H1: WAT IS FILOSOFIE
= liefde voor wijsheid = verlangen om te weten
Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten
1. Drie aspecten
- Kenmerken bij alle en enkel bij filosofen
- Eigenschappen waardoor je iemand filosoof noemt
Attitude Algemene brede houding
Filosofische houding vb: dood van Socrates: drinkt gifbeker
- Rationeel (drinkt het omdat het moet)
- Waardigheid (omring door zijn lln)
- Principieel (tonen dat hij zijn filosofie serieus neemt)
MAAR: ook bij niet filosofen vb: superhelden
Filosofie = kritisch denken
In vraag stellen van vanzelfsprekende dingen
Autoriteiten uitdagen & uitspraken in twijfel trekken
Mogelijkheden openen dat dingen anders zijn
vb: Decartes’ twijfel
- Op zoek naar 1 onbetwijfelbare zekerheid
- blijven doorvragen
- zintuigen misleiden ons
- zintuigen verwerven kennis => kennis onbetrouwbaar?
MAAR: ook bij wetenschappers
Verwondering Vragen stellen & verwondering cultiveren
MAAR: ook bij jonge kinderen
Methode Geen klassiek labowerk
MAAR: ook voor geschiedkundigen
Destructief + constructief
Probleem: veel methoden, maar geen uniek
Intuïtie
1) kennis op onmiddelijke manier verkregen
2) heldere ideeën vb: je pense donc je suis
3) spontane overtuigingen = gezond verstand
- voorzichtig mee zijn > variabel
MAAR: ook bij wetenschappers
Conceptuele analyse = analyse van kennis
- begrippen ontleden in eenvoudigere begrippen
- vals pos en vals neg vinden
- overtuigingen die gerechtvaardigd en waar zijn
- kennis zonder 1 van de 2 vinden
beter begrijpen en gebruiken
MAAR: in kern van alle wetenschappen
gedachte experiment:
- nieuwe info over thema verkrijgen
- in menselijke geest
- probleem verhelderen > visualiseren
- gegevens voor of tegen theorie geven
- vb: brain in a vat => zekerheden zijn niet fundamenteel
MAAR: in ook in wetenschappen vb: lift exp Einstein
°experimentele filosofie
= wetensch methoden helpen filosofische problemen oplossen
, Domein Aard van vragen en problemen
= onbeantwoorde vragen en fundamentele problemen
Vb: bestaat God? Wat is ziekte?
MAAR: ook onbeantwoorde vragen in wetenschap
Geen vooruitgang in filosofie
> onbeantwoordbare vragen
=> lijkt op kunst: snelle opvolging stromingen + niets opbouwen
In wetenschap wel vooruitgang
MAAR:
- Vooruitgang in wetenschap niet evident
Kuhn: paradigma’s volgend elkaar op
+ bouwen niet verder op elkaar
- Wel vooruitgang in filosofie
> wetensch uit ontstaan vb: psychologie
> sommige vragen wel beantwoord
- Neg vooruitgang in filosofie
= weten wat de foute antwoorden zijn
2. Vier deeldomeinen
Metafysica = ontologie
Studie van aard en structuur wereld
Wat betekent het om te bestaan?
Vb: bestaat tijd?
Vb: debat lichaam en geest = zijn we meer dan ons brein?
- Materialst: nee, mentale toestand = hersentoestand
- Dualist: mentale toestanden bestaan uit geestesspul
MAAR: moeilijk te zeggen waarom iets metafysisch is
Logica Studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
Weerleggen drogredenen
Vb: slippery slope = als we A doen volgt B en B is onwenselijk
A niet doen
Gebruikt als etnische discussie
Weten of redenering geldig of ongeldig is
Epistemologie = kennisleer
Wetenschapsfilosofie Studie van aard en mogelijkheid van kennis
Reikwijdte kennis bepalen
Wat is kennis en hoe krijgen we het?
vb: brain in a vat = gedachte exp
Hoe kunnen we zeker zijn dat we niet in illusie leven?
Moraalfilosofie = ethiek
Politieke filosofie Normatieve universum = verzameling plichten
Verschil moreel vs juridisch niet duidelijk
Studie van principes rond goed en kwaad
Wat maakt ons handelen goed of slecht
- Beslissen obv intensies
- Beslissen obv effecten
- Beslissen door lang te denken
Welke maakt handeling goed?
Vb: Trolley probleem
, MAAR: probleem verschuift naar “wat is metafysica, logica…?
Geen bevredigend antwoord op
Moderne filosofen bouwen verder op oude filosofen
Filosoof = iemand die zich bezighoudt met oude filosofen
MAAR: logici = dit is obv drogreden
> we weten niet wat filosofie is
wetenschapsfilosofie = metafysica, logica en epistemologie
Algemeen Toegepast
Fundamentele filosofische kwesties in Filosofische vragen rond specifieke
verband met wetenschap wetenschappen
Fysica = fundamentele wetenschap Instrumentele interesse
Intrinsieke interesse Vb: mechanisering & medicalisering
3. Geschiedenis westerse filosofie
= doorheen de tijd herpositioneren en herdefiniëren
Oude Griekenland Opkomst met brede maatschappelijke revolutie
°wetten voor iedereen
Wetten ter discussie gesteld <-> komen van God
Contact vreemde culturen => °relativiteit
Burgers moeten nadenken over hun samenleving
Hesiodos – theogonie
- Goden beschrijven
- Goddelijke gebeurtenissen => aardse gebeurtenissen
- MYTHOLOGIE
Thales = 1e filosoof = natuurfilosoof
- Datgene wat cosmos doet draaien
- (niet)levende natuur komt uit oerstof
- Alles bestaat uit water => aarde op zee
- 1e naturalist = iets begrijpen uit eigen natuur
EINDE MYTHOLOGIE
Plato + Aristoteles
- Homo universalis: geen enkel thema ontlopen
- Onenigheid leeft nog steeds
Vb: rol zintuigen in kennis opbouwen
Middeleeuwen Christendom toegelaten = RELIGIE
- Openbaring
- Overtuigingen > interactie met God
- Intellectuele bescheidenheid
Filosofie
- Kritisch <-> openbaring
- Universum doorgronden
- Niet laten begrenzen
Augustinus + Thomas van Aquino
- Tegenstelling verzachten
- Geloof wel bewijzen met verstand
- Geloof basis van filosofie
, Moderne tijd Wetenschappelijke revolutie
- Naturalisme terug
- Veelzijdigheid: WETENSCHAP & filosofie doen
- Ontstaan huidige wetenschappen
Feyman
- Filosofie eindigt waar wetenschap begint
- Neg oordeel over filosofie
- Scientisme: natuurwetensche enige echt kennisbron
Belang eigen discipline overschatten
MAAR: wetenschap => °filosofische problemen
4. Filosofie nutteloos
Filosofie als scheldwoord
- Warrig en esoterisch
- Onpraktisch en onhandig
- Nutteloos
Nutteloos vs zinloos
- Filosofie is nutteloos, niet zinloos
- We doen veel door nutteloze zaken
- We leren veel wat we niet gebruiken
- Academisch = bredere vorming dan professioneel
Is het nutteloos?
- Verbetert filosofie analytische en kritische vaardigheden?
Onduidelijk voor academisch
- Leidt filosofie studeren tot een hoog inkomen?
VS: correlatie (maar geen causatie)
- Kan je beroemd worden na het studeren van filosofie?
Ja
- Toont dat wat vanzelfsprekend lijkt het niet altijd is
- Denken over denken => bijsturen denken
- Bijdragen aan wijsheid => breder perspectief
H2: MECHANISERING EN DOELGERICHTHEID
Waarom is een rots puntig?
A) Water en wind hebben botte kanten weggedaan
= mechanisch antwoord
B) Zodat dieren niet bovenop komen rusten
= evidente antwoord
C) Zodat dieren zich ertegen kunnen krabben
= teleologisch antwoord (van kids)
1. Mechanisering wereldbeeld
= ontdoen van doeloorzaken
17e eeuw = opkomst natuurwetenschappen
= einde wetensch revolutie
Wiskunde & natuurwetensch komen uit filosifie
> begonnen als deeldomein
Descartes: succes wetenschap > gebruik wiskunde
= liefde voor wijsheid = verlangen om te weten
Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten
1. Drie aspecten
- Kenmerken bij alle en enkel bij filosofen
- Eigenschappen waardoor je iemand filosoof noemt
Attitude Algemene brede houding
Filosofische houding vb: dood van Socrates: drinkt gifbeker
- Rationeel (drinkt het omdat het moet)
- Waardigheid (omring door zijn lln)
- Principieel (tonen dat hij zijn filosofie serieus neemt)
MAAR: ook bij niet filosofen vb: superhelden
Filosofie = kritisch denken
In vraag stellen van vanzelfsprekende dingen
Autoriteiten uitdagen & uitspraken in twijfel trekken
Mogelijkheden openen dat dingen anders zijn
vb: Decartes’ twijfel
- Op zoek naar 1 onbetwijfelbare zekerheid
- blijven doorvragen
- zintuigen misleiden ons
- zintuigen verwerven kennis => kennis onbetrouwbaar?
MAAR: ook bij wetenschappers
Verwondering Vragen stellen & verwondering cultiveren
MAAR: ook bij jonge kinderen
Methode Geen klassiek labowerk
MAAR: ook voor geschiedkundigen
Destructief + constructief
Probleem: veel methoden, maar geen uniek
Intuïtie
1) kennis op onmiddelijke manier verkregen
2) heldere ideeën vb: je pense donc je suis
3) spontane overtuigingen = gezond verstand
- voorzichtig mee zijn > variabel
MAAR: ook bij wetenschappers
Conceptuele analyse = analyse van kennis
- begrippen ontleden in eenvoudigere begrippen
- vals pos en vals neg vinden
- overtuigingen die gerechtvaardigd en waar zijn
- kennis zonder 1 van de 2 vinden
beter begrijpen en gebruiken
MAAR: in kern van alle wetenschappen
gedachte experiment:
- nieuwe info over thema verkrijgen
- in menselijke geest
- probleem verhelderen > visualiseren
- gegevens voor of tegen theorie geven
- vb: brain in a vat => zekerheden zijn niet fundamenteel
MAAR: in ook in wetenschappen vb: lift exp Einstein
°experimentele filosofie
= wetensch methoden helpen filosofische problemen oplossen
, Domein Aard van vragen en problemen
= onbeantwoorde vragen en fundamentele problemen
Vb: bestaat God? Wat is ziekte?
MAAR: ook onbeantwoorde vragen in wetenschap
Geen vooruitgang in filosofie
> onbeantwoordbare vragen
=> lijkt op kunst: snelle opvolging stromingen + niets opbouwen
In wetenschap wel vooruitgang
MAAR:
- Vooruitgang in wetenschap niet evident
Kuhn: paradigma’s volgend elkaar op
+ bouwen niet verder op elkaar
- Wel vooruitgang in filosofie
> wetensch uit ontstaan vb: psychologie
> sommige vragen wel beantwoord
- Neg vooruitgang in filosofie
= weten wat de foute antwoorden zijn
2. Vier deeldomeinen
Metafysica = ontologie
Studie van aard en structuur wereld
Wat betekent het om te bestaan?
Vb: bestaat tijd?
Vb: debat lichaam en geest = zijn we meer dan ons brein?
- Materialst: nee, mentale toestand = hersentoestand
- Dualist: mentale toestanden bestaan uit geestesspul
MAAR: moeilijk te zeggen waarom iets metafysisch is
Logica Studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
Weerleggen drogredenen
Vb: slippery slope = als we A doen volgt B en B is onwenselijk
A niet doen
Gebruikt als etnische discussie
Weten of redenering geldig of ongeldig is
Epistemologie = kennisleer
Wetenschapsfilosofie Studie van aard en mogelijkheid van kennis
Reikwijdte kennis bepalen
Wat is kennis en hoe krijgen we het?
vb: brain in a vat = gedachte exp
Hoe kunnen we zeker zijn dat we niet in illusie leven?
Moraalfilosofie = ethiek
Politieke filosofie Normatieve universum = verzameling plichten
Verschil moreel vs juridisch niet duidelijk
Studie van principes rond goed en kwaad
Wat maakt ons handelen goed of slecht
- Beslissen obv intensies
- Beslissen obv effecten
- Beslissen door lang te denken
Welke maakt handeling goed?
Vb: Trolley probleem
, MAAR: probleem verschuift naar “wat is metafysica, logica…?
Geen bevredigend antwoord op
Moderne filosofen bouwen verder op oude filosofen
Filosoof = iemand die zich bezighoudt met oude filosofen
MAAR: logici = dit is obv drogreden
> we weten niet wat filosofie is
wetenschapsfilosofie = metafysica, logica en epistemologie
Algemeen Toegepast
Fundamentele filosofische kwesties in Filosofische vragen rond specifieke
verband met wetenschap wetenschappen
Fysica = fundamentele wetenschap Instrumentele interesse
Intrinsieke interesse Vb: mechanisering & medicalisering
3. Geschiedenis westerse filosofie
= doorheen de tijd herpositioneren en herdefiniëren
Oude Griekenland Opkomst met brede maatschappelijke revolutie
°wetten voor iedereen
Wetten ter discussie gesteld <-> komen van God
Contact vreemde culturen => °relativiteit
Burgers moeten nadenken over hun samenleving
Hesiodos – theogonie
- Goden beschrijven
- Goddelijke gebeurtenissen => aardse gebeurtenissen
- MYTHOLOGIE
Thales = 1e filosoof = natuurfilosoof
- Datgene wat cosmos doet draaien
- (niet)levende natuur komt uit oerstof
- Alles bestaat uit water => aarde op zee
- 1e naturalist = iets begrijpen uit eigen natuur
EINDE MYTHOLOGIE
Plato + Aristoteles
- Homo universalis: geen enkel thema ontlopen
- Onenigheid leeft nog steeds
Vb: rol zintuigen in kennis opbouwen
Middeleeuwen Christendom toegelaten = RELIGIE
- Openbaring
- Overtuigingen > interactie met God
- Intellectuele bescheidenheid
Filosofie
- Kritisch <-> openbaring
- Universum doorgronden
- Niet laten begrenzen
Augustinus + Thomas van Aquino
- Tegenstelling verzachten
- Geloof wel bewijzen met verstand
- Geloof basis van filosofie
, Moderne tijd Wetenschappelijke revolutie
- Naturalisme terug
- Veelzijdigheid: WETENSCHAP & filosofie doen
- Ontstaan huidige wetenschappen
Feyman
- Filosofie eindigt waar wetenschap begint
- Neg oordeel over filosofie
- Scientisme: natuurwetensche enige echt kennisbron
Belang eigen discipline overschatten
MAAR: wetenschap => °filosofische problemen
4. Filosofie nutteloos
Filosofie als scheldwoord
- Warrig en esoterisch
- Onpraktisch en onhandig
- Nutteloos
Nutteloos vs zinloos
- Filosofie is nutteloos, niet zinloos
- We doen veel door nutteloze zaken
- We leren veel wat we niet gebruiken
- Academisch = bredere vorming dan professioneel
Is het nutteloos?
- Verbetert filosofie analytische en kritische vaardigheden?
Onduidelijk voor academisch
- Leidt filosofie studeren tot een hoog inkomen?
VS: correlatie (maar geen causatie)
- Kan je beroemd worden na het studeren van filosofie?
Ja
- Toont dat wat vanzelfsprekend lijkt het niet altijd is
- Denken over denken => bijsturen denken
- Bijdragen aan wijsheid => breder perspectief
H2: MECHANISERING EN DOELGERICHTHEID
Waarom is een rots puntig?
A) Water en wind hebben botte kanten weggedaan
= mechanisch antwoord
B) Zodat dieren niet bovenop komen rusten
= evidente antwoord
C) Zodat dieren zich ertegen kunnen krabben
= teleologisch antwoord (van kids)
1. Mechanisering wereldbeeld
= ontdoen van doeloorzaken
17e eeuw = opkomst natuurwetenschappen
= einde wetensch revolutie
Wiskunde & natuurwetensch komen uit filosifie
> begonnen als deeldomein
Descartes: succes wetenschap > gebruik wiskunde
