Een pandemie van zelfoverschatting
“Het Dunning-Krugereffect”
Door: Madelief van der Plas & Isa van Eijkelenburg A6A
Begeleider: meneer van de Gein
Vak: maatschappijwetenschappen
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave……………………………………………………………………………..2
Inleiding………………………………………………………………………………………4
Hoofd- en deelvragen……………………………………………………………………...4
Hypothese……………………………………………………………………………………4
Eigen onderzoek……………………………………………………………………………5
Werkwijze/methode………………………………………………………………………...5
Variabelen……………………………………………………………………………………5
Operationaliseren…………………………………………………………………………..6
Hoofdstuk 1: Het Dunning-Krugereffect………………………………………………..7
1.1 Het Dunning-Krugereffect………………………………………………………………7
1.2 Het onderzoek van David Dunning en Justin Kruger………………………………..7
Hypothese…………………………………………………………………………….8
De test…………………………………………………………………………………8
Conclusie……………………………………………………………………………...9
1.3 De werking van het Dunning-Krugereffect…………………………………………..10
M.T. Stupid…………………………………………………………………………..10
Valley of Despair…………...……………………………………………………….10
Slope of enlightment……………………………………...………………………..11
Plateau of sustainability...................................................................................11
1.4 Het Dunning-Krugereffect bestrijden…………………………………………………11
Verbeter je meta-cognitie………………………………………………………….11
Vraag om je feedback……………………………………………………………...12
Wees kritisch………………………………………………………………………..12
Oefening baart kunst……………………………………………………………….12
1.5 Kritiek op David Dunning en Justin Kruger………………………………………….12
1.6 Conclusie………………………………………………………………………………..14
Hoofdstuk 2: Verwerving v/d kennis jongeren......................................................15
2.1 Waar kunnen we de jeugd vinden?......................................................................15
2.2 Leervormen waarin de jeugd kennis verwerft……………………………………….16
2.3 Onderwijs……………………………………………………………………………….16
2.4 Psychologische ontwikkeling en opvoeding…………………………………………17
2.5 ICT en Media…………………………………………………………………………...17
2.6 Theorieën over de invloed van media……………………………………………….17
De injectienaaldtheorie…………………………………………………………….19
De selectieve perceptietheorie……………………………………………………19
Netwerktheorieën…………………………………………………………………...19
De cultivatietheorie…………………………………………………………………20
De framingtheorie…………………………………………………………………..20
2.7 Sport en bewegen……………………………………………………………………...20
2.8 Cultuur…………………………………………………………………………………..21
2.9 Leefomgeving…………………………………………………………………………..22
2.10 Medische zorg en (lichamelijke) gezondheid……………………………………...22
2.11 Resultaten en eigen onderzoek……………………………………………………..22
2.12 Conclusie………………………………………………………………………………23
2
,Hoofdstuk 3:
Complottheorieën…………………………………………………………………………25
3.1 Complottheorie; een definitie…………………………………………………………25
3.2 Ontstaan van complottheorieën………………………………………………………26
Gevoeligheidsfase……………………………………………………………….....26
Groepsfase………………………………………………………………………….26
Actiefase……………………………………………………………………………..27
3.3 Complotdenkers………………………………………………………………………..27
3.4 Zijn complotdenkers gevaarlijk?...........................................................................28
3.5 Kritiek……………………………………………………………………………………29
3.6 Verschillende complottheorieën rondom corona……………………………………30
Bill Gates…………………………………………………………………………….30
Militaire laboratoria…………………………………………………………………31
5G veroorzaakt corona…………………………………………………………….33
3.7 Conclusie……………………………………………………………………………….35
Hoofdstuk 4: Dunning-Krugereffect onder jongeren……………………………….36
4.1 Resultaten verzamelen………………………………………………………………..36
Wetenschappelijk onderwijs (WO)………………………………………………..37
Hoger beroeps onderwijs (HBO)………………………………………………….37
Middelbaar beroeps onderwijs (MBO)…………………………………………...38
VWO…………………………………………………………………………………38
HAVO………………………………………………………………………………..38
VMBO-T……………………………………………………………………………..39
VMBO-overig………………………………………………………………………..39
12 jaar……………………………………………………………………………….40
13 jaar………………………………………………………………………………..40
14 jaar………………………………………………………………………………..40
15 jaar………………………………………………………………………………..41
16 jaar………………………………………………………………………………..41
17 jaar………………………………………………………………………………..42
18 jaar………………………………………………………………………………..42
Algemeen……………………………………………………………………………42
4.2 Conclusie………………………………………………………………………………..43
4.3 Verband afhankelijke en onafhankelijke variabelen………………………………..44
4.4 Klopt de vooraf gestelde hypothese?..................................................................45
4.5 Discussie………………………………………………………………………………..45
Hoofdstuk 5: Conclusie hoofdvraag…………………………………………………..47
Zelfreflectie…………………………………………………………………………………49
Dankwoord…………………………………………………………………………………50
Hoofdstuk 6: Bijlagen..............................................................................................51
6.1 Plan van aanpak……………………………………………………………………….51
6.2 Interview socioloog Jelle van Buuren………………………………………………..53
6.3 Logboek…………………………………………………………………………………55
6.4 Bronvermelding………………………………………………………………………...57
3
, Inleiding
Dit profielwerkstuk gaat over het Dunning-Krugereffect met betrekking tot jongeren
en hun kennis over corona. We zijn op dit onderwerp gekomen omdat we het tijdens
een maatschappijwetenschappen les hierover gehad hebben en het ons beiden erg
interesseerden. Het Dunning-Krugereffect is iets wat in de huidige samenleving veel
naar voren komt, aangezien we leven in een pandemie.1 In onzekere tijden zijn
mensen sneller geneigd om zichzelf te overschatten. Het is dus een actueel
onderwerp. Sinds we hadden gehoord over dit ‘Dunning-Krugereffect’ viel het ons op
hoe vaak dit proces voorkomt in de maatschappij. In bijna elk nieuwsartikel kwamen
we het wel tegen en we werden nieuwsgierig naar wat dit effect precies inhield en
wilden het graag verder onderzoeken. Daarnaast is voor ons beiden
maatschappijwetenschappen één van onze favoriete vakken omdat we allebei
geïnteresseerd zijn in sociale wetenschappen. Waarom maken mensen bepaalde
keuzes en wat beïnvloedt hun gedrag? Dit zijn dingen waarin het Dunning-
Krugereffect zeker een rol speelt. Toen we besloten om samen een profielwerkstuk
te gaan maken was het onderwerp dan ook vrij snel duidelijk: het Dunning-
Krugereffect. Dit profielwerkstuk is daarom ook gekoppeld aan het vak
maatschappijwetenschappen en het bevat ook stof van
maatschappijwetenschappen. Verder hebben we ook een eigen onderzoek
afgenomen en een professor van de Universiteit Leiden geïnterviewd, voor zover dit
mogelijk was met de huidige corona maatregelen.
Hoofd- en deelvragen
Om te beginnen met ons profielwerkstuk hebben we vier deelvragen en de
hoofdvraag geformuleerd. De hoofvraag van ons profielwerkstuk is ‘is het Dunning-
Krugereffect zichtbaar bij jongeren tussen de 12 en de 18 jaar als het gaat over
complottheorieën rondom corona?’ en hierbij hebben we de volgende vier
deelvragen geformuleerd;
1. Wat houdt het Dunning-Krugereffect in?
2. Hoe verwerven jongeren van 12 tot en met 18 jaar kennis/een oordeel/een
mening over complexe onderwerpen?
3. Wat zijn complottheorieën rondom corona en hoe worden deze gevormd?
4. Is er sprake van het Dunning-Krugereffect onder jongeren van 12 tot en met
18 jaar met betrekking tot complexe onderwerpen?
Hypothese
Onze hypothese is het volgende: We zijn ervan overtuigd dat het Dunning-
Krugereffect een bestaand effect is wat veel voorkomt in onze huidige samenleving.
Verder denken we dat laagopgeleiden mensen hun kennisniveau eerder
overschatten en denken we dat hogeropgeleiden mensen hun kennisniveau eerder
onderschatten. Het Dunning-Krugereffect zal dus meer aanwezig zijn bij het laag
opgeleide deel van onze samenleving. We denken niet dat er veel verschil zal zijn
tussen geslacht. Wel denken we dat er eventueel verschil kan zijn in leeftijd met
betrekking tot het Dunning-Krugereffect. We denken dat het Dunning-Krugereffect
misschien sterker is bij de jongste kinderen en minder sterk bij oudere kinderen. Dit
denken we omdat oudere kinderen al verder ontwikkeld zijn en dus beter hun eigen
1 https://neurofied.com/nl/dunning-kruger-effect/
4
“Het Dunning-Krugereffect”
Door: Madelief van der Plas & Isa van Eijkelenburg A6A
Begeleider: meneer van de Gein
Vak: maatschappijwetenschappen
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave……………………………………………………………………………..2
Inleiding………………………………………………………………………………………4
Hoofd- en deelvragen……………………………………………………………………...4
Hypothese……………………………………………………………………………………4
Eigen onderzoek……………………………………………………………………………5
Werkwijze/methode………………………………………………………………………...5
Variabelen……………………………………………………………………………………5
Operationaliseren…………………………………………………………………………..6
Hoofdstuk 1: Het Dunning-Krugereffect………………………………………………..7
1.1 Het Dunning-Krugereffect………………………………………………………………7
1.2 Het onderzoek van David Dunning en Justin Kruger………………………………..7
Hypothese…………………………………………………………………………….8
De test…………………………………………………………………………………8
Conclusie……………………………………………………………………………...9
1.3 De werking van het Dunning-Krugereffect…………………………………………..10
M.T. Stupid…………………………………………………………………………..10
Valley of Despair…………...……………………………………………………….10
Slope of enlightment……………………………………...………………………..11
Plateau of sustainability...................................................................................11
1.4 Het Dunning-Krugereffect bestrijden…………………………………………………11
Verbeter je meta-cognitie………………………………………………………….11
Vraag om je feedback……………………………………………………………...12
Wees kritisch………………………………………………………………………..12
Oefening baart kunst……………………………………………………………….12
1.5 Kritiek op David Dunning en Justin Kruger………………………………………….12
1.6 Conclusie………………………………………………………………………………..14
Hoofdstuk 2: Verwerving v/d kennis jongeren......................................................15
2.1 Waar kunnen we de jeugd vinden?......................................................................15
2.2 Leervormen waarin de jeugd kennis verwerft……………………………………….16
2.3 Onderwijs……………………………………………………………………………….16
2.4 Psychologische ontwikkeling en opvoeding…………………………………………17
2.5 ICT en Media…………………………………………………………………………...17
2.6 Theorieën over de invloed van media……………………………………………….17
De injectienaaldtheorie…………………………………………………………….19
De selectieve perceptietheorie……………………………………………………19
Netwerktheorieën…………………………………………………………………...19
De cultivatietheorie…………………………………………………………………20
De framingtheorie…………………………………………………………………..20
2.7 Sport en bewegen……………………………………………………………………...20
2.8 Cultuur…………………………………………………………………………………..21
2.9 Leefomgeving…………………………………………………………………………..22
2.10 Medische zorg en (lichamelijke) gezondheid……………………………………...22
2.11 Resultaten en eigen onderzoek……………………………………………………..22
2.12 Conclusie………………………………………………………………………………23
2
,Hoofdstuk 3:
Complottheorieën…………………………………………………………………………25
3.1 Complottheorie; een definitie…………………………………………………………25
3.2 Ontstaan van complottheorieën………………………………………………………26
Gevoeligheidsfase……………………………………………………………….....26
Groepsfase………………………………………………………………………….26
Actiefase……………………………………………………………………………..27
3.3 Complotdenkers………………………………………………………………………..27
3.4 Zijn complotdenkers gevaarlijk?...........................................................................28
3.5 Kritiek……………………………………………………………………………………29
3.6 Verschillende complottheorieën rondom corona……………………………………30
Bill Gates…………………………………………………………………………….30
Militaire laboratoria…………………………………………………………………31
5G veroorzaakt corona…………………………………………………………….33
3.7 Conclusie……………………………………………………………………………….35
Hoofdstuk 4: Dunning-Krugereffect onder jongeren……………………………….36
4.1 Resultaten verzamelen………………………………………………………………..36
Wetenschappelijk onderwijs (WO)………………………………………………..37
Hoger beroeps onderwijs (HBO)………………………………………………….37
Middelbaar beroeps onderwijs (MBO)…………………………………………...38
VWO…………………………………………………………………………………38
HAVO………………………………………………………………………………..38
VMBO-T……………………………………………………………………………..39
VMBO-overig………………………………………………………………………..39
12 jaar……………………………………………………………………………….40
13 jaar………………………………………………………………………………..40
14 jaar………………………………………………………………………………..40
15 jaar………………………………………………………………………………..41
16 jaar………………………………………………………………………………..41
17 jaar………………………………………………………………………………..42
18 jaar………………………………………………………………………………..42
Algemeen……………………………………………………………………………42
4.2 Conclusie………………………………………………………………………………..43
4.3 Verband afhankelijke en onafhankelijke variabelen………………………………..44
4.4 Klopt de vooraf gestelde hypothese?..................................................................45
4.5 Discussie………………………………………………………………………………..45
Hoofdstuk 5: Conclusie hoofdvraag…………………………………………………..47
Zelfreflectie…………………………………………………………………………………49
Dankwoord…………………………………………………………………………………50
Hoofdstuk 6: Bijlagen..............................................................................................51
6.1 Plan van aanpak……………………………………………………………………….51
6.2 Interview socioloog Jelle van Buuren………………………………………………..53
6.3 Logboek…………………………………………………………………………………55
6.4 Bronvermelding………………………………………………………………………...57
3
, Inleiding
Dit profielwerkstuk gaat over het Dunning-Krugereffect met betrekking tot jongeren
en hun kennis over corona. We zijn op dit onderwerp gekomen omdat we het tijdens
een maatschappijwetenschappen les hierover gehad hebben en het ons beiden erg
interesseerden. Het Dunning-Krugereffect is iets wat in de huidige samenleving veel
naar voren komt, aangezien we leven in een pandemie.1 In onzekere tijden zijn
mensen sneller geneigd om zichzelf te overschatten. Het is dus een actueel
onderwerp. Sinds we hadden gehoord over dit ‘Dunning-Krugereffect’ viel het ons op
hoe vaak dit proces voorkomt in de maatschappij. In bijna elk nieuwsartikel kwamen
we het wel tegen en we werden nieuwsgierig naar wat dit effect precies inhield en
wilden het graag verder onderzoeken. Daarnaast is voor ons beiden
maatschappijwetenschappen één van onze favoriete vakken omdat we allebei
geïnteresseerd zijn in sociale wetenschappen. Waarom maken mensen bepaalde
keuzes en wat beïnvloedt hun gedrag? Dit zijn dingen waarin het Dunning-
Krugereffect zeker een rol speelt. Toen we besloten om samen een profielwerkstuk
te gaan maken was het onderwerp dan ook vrij snel duidelijk: het Dunning-
Krugereffect. Dit profielwerkstuk is daarom ook gekoppeld aan het vak
maatschappijwetenschappen en het bevat ook stof van
maatschappijwetenschappen. Verder hebben we ook een eigen onderzoek
afgenomen en een professor van de Universiteit Leiden geïnterviewd, voor zover dit
mogelijk was met de huidige corona maatregelen.
Hoofd- en deelvragen
Om te beginnen met ons profielwerkstuk hebben we vier deelvragen en de
hoofdvraag geformuleerd. De hoofvraag van ons profielwerkstuk is ‘is het Dunning-
Krugereffect zichtbaar bij jongeren tussen de 12 en de 18 jaar als het gaat over
complottheorieën rondom corona?’ en hierbij hebben we de volgende vier
deelvragen geformuleerd;
1. Wat houdt het Dunning-Krugereffect in?
2. Hoe verwerven jongeren van 12 tot en met 18 jaar kennis/een oordeel/een
mening over complexe onderwerpen?
3. Wat zijn complottheorieën rondom corona en hoe worden deze gevormd?
4. Is er sprake van het Dunning-Krugereffect onder jongeren van 12 tot en met
18 jaar met betrekking tot complexe onderwerpen?
Hypothese
Onze hypothese is het volgende: We zijn ervan overtuigd dat het Dunning-
Krugereffect een bestaand effect is wat veel voorkomt in onze huidige samenleving.
Verder denken we dat laagopgeleiden mensen hun kennisniveau eerder
overschatten en denken we dat hogeropgeleiden mensen hun kennisniveau eerder
onderschatten. Het Dunning-Krugereffect zal dus meer aanwezig zijn bij het laag
opgeleide deel van onze samenleving. We denken niet dat er veel verschil zal zijn
tussen geslacht. Wel denken we dat er eventueel verschil kan zijn in leeftijd met
betrekking tot het Dunning-Krugereffect. We denken dat het Dunning-Krugereffect
misschien sterker is bij de jongste kinderen en minder sterk bij oudere kinderen. Dit
denken we omdat oudere kinderen al verder ontwikkeld zijn en dus beter hun eigen
1 https://neurofied.com/nl/dunning-kruger-effect/
4
