CONTEXTBEGELEIDING
1
,DEEL 1: BETREKKEN EN BEGELEIDEN VAN GEZINNEN EN CONTEXTEN = SITUERING
Inhoudstafel:
1. Situering
Van bescherming van het individu naar begeleiding van de context
En nu? Contextbegeleiding ANNO 2023
2. Family centered werken
Inleiding
Professionally centered versus family centered
Principe 1: de hulp richt zich op de behoeften en vragen van het hele gezin
Principe 2: de hulp sluit aan bij de sterke kanten van het gezin en maakt het gezin sterker
Principe 3 : de hulp is gericht op het uitbouwen en verstevigen van het netwerk
Principe 4 : een goede relatie tussen gezin en hulpverlener is belangrijk
Recente evoluties
VAN BESCHERMING VAN HET INDIVIDU NAAR BEGELEIDING VAN DE CONTEXT
Maatschappelijke evoluties en evoluties in wetgeving en hulpverlening gaan hand in hand.
Belang van het gezin maar ook bescherming van het kind
• Wetten op kinderbescherming die kwamen na het ontstaan van moderne gezinsmodel
• Modern gezin = vader, moeder en kinderen. Het gezin werd geprivatiseerd en als gevolg
daarvan voor het eerst beschouwd als een opvoedomgeving.
• Het moderne gezin werd beschouwd als hoeksteen waar “gezonde” gezinnen zorgden voor
“gezonde” kinderen
• Een individu en gezin werden belangrijk
• Men spreekt over uitvinding van het modellengezin = moderne klassieke kerngezinnen
onder 1 dak
• In deze tijd waren typische waarden en normen verbonden bv. de kerk
Bijstand en gezinsgerichte hulpverlening
• Gezinsgericht werken ontstaat in deze periode
• Opkomst bowlby benadrukte warme gezins-en familie context. Volgens hem moet kind
mogelijkheid krijgen om gehecht te worden aan een figuur. Hij ijverde om moeilijkheden
binnen gezin op te lossen door ouders hierin te ondersteunen
• Verschuiving van bescherming van het kind naar bijstand van het gezin.
• Ontstaan buitengerechtelijke bescherming = preventieve maatregel. Kon enkel plaatsvinden
op vrijwillige keuze. Het gezin moest betrokken worden in hulpverleningsproces.
• Systeemtheorie = het ruimer betrekken van netwerk of de mensen rondom gezinnen
2
, • Door seksuele revolutie en emancipatie werden rollenpatronen in gezinnen in vraag gesteld.
Moeders wouden niet meer thuisblijven en instaan voor huishouden en opvoeding. Het
gevolg hiervan is dat vrouwen kunnen werken en gezinnen meer geld verdienen.
• Kinderopvangdiensten kwamen uit de grond en zorgden ervoor dat moeders uit huis kon
werken. Als resultaat van dit waren er meer echtscheidingen en ontstonden er verschillende
gezinsvormen
Contextbegeleiding en vermaatschappelijking van de zorg
• Jaren 90 opkomst boeken, reclame rond opvoedingsthema’s. hierin worden ouders
geconfronteerd over hoe het hoort te gaan in een gezin.
• De steeds kleiner wordende gezinnen (gevolg emancipatie en uitvinding pil) zorgen voor
meer aandacht voor de ontwikkeling van het kind. Kinderen worden belangrijker en worden
meer beschermd. Bv. uitvinding van de bumperstickers “baby on board”.
• Opkomst internet → druk op ouders om het goed te doen, dit zorgt voor onzekerheid bij
ouders.
• Ontstaan opvoedingswinkel = het is een winkel waarin je adviesgesprekken kan hebben en
informatie kan gaan verzamelen over opvoeding. Door teveel informatie van opvoeding kan
dit lijden tot onzekerheid bij de ouders en faal gevoelens.
• Postmoderne gezinnen ontstaan, gezinnen worden kleiner en
kinderen worden belangrijker.
• Het wegvallen van vaste waarden en normen zorgen voor meer
keuzemogelijkheden maar ook onzekerheid.
• Ontstaan internationaal verdrag op de rechten van het kind,
Europees verdrag van de rechten van de mens en de wetgeving
op de integrale jeugdhulp.
3
, 2 hedendaagse speerpunten (begrippen goed kennen)
- Contextbegeleiding
- vermaatschappelijking
“Contextbegeleiding wordt gezien als de “Verschuiving binnen de zorg waarbij ernaar
centrale module binnen het vernieuwde gestreefd wordt om mensen met beperkingen,
hulpverleningslandschap. chronisch zieken, kwetsbare ouderen, jongeren
Contextbegeleiding omvat wat vroeger met gedrags- en emotionele problemen,
benoemd werd als thuisbegeleiding, mensen die in armoede leven, … met al hun
gezinsbegeleiding, netwerkbegeleiding, … mogelijkheden en kwetsbaarheden een eigen
Het is dus veel ruimer dan enkel de zinvolle plek in de samenleving te laten
contacten met de vader en/of moeder innemen, hen daarbij waar nodig te
(opvoedingsfiguur). We begrijpen onder ondersteunen en de zorg zoveel mogelijk
contextbegeleiding de aan geïntegreerd in de samenleving te laten
hulpverleningsdoelstellingen gekoppelde verlopen.” (Visienota integrale zorg en
begeleidingscontacten in en met het ondersteuning, 2012)
netwerk van de jongere. Dit betekent dat
hulpverleningscontacten met school, CLB, Ze streven naar een meer solidaire
de sociaal werker, de vertrouwenspersoon samenleving.
van de jongere, de trainer van de sportclub,
kunnen inbegrepen zijn.” (Jeugdhulp)
Positieve gevolgen:
- Grote realiteit
- Als mensen ondersteunt worden door de context
- Duurzamer
- Relationeel veerkracht = mensen zijn veerkrachtiger als ze een ondersteunend netwerk om
hun heen hebben
- Familie reflex = het betrekken van naasten in het familie gebeuren
Negatieve gevolgen:
- Gevaar van overbelasting op het netwerk
Conclusie:
We zagen een verandering in de hulpverlening naar een meer gezinsgerichte benadering waarbij
men naast het kind als client ook het hele gezin steeds meer meenam in de begeleiding. Daarnaast
zien we ook een evolutie van het meer betrekken en uitbreiden van bredere netwerken rondom de
client. Dit alles verandert de rol van de hulpverlener die actief dient te werken aan een sociaal
vangnet om de client of het gezin heen.
4
1
,DEEL 1: BETREKKEN EN BEGELEIDEN VAN GEZINNEN EN CONTEXTEN = SITUERING
Inhoudstafel:
1. Situering
Van bescherming van het individu naar begeleiding van de context
En nu? Contextbegeleiding ANNO 2023
2. Family centered werken
Inleiding
Professionally centered versus family centered
Principe 1: de hulp richt zich op de behoeften en vragen van het hele gezin
Principe 2: de hulp sluit aan bij de sterke kanten van het gezin en maakt het gezin sterker
Principe 3 : de hulp is gericht op het uitbouwen en verstevigen van het netwerk
Principe 4 : een goede relatie tussen gezin en hulpverlener is belangrijk
Recente evoluties
VAN BESCHERMING VAN HET INDIVIDU NAAR BEGELEIDING VAN DE CONTEXT
Maatschappelijke evoluties en evoluties in wetgeving en hulpverlening gaan hand in hand.
Belang van het gezin maar ook bescherming van het kind
• Wetten op kinderbescherming die kwamen na het ontstaan van moderne gezinsmodel
• Modern gezin = vader, moeder en kinderen. Het gezin werd geprivatiseerd en als gevolg
daarvan voor het eerst beschouwd als een opvoedomgeving.
• Het moderne gezin werd beschouwd als hoeksteen waar “gezonde” gezinnen zorgden voor
“gezonde” kinderen
• Een individu en gezin werden belangrijk
• Men spreekt over uitvinding van het modellengezin = moderne klassieke kerngezinnen
onder 1 dak
• In deze tijd waren typische waarden en normen verbonden bv. de kerk
Bijstand en gezinsgerichte hulpverlening
• Gezinsgericht werken ontstaat in deze periode
• Opkomst bowlby benadrukte warme gezins-en familie context. Volgens hem moet kind
mogelijkheid krijgen om gehecht te worden aan een figuur. Hij ijverde om moeilijkheden
binnen gezin op te lossen door ouders hierin te ondersteunen
• Verschuiving van bescherming van het kind naar bijstand van het gezin.
• Ontstaan buitengerechtelijke bescherming = preventieve maatregel. Kon enkel plaatsvinden
op vrijwillige keuze. Het gezin moest betrokken worden in hulpverleningsproces.
• Systeemtheorie = het ruimer betrekken van netwerk of de mensen rondom gezinnen
2
, • Door seksuele revolutie en emancipatie werden rollenpatronen in gezinnen in vraag gesteld.
Moeders wouden niet meer thuisblijven en instaan voor huishouden en opvoeding. Het
gevolg hiervan is dat vrouwen kunnen werken en gezinnen meer geld verdienen.
• Kinderopvangdiensten kwamen uit de grond en zorgden ervoor dat moeders uit huis kon
werken. Als resultaat van dit waren er meer echtscheidingen en ontstonden er verschillende
gezinsvormen
Contextbegeleiding en vermaatschappelijking van de zorg
• Jaren 90 opkomst boeken, reclame rond opvoedingsthema’s. hierin worden ouders
geconfronteerd over hoe het hoort te gaan in een gezin.
• De steeds kleiner wordende gezinnen (gevolg emancipatie en uitvinding pil) zorgen voor
meer aandacht voor de ontwikkeling van het kind. Kinderen worden belangrijker en worden
meer beschermd. Bv. uitvinding van de bumperstickers “baby on board”.
• Opkomst internet → druk op ouders om het goed te doen, dit zorgt voor onzekerheid bij
ouders.
• Ontstaan opvoedingswinkel = het is een winkel waarin je adviesgesprekken kan hebben en
informatie kan gaan verzamelen over opvoeding. Door teveel informatie van opvoeding kan
dit lijden tot onzekerheid bij de ouders en faal gevoelens.
• Postmoderne gezinnen ontstaan, gezinnen worden kleiner en
kinderen worden belangrijker.
• Het wegvallen van vaste waarden en normen zorgen voor meer
keuzemogelijkheden maar ook onzekerheid.
• Ontstaan internationaal verdrag op de rechten van het kind,
Europees verdrag van de rechten van de mens en de wetgeving
op de integrale jeugdhulp.
3
, 2 hedendaagse speerpunten (begrippen goed kennen)
- Contextbegeleiding
- vermaatschappelijking
“Contextbegeleiding wordt gezien als de “Verschuiving binnen de zorg waarbij ernaar
centrale module binnen het vernieuwde gestreefd wordt om mensen met beperkingen,
hulpverleningslandschap. chronisch zieken, kwetsbare ouderen, jongeren
Contextbegeleiding omvat wat vroeger met gedrags- en emotionele problemen,
benoemd werd als thuisbegeleiding, mensen die in armoede leven, … met al hun
gezinsbegeleiding, netwerkbegeleiding, … mogelijkheden en kwetsbaarheden een eigen
Het is dus veel ruimer dan enkel de zinvolle plek in de samenleving te laten
contacten met de vader en/of moeder innemen, hen daarbij waar nodig te
(opvoedingsfiguur). We begrijpen onder ondersteunen en de zorg zoveel mogelijk
contextbegeleiding de aan geïntegreerd in de samenleving te laten
hulpverleningsdoelstellingen gekoppelde verlopen.” (Visienota integrale zorg en
begeleidingscontacten in en met het ondersteuning, 2012)
netwerk van de jongere. Dit betekent dat
hulpverleningscontacten met school, CLB, Ze streven naar een meer solidaire
de sociaal werker, de vertrouwenspersoon samenleving.
van de jongere, de trainer van de sportclub,
kunnen inbegrepen zijn.” (Jeugdhulp)
Positieve gevolgen:
- Grote realiteit
- Als mensen ondersteunt worden door de context
- Duurzamer
- Relationeel veerkracht = mensen zijn veerkrachtiger als ze een ondersteunend netwerk om
hun heen hebben
- Familie reflex = het betrekken van naasten in het familie gebeuren
Negatieve gevolgen:
- Gevaar van overbelasting op het netwerk
Conclusie:
We zagen een verandering in de hulpverlening naar een meer gezinsgerichte benadering waarbij
men naast het kind als client ook het hele gezin steeds meer meenam in de begeleiding. Daarnaast
zien we ook een evolutie van het meer betrekken en uitbreiden van bredere netwerken rondom de
client. Dit alles verandert de rol van de hulpverlener die actief dient te werken aan een sociaal
vangnet om de client of het gezin heen.
4
