Samenvatting Verpleegkunde en maatschappij (2de jaar) ()

VERPLEEGKUNDE EN MAATSCHAPPIJ
DIVERSITEIT

INLEIDING

 Rekening houden met eigenheid en context van de ZV
o Competenties ontwikkelen in kader van diversiteit
 Papadopoulos, Tilki en Taylor
o Ontwikkelen model voor bereiken culturele competenties
o 4 stadia’s
 Culturele bewustwording
 Culturele kennis
 Culturele gevoeligheid
 Culturele competentie
o Cyclisch proces

OMGAAN MET DIVERSITEIT


CULTURELE BEWUSTWORDING

 Eerste stadium
 Onderzoek van de eigen waarden en overtuigingen
 Inzicht in de eigen culturele identiteit/ referentiekader en gebaseerde overtuigingen en handelingen
 Niet alle verschillen zijn zichtbaar vb homoseksualiteit, opleidingsniveau, inkomen, leeftijd


CULTURELE KENNIS

 Leren van interculturele competenties
 Bereidheid tot leren
 Informatie opzoeken
 Informatie over cultuursensitieve zorg ook online
o Vb pigmentzorg: kennis over en ervaringen met het werken met mensen uit de etnisch-
culturele minderheden, over de grenzen van beroepen en doelgroepen
 Contact met mensen met andere culturele achtergrond vb maman Berthe is bang voor het rusthuis
 Niet leiden tot stereotypering en hokjesdenken
 Mensen zijn in de eerste plaats individuen en geen vertegenwoordigers van hun geaardheid of cultuur.


CULTURELE GEVOELIGHEID

 Omgaan met elkaar
 Belangrijk: hoe professionals de ZV bekijken, evenwaardig
 als echte partners worden beschouwd, kan geen cultureel gevoelige zorg worden verkregen.




1

,  Gelijke partnerschappen omvatten vertrouwen, acceptatie en respect, evenals facilitering en
onderhandeling.
 Stel bij de kennismaking of intake zoveel mogelijk open en 'neutrale' vragen, zeker over zaken als
religie, cultuur, relaties en identiteit. Ga er niet vanuit dat meteen te zien is of iemand moeite heeft
met lezen en schrijven, of homo of lesbisch is.
 Culturele verschillen
o Vragen naar verleden, cultuur en levensbeschouwing
o Voorbeeldvragen
 'Kunt u iets vertellen over de gewoontes binnen uw religie/cultuur die belangrijk
voor u zijn?'
 Hoe viert u belangrijke feestdagen?'
 Haalt u steun uit uw geloof?
 Wat helpt u om uw eigen cultuur in huis te brengen'
 Heeft u gewoontes of voorkeuren waar wij rekening mee kunnen houden?
 Welk dagritme is men gewend: tijden van bidden, ramadan

 Homoseksualiteit
o Open blik
o Als de zorgvrager zegt een partner te hebben, spreek dan niet van "hij" of "zij" tot duidelijk is
wat juist is.
o Bedenk ook dat patiënten kinderen kunnen hebben die lesbisch of homoseksueel zijn .

o Onstaat soms op latere leeftijd vb na overlijden heteropartner
 Laaggeleterdheid
o Toegeven niet evident
o Vragen met voorzichtigheid stellen
o Stem communicatie af op de mogelijkheden en beperkingen van de patiënt
o Gebruik eventueel foto’s of filmpjes


CULTURELE COMPETENTIE

 Synthese en toepassing van bewustwording, kennis en gevoeligheid
 alles wordt geïntegreerd in praktische vaardigheden zoals beoordeling van de behoefte, klinische
diagnose en andere zorgvaardigheden
 herkennen en bestrijden van vooroordelen, rascisme en andere vormen van discriminatie
 discriminatie komt voor tussen ondervragers onderling, tussen collega’s en tussen zorgprofessionals
en zorgvragers
 bespreekbaar maken in het team en ervoor zorgen dat de situatie in de gaten wordt gehouden en
ingegrepen indien nodig
 Bij pestgedrag of uitsluiting door anderen is het belangrijk dat de pester wordt duidelijk gemaakt dat
dit niet geaccepteerd wordt.
 Bij discriminatie is vroeg ingrijpen van belang om erger te voorkomen; vaak gaat het namelijk van
kwaad tot erger.
 Unia

o Bevoegd voor 17 discriminatiegronden
 5 'raciale criteria': ras, huidskleur, nationaliteit, afkomst en nationale of etnische
afstamming
 handicap
 geloof of levensbeschouwing
 seksuele geaardheid
 leeftijd
 vermogen (of financiële middelen)
 burgerlijke staat


2

,  politieke overtuiging
 syndicale overtuiging
 gezondheidstoestand
 een fysieke of genetische eigenschap
 geboorte
 sociale afkomst
o Informeert de betrokkene over zijn rechten en zoekt samen een oplossing
o Lanceert campagnes voor gelijke kansen tegen discriminatie, formuleert aanbevelingen aan
overheden en brengt tools, publicaties en statistieken uit
 Het instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen
o Op basis van geslacht
o Gelijkheid tussen vrouw en man en discriminatie op basis van het geslacht
o Vb transgenders

ETNISCH-CULTURELE DIVERSITEIT


SUPERDIVERSITEIT

 Vertovec
o huidige diversiteit verder reikt dan de aanwezigheid van verschillende nationaliteiten in onze
samenleving. Het gaat ook om tal van andere criteria zoals etniciteit, geloof, legaal statuut,
gender, arbeidsmarktparticipatie, taalkennis
 Diversiteit is veel complexer geworden

 Welke 3 aspecten moeten zijn voor superdiversiteit?
o Kwantitatieve transitie
 Veel meer diversiteit: nieuwe migratie
 Majority-minority-cities: meerderheid van de inwoners is van andere origine
 Reden? Oorlog, gastarbeiders, Europeanen
o Kwalitatieve transitie
 Oorzaak: toenemende diversiteit in de diversiteit
 3de generatie zal meer connectie hebben met het land dan de eerste
generatie
 Verschillen binnen gemeenschappen soms groter dan tussen gemeenschappen
o Normalisering van de diversiteit
 Oorzaak: diversiteit is normaal geworden in de samenleving, vroeger was dit wel
 Het gaat niet langer over minderheden, uitzonderingen
 Wat zijn de 5 handelingsprincipes waaruit divers-sensitief werken vertrekt?
o Respectvolle, nabije en uitnodigde basishouding
o Samenwerking en dialoog
o Krachtgerichte kijk op mensen, cliënten en diversiteit
o Vaardigheid over (interculturele) communicatie
o Kritische houding tov bestaande machtsverschillen in de samenleving
 Wat is de paradox van superdiversiteit
o Tegelijk meer en minder aandacht geven aan diversiteit
 Meer aandacht voor etnische diversiteit bij zorgpersoneel
 Vorming-competenties
 Instroom
 Minder aandacht voor etnische diversiteit


3

,  Etnische verschillen steeds minder relevant


IMMIGRATIE

 8/10 van de migranten komen uit: Roemenië, Frankrijk, Nederland, Polen, Italië, Spanje en Bulgarije
 Landen buiten EU  5% van de migranten (Turkije: 2%)
 Jonge en mannelijke immigranten
 In België: groot aandeel zelfstandigen of werken in de bouw
 Vrouwen: schoonmaaksector
 Waarom
o Gezinshereniging
o Werkgebonden
o Studeren
 Vluchtelingen
o Volgens normen zowel nationaal als internationaal
o Landen dragen specifieke verantwoordelijkheid voor iedereen die asiel aanvraagt
 Irreguliere migrant
o Zonder vereiste documenten en ongeautoriseerd grenzen oversteekt


VLUCHTELINGEN, ASIELZOEKERS EN MENSEN ZONDER PAPIEREN


OMSCHRIJVINGEN EN DEFINITIES

 Mensen die op de vlucht zijn voor vervolging, geweld of oorlog, hongerlijden, zeer arm zijn of
slachtoffer van natuurramp
 Economische migrant
o Leven te verbeteren
o Kunnen terug keren naar land van herkomst
o Landen behandelen migranten volgens eigen migratiewetten en procedures
 Vluchtelingen
o Volgens normen zowel nationaal als internationaal
o Landen dragen specifieke verantwoordelijkheid voor iedereen die asiel aanvraagt
o Leven in gevaar
o Niet bescherm in eigen land
o Meeste vluchten naar buurland  meestal derdewereldlanden die hen niet altijd kunnen
beschermen
o 1/7 trekt naar het westen
 Asiel aanvragen  asielzoekers
 Asielaanvraag positief  worden beschermd
 Asielzoeker
o Iemand die in een land is aangekomen en asielaanvraag heeft ingediend bij de desbetreffende
autoriteiten
o Nog niet bepaald of de persoon internationale bescherming nodig heeft
o Aanvraag goedgekeurd:  krijgt de persoon vluchtelingenstatus of subsidiaire bescherming
en recht om in het land te blijven
o Tijdens asielprocedure
 Ontnemen
o Mensen op de vlucht maar blijven in eigen land


4