Samenvatting Etrusken 2021

De Etrusken
 Beschaving = Etrurië, centraal- en deel van Noord Italië, rijk aan metaalertsen
 ° in Ijzertijd-cultuur, Villanova cultuur tijdens 8 e E
 Unesco sites: Tarquinia en Cerveteri

 Rol van de vrouw
o Man en vrouw gelijkwaardig
o Man en vrouw komen vaak samen voor op fresco
o Ook hier VR lichte huidskleur en man, donkere huidskleur

 ° Etrusken
o Verschillende opties, maar wss resultaat van etno-culturele interactie
tussen autochtone (Villanova) bevolkingsgroepen en bevolkingsgroepen
uit het Oostelijk gebied (Lidiërs uit Klein-Azië)

 Noord-Etrurië: Volterra, Populonia, Vetulonia, Roselle (Arno)
 Oost-Etrurië: Arezzo, Cortona, Perugia, Chiusi, Orvieto (Tiber)
 Zuid-Etrurië: Veio, Cerveteri, Tarquinia, Vulci
-> grenzen westen: Tyrreense kust, Apennijnen




!




Benadrukt tijdens les

,Politieke ontwikkeling
 8e tot 6e E : Koning = lucumo
 5e E : oligarchisch bewind -> jaarlijkse verkiezingen van de opperste magistraat ‘Zilath’, niet meer macht dan anderen, maar zat de vergaderingen
voor
-> vrouwen verloren hier hun sterke positie
 4e E : strijd tussen geboorteadel en middenstand

 Grenzen (aan Tiber en Arno)
o 8e tot 5e E ° van machtige stadstaten
 Noordelijke groep: Volterra, Populonia, Vetulonia en Roselle
 Zuidelijke groep: Veii, Cerveteri, Vulci en Tarquinia
 Oostelijke groep: Arezzo, Cortona, Perugia, Chiusi en Orvieto

 Twaalfstedenbond = dodekapolis met jaarlijkse vergadering
o Interne sociale, economische en politieke ontwikkelingen met Griekse invloeden
o Door natuurlijke rijkdom aan ertsgebieden -> belangrijke handelsmacht -> conflict met Grieken en Puniërs -> strijden -> stilaan verval
 Strijden :
 509 VC : Tarquinii verdreven uit Rome
 474 VC: verlies Cumae in Campanië
 438 VC: verlies Capua (Campanië)
 Begin Romeins overheersing : begin 369 VC met Veii, eindigde in 264 VC met Orvieto
o Etruskische steden konden veel van cultuur en maatschappelijke organisatie behouden onder Romeinse
heerschappij (taal pas vervangen tot 1 e E VC door latijn)




Benadrukt tijdens les

, Taal - mysterie
 13.000 teksten vanaf 700 VC (graf – en votief inscripties)
 Alfabet overgenomen van Grieken -> aangepast op basis van Etruskische klanken
 Volledig andere taal, kan niet vergeleken worden met Indo-Europese taalgroep
 Van rechts naar links geschreven -> lange teksten als een ‘boustrophedon’ = ‘zoals een os ploegt’ = van rechts naar links en links naar rechts
afwisselend
 Dankzij tweetalige teksten (Etruskisch en Romeins) en verklaringen van Griekse en Romeinse auteurs -> 200 vertaalbare woorden
 Voorbeelden
o Langste tekst van 1200 woorden
 Mummiewikkel : religieuze teksten + kalender met vermelding van offer & gebed (geen zinnen)
o Tweetalige inscriptie – Punisch en Etruskisch
 Tempelcomplex van Pyrgi
 3 gouden plaatjes (2 Etruskisch) oorspronkelijk op muren gehangen (maar door vrees van plunderingen er af gehaald)
 2 platen vermelden de oprichting van een cultusplaats en beeld van de Punische godin Astarte (= Etruskische Uni = Griekse Juno)
o Cirkel van Ivoren (georientaliseerde periode)
 Introductie van alfabet (invloed Grieken)
-> hetzelfde alfabet als het Griekse, na verloop van tijd laten ze letters weg die niet gebruikt worden in spraak
 Rechthoekig ivoren schrijftafel, opgevuld met was waarop men schreef met een stylus, aan de zijkant was het alfabet aangebracht
als geheugensteun
 Lezen van links naar rechts
 Schrijfbenodigdheden in waardevolle materialen -> enkel in aristocratische kringen




Benadrukt tijdens les