschreven strafuitsluitingsgronden...........................................................................................................................23
Hoofdstuk 5: poging en voorbereiding......................................................................................................................................25
5.1 Inleiding............................................................................................................................................................................25
5.2 Poging...............................................................................................................................................................................25
5.3 Voorbereiding...................................................................................................................................................................26
Hoofdstuk 6: Deelneming..........................................................................................................................................................26
2
, 6.1 Inleiding............................................................................................................................................................................27
6.2 Wettelijke regeling...........................................................................................................................................................27
6.3 Medeplegen.....................................................................................................................................................................28
Arresten week 3.........................................................................................................................................................................29
Week 4: Introductie van het formeel strafrecht en het voorbereidend onderzoek.....................................................................29
Hoofdstuk 7: Inleiding strafprocesrecht....................................................................................................................................29
7.1/7.2 Inleiding.....................................................................................................................................................................30
7.3 Procesdeelnemers............................................................................................................................................................30
7.4 Procesfasen......................................................................................................................................................................34
7.5 Proceshandelingen...........................................................................................................................................................35
Hoofdstuk 8: Het voorbereidend onderzoek.............................................................................................................................36
8.1 Inleiding............................................................................................................................................................................36
8.2 Opsporingsonderzoek......................................................................................................................................................37
8.3 Opsporingsbevoegdheden...............................................................................................................................................38
8.4 De rol van de rechter-commissaris..................................................................................................................................43
Arresten week 4.........................................................................................................................................................................43
WEEK 5: Vervolging en het onderzoek ter terechtzitting..............................................................................................................44
Hoofdstuk 9: Vervolging.............................................................................................................................................................44
9.1 Inleiding............................................................................................................................................................................44
9.2/9.3 De vervolgingsbeslissing en opportuniteit................................................................................................................45
9.4 Vervolgingsbeletselen......................................................................................................................................................45
9.5 De beginselen van een behoorlijke procesorde...............................................................................................................46
9.6 Transactie.........................................................................................................................................................................47
9.7 Strafbeschikking...............................................................................................................................................................47
9.10 Rechterlijke controle op vervolgingsbeslissing..............................................................................................................48
9.11 Democratische controle op vervolgingsbeslissing.........................................................................................................49
HC: Het onderzoek ter terechtzitting.........................................................................................................................................49
Van dagvaarding tot zitting....................................................................................................................................................50
Arresten week 5.........................................................................................................................................................................50
Week 6: de berechting...................................................................................................................................................................50
Het beslissingsmodel van 348/350 Sv – F.A.J. Koopmans 14 e druk 2022..................................................................................51
Art.348: formele/procedurele/voorvragen...............................................................................................................................51
1. Is de dagvaarding geldig?...................................................................................................................................................52
2. Is de rechter bevoegd?.......................................................................................................................................................54
3. Is de officier van justitie ontvankelijk?...............................................................................................................................56
4. Zijn er redenen tot schorsing van de vervolging?..............................................................................................................56
Art.350: hoofdvragen/materiËle vragen....................................................................................................................................56
3
, 1. Is het ten laste gelegde feit bewezen?...............................................................................................................................57
2. Is het bewezen verklaarde strafbaar?................................................................................................................................58
3. Is de verdachte strafbaar?..................................................................................................................................................59
4. Welke straf moet worden opgelegd?................................................................................................................................59
Overnemen van wetstermen in de tenlastelegging...................................................................................................................59
Hoofdstuk 12: bewijsrecht.........................................................................................................................................................60
12.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................60
12.2 Feiten van algemene bekendheid..................................................................................................................................60
12.3 Bewijsmiddelen..............................................................................................................................................................60
12.4 Tijdens het onderzoek ter terechtzitting verzameld bewijsmateriaal...........................................................................61
12.5 Schriftelijke bescheiden (art.344 Sv)..............................................................................................................................62
12.6 Toelating als bewijsmiddel.............................................................................................................................................63
12.7 Bewijsminimumregels....................................................................................................................................................63
12.8 Rechterlijke overtuiging.................................................................................................................................................64
Arresten week 6.........................................................................................................................................................................64
Week 7: het sanctiestelsel.............................................................................................................................................................64
Hoofstuk 13: Straffen en maatregelen.......................................................................................................................................64
13.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................64
13.2 Hoofdstraffen.................................................................................................................................................................66
13.3 Bijkomende straffen.......................................................................................................................................................68
13.4 Maatregelen...................................................................................................................................................................69
13.5 Bijzondere sanctieregelingen.........................................................................................................................................71
13.6 Straftoemeting...............................................................................................................................................................72
Hoofdstuk 14: Rechtsmiddelen..................................................................................................................................................73
14.1 Inleiding..........................................................................................................................................................................73
14.2 Gewone rechtsmiddelen................................................................................................................................................74
14.3 Hoger beroep.................................................................................................................................................................74
14.4 Cassatieberoep...............................................................................................................................................................76
14.5 Buitengewone rechtsmiddelen......................................................................................................................................77
14.6 Aan rechtsmiddelen verwante figuren..........................................................................................................................78
14.7 Kort geding.....................................................................................................................................................................78
Bronnen..........................................................................................................................................................................................78
WEEK 1 INTRODUCTIE VAN HET MATERIELE STRAFRECHT & DE STRUCTUUR VAN HET STRAFBARE
FEIT
- Hoofdstuk 1, 2, 15 & 16.
4
, - HR Melk en Water
- HR Veearts
- 3.1 Beslismodel 348/350 Sv
HOOFDSTUK 1 INLEIDING (1.1 T/M 1.3)
Strafrecht regelt wie welke straf kan krijgen en waarvoor. Strafrecht houdt zich bezig met het bestraffen van personen die
een strafbaar feit hebben begaan. Deze definitie lijkt duidelijk, maar roept allerlei vervolgvragen op:
Bestraffen: welke sanctie kent het strafrecht en wanneer en waarom mag worden gestraft?
Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing plaats? (alleen straffen of ook andere dingen?)
Wie zijn betrokken bij het bestraffen?
Personen: wie kunnen worden bestraft? Ook rechtspersonen kunnen bestraft worden (bijv. bedrijven).
Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van? Deze vraag staat centraal in week 1.
Officier van Justitie’s (500) brengen zaken voor de rechter, die weer informatie krijgen van de politie (60 000).
Het straffen gebeurt door de overheid: alleen een Officier van Justitie kan iemand voor de rechter slepen.
Strafrechtelijke dagvaarding=door officier van justitie
Civielrechtelijke dagvaarding=door burgers zelf
Het strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd:
- Vanuit criminologie: perspectief van slachtoffer en nabestaanden, van de verdachte en dader en/of van de overheid.
- Vanuit het recht. Aan de hand van de bronnen van het recht proberen we strafrecht te begrijpen. We bekijken het
vanuit het perspectief van de democratische rechtsstaat.
Vrouwe Justitia wordt afgebeeld met (a) een zwaard (=geweldsmonopolie overheid + mogelijkheid tot bestraffing). De
macht van de overheid kan worden ingezet om het recht te handhaven) en (b) een weegschaal (=afweging belangen om de
macht van de overheid te legitimeren, zoals een eerlijk proces). Het idee van de democratische rechtsstaat is dat de overheid
zijn macht mag gebruiken als dat een juridische basis heeft (wet, ongeschreven regels etc.). Er moet balans gezocht worden
tussen de macht van de overheid en de beperkingen daarvan, in een democratie. Strafbare feiten worden door de wetgever
gesteld, die door ons gekozen is -> democratisch.
Twee kanten van strafrecht:
1) Het strafrecht normeert ons gedrag door het uitvaardigen van wetten met strafbare feiten. Het regelt wat wij wel en
niet mogen. Het normeert ook het gedrag van de overheid: de politie mag bijvoorbeeld niet zomaar iemand
aanhouden.
2) Het strafrecht wordt ook zelf genormeerd: er wordt extra bescherming geboden aan bijvoorbeeld verdachten en
slachtoffers. Uit het recht op een eerlijk proces vloeien allerlei rechten voort, zoals het mogen ondervragen van
getuigen die tegen de verdachte verklaren. Het EHRM zorgt er met behulp van een verdrag voor dat Nederland
regels moet aanpassen.
Doelen van straffen:
a) Vergelding dankzij leedtoevoeging -> morele genoegdoening
b) Preventie=voorkomen van het opnieuw plegen van een delict
Speciale preventie=door de dader
Generale preventie=door anderen
Bronnen van het strafrecht zijn verdragen (VN, Raad van Europa etc), het EU-recht (richtlijnen, verordeningen), wetgeving
(nationaal/lokaal) en rechtspraak (nationaal/internationaal
1.4/1.5 SOORTEN STRAFRECHT
5
, 1. Materieel strafrecht=wat is een strafbaar feit? (inhoud). Deze hebben betrekking op de grenzen van de
strafrechtelijke aansprakelijkheid. Materieel strafrecht bestaat dus uit strafbare feiten en de regels van
aansprakelijkheid. Wetboek van Strafrecht.
Strafbepalingen
Algemene leerstukken die betrekking hebben op de uitsluiting van strafbaarheid
Uitbreiding strafbaarheid
Voorbeeld: strafzaak Thijs H.: was er sprake van een moord en leed hij aan een ernstige psychische stoornis? Deze
vragen hebben betrekking op het materieel strafrecht, waarbij de vraag over de sanctie weer tot het sanctierecht
behoort.
2. Formeel strafrecht/strafprocesrecht/strafvordering=welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van
het materiële strafrecht (vermoedelijk) is overtreden? (vorm). Dit gaat over de procedures. Het gaat over
bevoegdheden om onderzoek te doen en beslissingen te nemen naar aanleiding van dat onderzoek. Wetboek van
Strafvordering.
3. Sanctierecht=voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen worden opgelegd en ten uitvoer gelegd. Dit gaat
over de strafrechtelijke sancties: niet alleen de straffen, maar ook wie ze ten uitvoer legt of wat er gebeurt als je een
straf niet (goed) uitvoert. Beide wetboeken.
Commuun strafrecht=het strafrecht dat in de wetboeken (=wetten waarin het algemene deel van het strafrecht
en strafprocesrecht is opgenomen) is opgenomen. Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering.
Bijzonder strafrecht=strafbepalingen in andere wetten. Alle wetten buiten de wetboeken. Hiertoe behoren
strafbepalingen van het materiële strafrecht, maar ook bevoegdheden die behoren tot het formele strafrecht. ]:
Wegenverkeerswet, Opiumwet, APV’s (gemeentes).
Art.91 Sr: schakelbepaling over de toepassing van boek 1 op bijzondere wetten
Voorbeeldvraag: om de overlast van meeuwen verder te bestrijden, besluit de gemeente Leiden aan de APV een
strafbaarstelling toe te voegen die het voeden van meeuwen verbiedt. Overtreding van deze strafbaarstelling wordt gestraft
met een geldboete van de eerste categorie. Welke stelling is juist?
a. Deze strafbaarstelling behoort tot het commune strafrecht -> niet in strafboeken
b. Deze strafbaarstelling behoort tot het bijzonder strafrecht -> APV valt onder bijzonder strafrecht
c. Deze strafbaarstelling behoort tot het strafprocesrecht -> niet over procedure
d. Deze strafbaarstelling behoort tot het strafrechtelijk sanctierecht -> er staat wel een sanctie is, maar dat
staat niet centraal
1.6 OPBOUW WETBOEKEN
Wetboek van Strafrecht (Sr)
o Boek 1: algemene leerstukken materieel recht. Algemeen omdat we van toepassen zijn op alle delicten in dit
wetboek en in beginsel ook op alle delicten in bijzondere strafwetten (-> art.91 Sr). Er staan ook regels van het
sanctierecht en andere onderwerpen in.
o Boek 2 en 3: strafbepalingen=omschrijvingen van gedrag dat strafvaar is, met daarbij een aanduiding van de
maximale straffen die mogen worden opgelegd. Boek 2 bestaat uit misdrijven, boek 3 uit overtredingen.
Wetboek van Strafvordering (Sv)
6 boeken in chronologische volgrode van het strafproces. De boeken zijn sinds 1881 en 1921 tot stand gekomen en vaak
gewijzigd, vanwege ontwikkelingen in de maatschappij.
1.7 INVLOED VAN INTERNATIONAAL EN SUPRANATIONAAL RECHT
6
