Duitse samenvatting literatuurgeschiedenis

Aufklärung
 Verlichting, periode van rationeel denken
 Op basis van verstand handelen niet op gevoel
 Descartes: ik denk, dus ik ben
 Montesqieu



 1720/1800
 Individualiteit staat centraal: nu minder afhankelijk van de rest van de wereld, willen de
mens daaruit bevrijden
 De mens moet vrij zijn en zijn verstand gebruiken
 Komen uit de middeleeuwen en de barok
- Dertig jarige oorlog: DLD nu opgesplist verschillende staten, de staten en adel hadden veel
macht
- Reformatie van de kerk: burgeroorlogen hierdoor
 Absolutisme: onbeperkte macht van koning/vorst: burgers hadden nauwelijks de macht
 Was een klassensamenleving: adel had veel privileges
 Boeren moesten het hardste werken: belastingen
 Gottgewolltes schicksal: het idee dat god de wereld heeft bepaald, en dit nu eenmaal jouw
lot is in het leven



--> nadenken over religie + politiek: absolutisme en klassensamenleving

 Adel kreeg uiteindelijk minder macht en privilleges
 Kant: sapere aude!: durf om je verstand te gebruiken
 Kritisch nadeken > ontstaat nieuwe kennis

2 soorten stromingen filosofie

1) Rationalisme
- Denken is belangrijker dan de ervaring
- Verstand als nieuwe weten
- Decartes; ik denk, dus ik ben
- Kritische vragen stellen
2) Empirisme
- Verstand komt voort uit ervaringen en waarnemingen

Kant: aufklärung is der Ausgang des Menschen aus seiner selbsverschildeten Unmünigkeit

Dit betekent:

Unmündikeit: het onvermogen om je verstand te gebruiken, zonder de leiding van anderen

Selbsverschuldet: het is je eigen schuld als dit gebeurd: wanneer je geen moed hebt om je eigen
verstand te gebruiken zonder de leiding van anderen

 Het rechtssysteem wordt verbeterd
 Onderwijs is belangrijk
 Ook boeren hebben educatie nodig

,  Er komt vrijheid van religie
 Natuur

Parabel: een verhaal met een boodschap

Sturm und drang
 Tijdens de verlichting, maar dit is alleen een periode in DLD
 Rebelse jongere bewegingen (puperteit van de duitse literatuur)> tegenbeweging die zich
keert tegen de beweging van de verlichting, jonge dichter en schrijvers
 Kritiek op verlichting: alleen verstand dat voorop moet, is te eenzijdig
 De natuur moet ook een belangrijke rol spelen
 Gevoel + reden
 Natuur is de bron van creativiteit van de mens en het scheppingsvermogen
 Natuur wordt vaak verbonden met het gevoel
 Het individu staat in het middelpunt> individuele ervaringen, verantoordelijkheden,
creativiteit
 Deze jongeren keren zich tegen alle autoriteiten en de heersende nomen

Het ideale beeld van hoe de mens zou moeten zijn:

- Das genie: een sterk persoon (sterk in zijn schoenen staat), die geen grenzen kent, volgt zijn
eigen regels en houdt geen rekening met normen, traditie of religie van de maatschappij

--> volgt zijn eigen hartstocht

- Genie kult: de geniezeit, de cultuur van al die geniën bij elkaar> die streven naar het
bovenstaande beeld van de ideale mens



 Dit zien we op de volgende manieren terug:
- Natuur en gevoel worden aan elkaar gekoppeld
- Protest tegen autoriteiten
- Vrijheid van het individu
- Conflicten tussen ik persoon en de autoriteit en normen van de maatschappij
- Leidenstocht/passie> leidt vaak tot geen andere uitweg dan zelfmoord



 Soorten gedichten:
- Lyrik: Erlebnislyrik, het verbinden van gevoel en natuur