Samenvatting Functionele en structurele domeinen persoonlijkheids- en gedragsstoornissen

Functionele en structurele
domeinen
Cluster A: vreemd/excentriek: gestoorde
interpersoonlijke beleving
PARANOÏDE (wantrouwen/achterdocht)
 Expressief defensief: is waakzaam, alert voor benadeling,
boosheid en bedrog af te weren
 Cognitief achterdochtige stijl: staat extreem sceptisch en
cynisch tegenover de motieven van anderen, waaronder
familieleden, vrienden, medewerkers, interpreteert onschuldige
gebeurtenissen alsof ze iets verborgen in zich dragen
 Projectief regulatorisch: loochent bewust ongewenste
persoonskenmerken en motieven en schrijft ze toe aan anderen
 Onaantastbaar zelfbeeld: heeft hardnekkige ideeën van de eigen
belangrijkheid en betrekt alles op zichzelf
 Interpersoonlijk provocerend: is niet alleen rancuneus en
onvergefelijk naar mensen uit het verleden, maar toont zich
twistziek, kribbig en bijtend in huidige contacten
 Starre morfologische organisatie: starre inflexibiliteit van
ingesloten morfologische structuren en rigide vastgelegde manieren
van defensieve coping, conflictbemiddeling en behoeftebevrediging
 Irriteerbare stemming: prikkelbaar, vijandig, jaloers, gaat snel in
persoonlijke aanval en reageert woedend
 Onveranderbare objecten: geïnternaliseerde representaties van
belangrijke vroege relaties vormen een vaste en onverzettelijke
configuratie van diepgewortelde opvattingen en houdingen


SCHIZOÏDE (sociaal isolement)
 Expressief ongevoelig: lijkt te vertoeven in een inerte emotionele
toestand
 Verarmde cognitieve stijl: lijkt deficiënt in menselijke kennis en
toont vage en onduidelijke denkprocessen, in het bijzonder over
sociale vraagstukken
 Intellectualiserende regulatorische mechanismen: beschrijft
interpersoonlijk en affectieve ervaringen op abstracte,
onpersoonlijke of mechanische wijze
 Zelfgenoegzaam zelfbeeld: onthult minimale introspectie en
bewustzijn van zichzelf
 Interpersoonlijk niet-geëngageerd: lijkt onverschillig en
dromerig, reageert zelden op handelingen of gevoelens van anderen

,  Ongedifferentieerde morfologische organisatie: beperkt
framework en steriel patroon
 Apathische stemmings-temperament: is emotioneel ongevoelig,
toont intrinsiek gevoelloze, koude en strakke karaktertrekken
 Geringe objectrelaties: geïnternaliseerde voorstellingen zijn
gering in aantal en minimaal uitgewerkt of gedifferentieerd
grotendeels verstoken van vele waarnemingen en herinneringen van
relaties met anderen


SCHIZOTYPISCH (zonderlinge denkpatronen)
 Expressief eigenaardig excentriek: toont zich sociaal onhandig
en heeft vreemde, zonderlinge gewoonten
 Autistisch cognitieve stijl: capaciteit om gedachten en gevoelens
van anderen in te schatten is ernstig verstoord
 Tenietdoende regulatorische mechanisme: bizarre maniertjes
en idiosyncratische gedachten
 Vervreemd zelfbeeld: terugkerende sociale hinder en verwardheid
door droombeelden, illusies en ervaringen van depersonalisatie,
derealisatie, dissociatie en gevoel van zinloosheid
 Interpersoonlijk gesloten: geeft voorkeur aan privacy en isolatie,
met beperkt aantal voorzichtige hechtingen en persoonlijke
verbintenissen
 Gefragmenteerde morfologische organisatie: heeft
doorlaatbare ego-grenzen coping en defensieve mechanismen
worden lukraak geordend in losse morfologische structuren van de
persoonlijkheid, hetgeen leidt tot de onsamenhangende handelingen
met directe ontlading van gedachten en gevoelens
 Overbezorgde opgewonden of gevoelloze
stemming/temperament: buitensporig bevreesd en slecht op zijn
gemak, in het bijzonder bij sociale ontmoeting, ofwel apathisch,
futloos
 Chaotische objectrepresentaties: geïnternaliseerde
representatie bestaan u warrig geheel van gefragmenteerde vorige
relaties en gevoelens


Cluster B: ‘ik’ centraal beleefd
ANTISOCIALE (egoïsme, impulsiviteit)
 Expressief impulsief: is hevig en onstuitbaar, handelt overhaastig,
impulsief of spontaan op een rusteloze manier
 Afwijkende cognitieve stijl: vertaalt gebeurtenissen en relaties
volgens eigen ongebruikelijke opvattingen en moraal/minacht
sociale waarden en normen
 ‘Acting out’ regulatorisch mechanisme: innerlijke spanningen
worden zelfden beheerst; sociaal weerzinwekkende impulsen worden
niet gekanaliseerd in sublimeerde vormen, maar worden

, rechtstreeks ontladen op verschillende manieren, gewoonlijk zonder
schuld of wroeging
 Autonoom zelfbeeld: ziet zichzelf als niet onderheven of beperkt
door beperkingen van sociale en persoonlijke plichten en waarden
 Interpersoonlijk onverantwoord: onbetrouwbaar, voldoet niet
aan de maatschappelijke, familiale en interpersoonlijke plichten,
schendt rechten van anderen
 Onhandelbare organisatie: innerlijke morfologische structuren om
driften en impulsen onder controle te houden zijn onderontwikkeld.
Dit leidt tot weinig controle, lage grenzen voor vijandige of erotische
ontlading, lage frustratietolerantie
 Verhard humeur: zijn ongevoelig, geïrriteerd en agressief,
ontbreken sociale en menselijke medegevoel, vertoont een ruwe
onbeleefdheid, evenals een beledigende, zo niet roekeloze
veronachtzaming van de veiligheid van zichzelf of anderen

 Vernederende objectrelaties: geïnternaliseerde representaties
bevatten afgebroken en onechte relaties die wraakzuchtige
houdingen en nefaste impulsen faciliteren


BORDERLINE (crisis, intern conflict)
 Expressief lichtgeraakt: vertonen een onsamenhangend
energieniveau met plotse, onverwachte en impulsieve uitbarstingen
 Fluctuerende cognitieve stijl: ervaart snel veranderende,
fluctuerende en tegengestelde opvattingen of gedachten en emoties
 Regressieve regulerende mechanismen: regresseert bij stress in
vroege angsten, impulscontrole en sociale aanpassing
 Onzeker zelfbeeld: ervaart de verwardheid van een onvolwassen,
vaag of weifelend gevoel van identiteit
 Interpersoonlijk paradoxaal: hoewel ze aandacht en affectie
nodig hebben, zijn ze onvoorspelbaar manipulatief en vluchtig,
lokken ze eerder verwerping uit dan steun
 Morfologische organisatorische splitsing: innerlijke structuur
bestaat uit sterk gesegmenteerde en conflict beladen configuratie
 Labiliteit van de stemming-temperament: slaagt er niet in
stemming aan te passen aan de externe realiteit; vertonen een
wisselende stemming
 Onverzoenbare objectrepresentaties: interne representaties
bestaan uit rudimentaire en toevallige leerervaringen hetgeen leidt
tot conflictueuze herinneringen, tegenstrijdige behoeften en
impulsen


THEATRALE (aandacht)
 Expressief dramatisch: is overreactief, vluchtig, provocerend,
emotioneel en theatraal