1. methodiek systeemgerichte hulpverlening
Het begrip systeem denken = het is een referentiekader, een bepaalde manier
van kijken naar de werkelijkheid.
Systeem denken is geen synoniem van gezinstherapie!
vroeger Zeer ondergronds ontstaan. Er werd rekening gehouden met de
context van een patiënt werd als zonde beschouwd. Ze dienden
de cliënten te beschermen tegen de besmetting van buitenaf.
Enkele frustraties hierbij waren
- handelingsduur te lang
- symptoomverschuiving
- probleem niet los zien van context (ook al is het
individueel)
-
nu doorbraak ontstaan in het systeem denken.
Vergelijking tussen het klassiek en het systeem model:
Klassiek systemisch
reductionistisch holistisch
linear-casual: waarom? circulair: Hoe?
Intrinsieke eigenschappen extrinsieke eigenschappen
diachrone visie synchrone visie
analytisch synthetisch
observator-neutraal observator= deel van het systeem
Basisattitudes binnen het systeemdenken:
1) Van problemen en verklaringen naar pragmatische ingesteldheid
= We kijken niet naar de oorzaak. dit niet werkbaar. Wij werken met begrippen als
verantwoordelijkheid en bekwaamheden. Hierdoor worden er dan hypotheses
gesteld (veronderstellingen)
Let wel op BEGRIJPEN IS NIET GOEDKEUREN
, 2) Er is niet een werkelijkheid- er zijn er zoveel als er mensen zijn (axioma
interpunctie)
= elk van ons ordent de wereld rondom zich op een bepaalde manier, elk van ons
kijkt door zijn eigen bril. Wie zijn wij om te oordelen of jij goede smaak hebt of
niet.
Er bestaat niet zoiets als juist of fout.
3) De circulaire kijk
=We spreken in termen van beïnvloeding. We gaan weg van de oorzaak, ons
typisch westerse denken.
Bv. De klacht van de vrouw is dat ze zaagt omdat haar man te veel drinkt. De
klacht van de man is dat hij drinkt omdat de vrouw te veel zaagt.
4) Contextuele kijk
=Je kan veel dingen maar begrijpen, als je de context kent, dan lijkt de situatie
vaak nog zo gek niet.
5) Concreet bevragen
=Hulpverleners, en zeker beginnende hulpverleners, zijn vaak geneigd te vlug te
werken naar oplossingen. We denken maar al te vaak dat we begrijpen wat de
cliënt meemaakt, maar dan wel vanuit ons eigen referentiekader. Pas hier mee
op : Bevraag ruimte, tijd, context, … vraag naar competenties, goede zaken,
krachten,… vraag ook naar verschillen, uitzonderingen.
6) Rekening houden met de homeostase
=Mensen veranderen niet graag, ook al is de situatie niet te benijden. Veranderen
vraagt energie en brengt je in een toestand van onzekerheid.
Alsdus vertonen cliënten vaak weerstand.
7) de cliënt bepaalt de doelstelling
=Niet zo simpel als het lijkt. We botsen vaker dan we denken met onze eigen
waarden en normen. Er bestaat meer dan één manier om een waardevol leven te
leiden.
Onaanvaardbaar gedrag voor de éne mens is dat niet voor de ander.
, De structuurgerichte stroming van minuchin
1. inleiding
= In de structuurgerichte benadering wordt vooral gefocust op inzichten
verkregen door het kijken naar de structuur van gezinnen.
Minuchin is de meest bekende gezinstherapeut op dit gebied. Hij stelde dat elk
gezin kan beschreven worden in termen van transactiepatronen, dat wil zeggen
aan de hand van een beschrijving van de wijzen waarop de gezinsleden met
elkaar omgaan. Deze patronen zijn in de loop van de jaren ontstaan en regelen
het gedrag van de gezinsleden. Hoewel ze niet expliciet gemaakt zijn en vaak niet
als zodanig worden herkend, vormen ze een geheel dat door Minuchin de
structuur van het gezin wordt genoemd.
Hij gebruikt hiervoor volgend schema :
- De structuur : een gezin is een open systeem in transformatie
- De ontwikkeling : een gezin maakt diverse stadia van ontwikkeling door
- De aanpassing : het dient zich in elk stadium aan te passen teneinde het
voortbestaan van het gezin te verzekeren en de groei van elk gezinslid
waar te maken.
2. zicht op systeem
2.1 Definiëring systeem
=Een systeem is een verzameling van elementen die in een bepaalde
samenhangende relatie tot elkaar staan. De nadruk ligt niet op de
elementen maar van belang is het netwerk van relaties tussen die
elementen, m.a.w. de organisatie die een systeem maakt tot een systeem.
2.2 Assenstelsel:
1) AS 1: Grenzen van een systeem
Minuchin : belang van duidelijke scheiding subsysteem ouders/subsysteem
kinderen – elk subsysteem zijn rol!
1.1 Problemen in verband met kwaliteit van de grenzen
→ KLUWENGEZIN
Kluwen = geen grenzen naar mekaar toe
Bij een kluwengezin is er sprake van buitengewoon hechte relaties, waarbij de
buitenwereld vaak wordt uitgesloten. De buitenwereld wordt als bedreigend
ervaren. Vaak heerst er een gevoel van ‘wij zijn goed’ t.o. de buitenwereld ‘zij zijn
slecht’. Men kijkt binnen-waarts.
Het begrip systeem denken = het is een referentiekader, een bepaalde manier
van kijken naar de werkelijkheid.
Systeem denken is geen synoniem van gezinstherapie!
vroeger Zeer ondergronds ontstaan. Er werd rekening gehouden met de
context van een patiënt werd als zonde beschouwd. Ze dienden
de cliënten te beschermen tegen de besmetting van buitenaf.
Enkele frustraties hierbij waren
- handelingsduur te lang
- symptoomverschuiving
- probleem niet los zien van context (ook al is het
individueel)
-
nu doorbraak ontstaan in het systeem denken.
Vergelijking tussen het klassiek en het systeem model:
Klassiek systemisch
reductionistisch holistisch
linear-casual: waarom? circulair: Hoe?
Intrinsieke eigenschappen extrinsieke eigenschappen
diachrone visie synchrone visie
analytisch synthetisch
observator-neutraal observator= deel van het systeem
Basisattitudes binnen het systeemdenken:
1) Van problemen en verklaringen naar pragmatische ingesteldheid
= We kijken niet naar de oorzaak. dit niet werkbaar. Wij werken met begrippen als
verantwoordelijkheid en bekwaamheden. Hierdoor worden er dan hypotheses
gesteld (veronderstellingen)
Let wel op BEGRIJPEN IS NIET GOEDKEUREN
, 2) Er is niet een werkelijkheid- er zijn er zoveel als er mensen zijn (axioma
interpunctie)
= elk van ons ordent de wereld rondom zich op een bepaalde manier, elk van ons
kijkt door zijn eigen bril. Wie zijn wij om te oordelen of jij goede smaak hebt of
niet.
Er bestaat niet zoiets als juist of fout.
3) De circulaire kijk
=We spreken in termen van beïnvloeding. We gaan weg van de oorzaak, ons
typisch westerse denken.
Bv. De klacht van de vrouw is dat ze zaagt omdat haar man te veel drinkt. De
klacht van de man is dat hij drinkt omdat de vrouw te veel zaagt.
4) Contextuele kijk
=Je kan veel dingen maar begrijpen, als je de context kent, dan lijkt de situatie
vaak nog zo gek niet.
5) Concreet bevragen
=Hulpverleners, en zeker beginnende hulpverleners, zijn vaak geneigd te vlug te
werken naar oplossingen. We denken maar al te vaak dat we begrijpen wat de
cliënt meemaakt, maar dan wel vanuit ons eigen referentiekader. Pas hier mee
op : Bevraag ruimte, tijd, context, … vraag naar competenties, goede zaken,
krachten,… vraag ook naar verschillen, uitzonderingen.
6) Rekening houden met de homeostase
=Mensen veranderen niet graag, ook al is de situatie niet te benijden. Veranderen
vraagt energie en brengt je in een toestand van onzekerheid.
Alsdus vertonen cliënten vaak weerstand.
7) de cliënt bepaalt de doelstelling
=Niet zo simpel als het lijkt. We botsen vaker dan we denken met onze eigen
waarden en normen. Er bestaat meer dan één manier om een waardevol leven te
leiden.
Onaanvaardbaar gedrag voor de éne mens is dat niet voor de ander.
, De structuurgerichte stroming van minuchin
1. inleiding
= In de structuurgerichte benadering wordt vooral gefocust op inzichten
verkregen door het kijken naar de structuur van gezinnen.
Minuchin is de meest bekende gezinstherapeut op dit gebied. Hij stelde dat elk
gezin kan beschreven worden in termen van transactiepatronen, dat wil zeggen
aan de hand van een beschrijving van de wijzen waarop de gezinsleden met
elkaar omgaan. Deze patronen zijn in de loop van de jaren ontstaan en regelen
het gedrag van de gezinsleden. Hoewel ze niet expliciet gemaakt zijn en vaak niet
als zodanig worden herkend, vormen ze een geheel dat door Minuchin de
structuur van het gezin wordt genoemd.
Hij gebruikt hiervoor volgend schema :
- De structuur : een gezin is een open systeem in transformatie
- De ontwikkeling : een gezin maakt diverse stadia van ontwikkeling door
- De aanpassing : het dient zich in elk stadium aan te passen teneinde het
voortbestaan van het gezin te verzekeren en de groei van elk gezinslid
waar te maken.
2. zicht op systeem
2.1 Definiëring systeem
=Een systeem is een verzameling van elementen die in een bepaalde
samenhangende relatie tot elkaar staan. De nadruk ligt niet op de
elementen maar van belang is het netwerk van relaties tussen die
elementen, m.a.w. de organisatie die een systeem maakt tot een systeem.
2.2 Assenstelsel:
1) AS 1: Grenzen van een systeem
Minuchin : belang van duidelijke scheiding subsysteem ouders/subsysteem
kinderen – elk subsysteem zijn rol!
1.1 Problemen in verband met kwaliteit van de grenzen
→ KLUWENGEZIN
Kluwen = geen grenzen naar mekaar toe
Bij een kluwengezin is er sprake van buitengewoon hechte relaties, waarbij de
buitenwereld vaak wordt uitgesloten. De buitenwereld wordt als bedreigend
ervaren. Vaak heerst er een gevoel van ‘wij zijn goed’ t.o. de buitenwereld ‘zij zijn
slecht’. Men kijkt binnen-waarts.
