Contents
Les 1 Sportfysiologie ......................................................................................................................................................... 3
Spierweefsel .................................................................................................................................................................. 3
Metabolisme en beweging............................................................................................................................................ 4
Ventilatie response op beweging.................................................................................................................................. 6
Cardiovasculaire response op beweging ...................................................................................................................... 7
Gezondheid en beweging ............................................................................................................................................. 9
Les 2 Spierweefsels ......................................................................................................................................................... 11
Neuromusculaire junction, excitation, contraction en relaxation .............................................................................. 13
Verschil tussen dwars en gladspierweefsel ................................................................................................................ 19
Contractie van gladspierweefsel ................................................................................................................................. 20
Les 3 Spijsverteringssysteem/ gastro-intestinale systeem ............................................................................................. 23
Anatomie en opbouw maag-darm kanaal .................................................................................................................. 23
Spijsverteringssysteem processen .............................................................................................................................. 25
Cephalische fase.......................................................................................................................................................... 28
Gastrische fase ............................................................................................................................................................ 30
Intestinale fase ............................................................................................................................................................ 32
Secretie in het darm kanaal .................................................................................................................................... 32
Poortadersysteem ................................................................................................................................................... 36
Digestie en absorptie voedingstoffen ..................................................................................................................... 37
Regulatie intestinale fase ........................................................................................................................................ 40
Dikke darm en motiliteit ............................................................................................................................................. 41
Les 4 Ademhalingssysteem Gaswetten, drukverandering en ventilatie ......................................................................... 44
Gaswetten ................................................................................................................................................................... 48
Longvolumes ............................................................................................................................................................... 50
Ventilatie ..................................................................................................................................................................... 51
Drukverandering ..................................................................................................................................................... 51
Compliantie vs elasticiteit ....................................................................................................................................... 53
Weerstand............................................................................................................................................................... 54
Ventilatie – perfusie match ..................................................................................................................................... 56
Regulatie van ventilatie............................................................................................................................................... 58
Ziektes ademhalingssysteem ...................................................................................................................................... 60
Les 5 Ademhalingssysteem Gasuitwisseling en transport .............................................................................................. 63
Diffusie en oplosbaarheid van gassen......................................................................................................................... 63
Hemoglobine (Hb) en zuurstof (O2)............................................................................................................................ 66
Koolstofdioxidetransport in het lichaam .................................................................................................................... 70
Les 6 Het hart Prikkelgeleiding, ECG en Druk-volume relatie ......................................................................................... 71
Opbouw cardiovasculaire systeem ............................................................................................................................. 71
1
, Contractie zonder innervatie ...................................................................................................................................... 76
Elektrische geleiding in het hart & elektrocardiogram (ECG) ..................................................................................... 79
Hartcyclus.................................................................................................................................................................... 82
Pressure – volume loop........................................................................................................................................... 82
Wiggers diagram ..................................................................................................................................................... 84
Regulatie van hartslag ................................................................................................................................................. 85
Slagvolume .................................................................................................................................................................. 87
Les 7 Het vasculaire systeem: Bloeddrukregulatie en vloeistof uitwisseling in capillairen ............................................ 88
Bloeddruk, weerstand, flow ........................................................................................................................................ 92
Vasoconstrictie versus vasodilatie .............................................................................................................................. 96
Regulatie bloeddruk .................................................................................................................................................... 97
Vloeistofregulatie capillairen ...................................................................................................................................... 99
Lymfatisch systeem ................................................................................................................................................... 103
Cardiovasculair lijden ................................................................................................................................................ 104
2
,Les 1 Sportfysiologie
Spierweefsel
- Somatisch zenuwstelsel= aansturen van skeletspieren.
Autonoom zenuwstelsel= aansturing gladde spieren, klieren en hartspieren.
- Algemene opbouw spierweefsel:
Tendon= verbindt spier aan bot.
Epimysium= bindweefsellaag die de skeletspier omgeeft. Beschermt tegen wrijving met andere spieren en
botten.
Spiervezel (spiercel)= bestaat uit myofibrillen die is opgebouwd uit sacromeren.
Sarcomeer= kleinste spiereenheid bestaat uit actine (dunne filament) en myosine (dikke filament).
3
, - Type spierweefsel: Sommige spieren moeten tegen uitputting kunnen (bv. Spieren die je overeind houden),
maar zijn niet snel.
Andere spieren zijn snel en bewegen infrequent bewegen (bv. Je oogspieren).
Classificatie hangt af van de isoform van myosin.
Door beweging/training zijn aanpassingen mogelijk!
• Type I=
▪ Slow twitch.
▪ Dunner, dichter capillair bed om de spier voor de levering van zuurstof.
▪ Rood door myoglobulin (lijkt op hemoglobine en trekt zuurstof naar zich toe en
transporteert dit van bloed naar mitochondriën).
▪ Oxidatieve metabolisme (fosforylering) voor energievoorziening.
▪ Traag en efficiënt.
• Type IIa=
▪ Fast twitch.
▪ Bevatten veel meer glycogeen en meer mitochondriën.
▪ Oxidatieve metabolisme (fosforylering) voor energievoorziening en anaërobe glycolyse voor
ATP productie.
▪ Splitsen ATP sneller en kunnen daardoor contractcycli sneller voltooien.
▪ Snellere spiertrekkingen, doordat Ca2+ snel in het Sarcoplasmic reticulum (SR) wordt
gepompt.
• Type IIx/b=
▪ Fast twitch.
▪ Dikker, dunner capillair bed en minder myoglobuline.
▪ Geen/weinig oxidatieve metabolisme. Anaërobe glycolyse voor ATP productie.
▪ Splitsen ATP sneller en kunnen daardoor contractcycli sneller voltooien.
▪ Snellere spiertrekkingen, doordat Ca2+ snel in het Sarcoplasmic reticulum (SR) wordt
gepompt.
▪ Sneller uitgeput, hogere/snellere contractie.
(Contractiesnelheid neemt toe en oxidatieve capaciteit neemt af).
Metabolisme en beweging
- Energie:
0-15 sec: ATP wat aanwezig is wordt gebruikt. Fosfocreatine + ADP -> creatine + ATP (met behulp van het
enzym creatinekinase). 1 ATP.
30-60 sec: anaerobe glycolyse: glucose -> pyruvaat. Pyruvaat wordt omgezet in lactaat, wat later door de
lever weer kan worden omgezet in glucose. 2 ATP.
Uren: aerobe Krebscyclus: pyruvaat -> CO2 + H2O + 36 ATP.
4
Les 1 Sportfysiologie ......................................................................................................................................................... 3
Spierweefsel .................................................................................................................................................................. 3
Metabolisme en beweging............................................................................................................................................ 4
Ventilatie response op beweging.................................................................................................................................. 6
Cardiovasculaire response op beweging ...................................................................................................................... 7
Gezondheid en beweging ............................................................................................................................................. 9
Les 2 Spierweefsels ......................................................................................................................................................... 11
Neuromusculaire junction, excitation, contraction en relaxation .............................................................................. 13
Verschil tussen dwars en gladspierweefsel ................................................................................................................ 19
Contractie van gladspierweefsel ................................................................................................................................. 20
Les 3 Spijsverteringssysteem/ gastro-intestinale systeem ............................................................................................. 23
Anatomie en opbouw maag-darm kanaal .................................................................................................................. 23
Spijsverteringssysteem processen .............................................................................................................................. 25
Cephalische fase.......................................................................................................................................................... 28
Gastrische fase ............................................................................................................................................................ 30
Intestinale fase ............................................................................................................................................................ 32
Secretie in het darm kanaal .................................................................................................................................... 32
Poortadersysteem ................................................................................................................................................... 36
Digestie en absorptie voedingstoffen ..................................................................................................................... 37
Regulatie intestinale fase ........................................................................................................................................ 40
Dikke darm en motiliteit ............................................................................................................................................. 41
Les 4 Ademhalingssysteem Gaswetten, drukverandering en ventilatie ......................................................................... 44
Gaswetten ................................................................................................................................................................... 48
Longvolumes ............................................................................................................................................................... 50
Ventilatie ..................................................................................................................................................................... 51
Drukverandering ..................................................................................................................................................... 51
Compliantie vs elasticiteit ....................................................................................................................................... 53
Weerstand............................................................................................................................................................... 54
Ventilatie – perfusie match ..................................................................................................................................... 56
Regulatie van ventilatie............................................................................................................................................... 58
Ziektes ademhalingssysteem ...................................................................................................................................... 60
Les 5 Ademhalingssysteem Gasuitwisseling en transport .............................................................................................. 63
Diffusie en oplosbaarheid van gassen......................................................................................................................... 63
Hemoglobine (Hb) en zuurstof (O2)............................................................................................................................ 66
Koolstofdioxidetransport in het lichaam .................................................................................................................... 70
Les 6 Het hart Prikkelgeleiding, ECG en Druk-volume relatie ......................................................................................... 71
Opbouw cardiovasculaire systeem ............................................................................................................................. 71
1
, Contractie zonder innervatie ...................................................................................................................................... 76
Elektrische geleiding in het hart & elektrocardiogram (ECG) ..................................................................................... 79
Hartcyclus.................................................................................................................................................................... 82
Pressure – volume loop........................................................................................................................................... 82
Wiggers diagram ..................................................................................................................................................... 84
Regulatie van hartslag ................................................................................................................................................. 85
Slagvolume .................................................................................................................................................................. 87
Les 7 Het vasculaire systeem: Bloeddrukregulatie en vloeistof uitwisseling in capillairen ............................................ 88
Bloeddruk, weerstand, flow ........................................................................................................................................ 92
Vasoconstrictie versus vasodilatie .............................................................................................................................. 96
Regulatie bloeddruk .................................................................................................................................................... 97
Vloeistofregulatie capillairen ...................................................................................................................................... 99
Lymfatisch systeem ................................................................................................................................................... 103
Cardiovasculair lijden ................................................................................................................................................ 104
2
,Les 1 Sportfysiologie
Spierweefsel
- Somatisch zenuwstelsel= aansturen van skeletspieren.
Autonoom zenuwstelsel= aansturing gladde spieren, klieren en hartspieren.
- Algemene opbouw spierweefsel:
Tendon= verbindt spier aan bot.
Epimysium= bindweefsellaag die de skeletspier omgeeft. Beschermt tegen wrijving met andere spieren en
botten.
Spiervezel (spiercel)= bestaat uit myofibrillen die is opgebouwd uit sacromeren.
Sarcomeer= kleinste spiereenheid bestaat uit actine (dunne filament) en myosine (dikke filament).
3
, - Type spierweefsel: Sommige spieren moeten tegen uitputting kunnen (bv. Spieren die je overeind houden),
maar zijn niet snel.
Andere spieren zijn snel en bewegen infrequent bewegen (bv. Je oogspieren).
Classificatie hangt af van de isoform van myosin.
Door beweging/training zijn aanpassingen mogelijk!
• Type I=
▪ Slow twitch.
▪ Dunner, dichter capillair bed om de spier voor de levering van zuurstof.
▪ Rood door myoglobulin (lijkt op hemoglobine en trekt zuurstof naar zich toe en
transporteert dit van bloed naar mitochondriën).
▪ Oxidatieve metabolisme (fosforylering) voor energievoorziening.
▪ Traag en efficiënt.
• Type IIa=
▪ Fast twitch.
▪ Bevatten veel meer glycogeen en meer mitochondriën.
▪ Oxidatieve metabolisme (fosforylering) voor energievoorziening en anaërobe glycolyse voor
ATP productie.
▪ Splitsen ATP sneller en kunnen daardoor contractcycli sneller voltooien.
▪ Snellere spiertrekkingen, doordat Ca2+ snel in het Sarcoplasmic reticulum (SR) wordt
gepompt.
• Type IIx/b=
▪ Fast twitch.
▪ Dikker, dunner capillair bed en minder myoglobuline.
▪ Geen/weinig oxidatieve metabolisme. Anaërobe glycolyse voor ATP productie.
▪ Splitsen ATP sneller en kunnen daardoor contractcycli sneller voltooien.
▪ Snellere spiertrekkingen, doordat Ca2+ snel in het Sarcoplasmic reticulum (SR) wordt
gepompt.
▪ Sneller uitgeput, hogere/snellere contractie.
(Contractiesnelheid neemt toe en oxidatieve capaciteit neemt af).
Metabolisme en beweging
- Energie:
0-15 sec: ATP wat aanwezig is wordt gebruikt. Fosfocreatine + ADP -> creatine + ATP (met behulp van het
enzym creatinekinase). 1 ATP.
30-60 sec: anaerobe glycolyse: glucose -> pyruvaat. Pyruvaat wordt omgezet in lactaat, wat later door de
lever weer kan worden omgezet in glucose. 2 ATP.
Uren: aerobe Krebscyclus: pyruvaat -> CO2 + H2O + 36 ATP.
4
