SAMENVATTING SOCIALE WETENSCHAPPEN
EXAMEN
HOOFDSTUK 1: MENS- EN WERELDBEELD
1. MENSBEELD
Mensbeeld = is een beeld dat wij vd mensen hebben. Vaak zijn dit onbewuste en impliciete
beelden, aannames en gedachten. We maken een mentale voorstelling van hoe mensen
(volgens ons) (horen te) zijn, vaak zonder hier echt bij stil te staan.
1.1Invloed van het mensbeeld op gedrag
- Kinderarbeid = in een samenleving waarin men geen onderscheidt maakt tussen
volwassen en kinderen, is dit normaal. In andere landen verzetten ze zich tegen
kinderarbeid.
- Abortus = iemand die denkt het leven pas begint bij de geboorte en iemand anders
die denkt dat het bewuste leven begin bij bevruchting.
verschilt van cultuur tot cultuur en van persoon tot persoon. Mensbeeld is
onbewust en onuitgesproken en ontwikkeld zich verder.
1.2Soorten mensbeeld
- Positief optimist mensbeeld (goed, heeft goede eigenschappen)
- Negatief pessimistisch mensbeeld
1.3Factoren die mensbeeld beïnvloeden
- Opvoeding
- Opleiding
- Beroep
- Samenleving
2. WERELDBEELD
Wereldbeeld = komt overeen met de opvatting die de mens heeft over hoe de wereld is of
zou moeten zijn.
Wereldbeeld wordt beïnvloedt door=
- Media
- Ervaringen
- Cultuur
- Sociaal contacten
- Professioneel en religieus vlak
- Onze opvoeding en opleiding
iedereen heeft persoonlijk wereldbeeld en dit geeft aan hoe jij de wereld ziet en
ervaart.
3. WAARDEN EN NORMEN
Waarden= zijn idealen die door de maatschappij of door een groep nagestreefd worden.
waarden geven weer wat een bepaald samenlevingsverband als goed, juist en dus
nastrevenswaardig beschouwt.
, Evolueren mee met de culturele en maatschappelijke veranderingen
Wereld hangt samen met de waarden en normen die we naschreven (= band tussen mens-
en wereldbeeld en waarden en normen) omgang wordt bepaald door eigen mens- en
wereldbeeld
Bv 1: mens wordt bepaald door goden gehoorzaamheid, afhankelijkheid, geen eigen
inbreng, zelfstandigheid is niet belangrijk
Bv 2: mens moet zelf zijn leven maken verantwoordelijkheid, discipline, zelfstandigheid,
vrijheid, inspraak, doorzettingsvermogen
Bewust en onbewust hanteren
3.1Kenmerken waarden
- Cultuurgebonden=
Amerikaanse cultuur VS Hopi-indianen:
Am: mens is verantwoordelijk vr eigen geluk initiatief nemen
Hopi: mens moet samenwerken met anderen + natuur samenwerken
- Tijdgebonden=
Maatschappij evolueert mens- en wereldbeeld veranderd waarden en normen
veranderen
3.2verschillende soorten waarden
- Behulpzaamheid
- Respect
- Liefde
- Waarheid
- Zekerheid
- Vriendschap
- …..
Normen= zijn concrete gedragsregels die aangeven hoe we ons in een bepaalde situatie
moeten gedragen
Verbinding tussen algemene waarden en concrete gedragingen
Waarde norm gedrag
Eerlijkheid niet stelen in de supermarkt producten afrekenen aan de kassa
3.3Soorten normen
- Formele normen
vastgelegd in wetten/ schriften
straf bij niet naleving (vermijden van overtreding opnieuw plaatsvindt)
Bv. Niet door het rood rijden anders geldboete
= juridische normen
, - Informele normen
niet vastgelegd in weten/geschriften
gedragsregels binnen een bepaalde gemeenschap (= groepsgebonden)
bv. Moslims mogen geen varkensvlees eten
hangt samen met leeftijd, beroep, etnisch-culturele afkomst
= sociale normen
4. Universele verklaring van de rechten van de mens
4.1Kenmerken vd mensenrechten (8)
- Universeel
- Onvoorwaardelijke
- Ze beschermen ons
- Je kan er beroep op doen
- Ze geven ons verantwoordelijkheid
- Ze zijn als regels
- Ze kunnen geschonden worden, maar niet vernietigd
- Verschillende definities herkenbaar
4.2Sleutelwaarden
- Menselijke waardigheid
- Gelijkheid
omschrijf je deze waarden niet geen respect voor de mensenrechten
Alle rechten even belangrijk
Maar rechten geven ons verantwoordelijkheden
Bv. Meningsuiting luisteren na elkaar
4.3Het ontstaan vd mensenrechten
4.3.1 Volkenbond
- 1920
- Opgericht basis van Verdrag van Versailles
- Na WO opgericht
- Doel vrede en veiligheid in de wereld = WO
4.3.2 Verenigde Naties (V.N.)
- Na WO opgericht 1945
- Doel vrede in de wereld (=wereldbeeld)
- UVRM door mensenrechtencommissie uitgewerkt in 1948
- Verklaring is omgezet in verdragen (=wettelijke bindend)
- Grondwet/Handvest= naleven vd mensenrechten= de taak van alle
regeringen/volken + waarborg in vrede en democratie
4.3.3 UVRM
= Basis voor andere verdragen ivm mensenrechten
Raad v Europa: Europees verdrag inzake Rechten van de Mens (ERMV)
, Schending EVRM Europees hof voor de mensenrechten
Mensenrechten universeel?
Kritiek= UVRM uitgewerkt door het Westen
Hield de verklaring rekening met de noden van andere niet-westerse samenlevingen
Debat: voorstanders van universaliteit vs tegenstanders die zeggen dat de
mensenrechten niet overal
op dezelfde manier toepast kunnen worden omwille van culturele verschillen
4.3.4 Aziatische en Afrikaanse landen
- Leggen nadruk op economische ontwikkeling en groepsgebondenheid
- Westen= burgerlijke en politieke rechten/individualisme = belangrijk
- Gevolg Afrikaanse handvest voor de rechten vd mens
Aziatische handvest voor de rechten vd mens
(handvest = grondwet)
4.3.5 Islamitische wereld
- Conservatieven=
- Verwerpen de mensen rechten wegens de westerse, niet-religieuze basis
- Koran en Sharia geven genoeg bescherming
- Anderen= Mensenrechten en Sharia zijn niet in tegenspraak
Onvrede in Arabische wereld omwille van=
- Vrijheid van godsdienst
- Gelijkheid man en vrouw
- Gelijkheid ongeacht godsdienst
Gevolg= Caïro verklaring vd mensenrechten in de Islam (1990)
4.3.6 3 generaties vd mensenrechten
- 1ste generatie:
Burgerrechten
Politieke recht DOEL: mensen beschermen tegen inmenging van
machthebbers
- 2de generatie:
Economische rechten
Culturele rechten
Sociale rechten
Ontstaan nieuw mensbeeld nieuwe waarden/normen nieuwe rechten
- 3de generatie
= volkenrechten
Bv. Gezonde leefmilieu
1ste generatie + 2de generatie = UVRM
4.3.7 Naleving?
- Statistieken
- Mensenrechtenorganisaties
EXAMEN
HOOFDSTUK 1: MENS- EN WERELDBEELD
1. MENSBEELD
Mensbeeld = is een beeld dat wij vd mensen hebben. Vaak zijn dit onbewuste en impliciete
beelden, aannames en gedachten. We maken een mentale voorstelling van hoe mensen
(volgens ons) (horen te) zijn, vaak zonder hier echt bij stil te staan.
1.1Invloed van het mensbeeld op gedrag
- Kinderarbeid = in een samenleving waarin men geen onderscheidt maakt tussen
volwassen en kinderen, is dit normaal. In andere landen verzetten ze zich tegen
kinderarbeid.
- Abortus = iemand die denkt het leven pas begint bij de geboorte en iemand anders
die denkt dat het bewuste leven begin bij bevruchting.
verschilt van cultuur tot cultuur en van persoon tot persoon. Mensbeeld is
onbewust en onuitgesproken en ontwikkeld zich verder.
1.2Soorten mensbeeld
- Positief optimist mensbeeld (goed, heeft goede eigenschappen)
- Negatief pessimistisch mensbeeld
1.3Factoren die mensbeeld beïnvloeden
- Opvoeding
- Opleiding
- Beroep
- Samenleving
2. WERELDBEELD
Wereldbeeld = komt overeen met de opvatting die de mens heeft over hoe de wereld is of
zou moeten zijn.
Wereldbeeld wordt beïnvloedt door=
- Media
- Ervaringen
- Cultuur
- Sociaal contacten
- Professioneel en religieus vlak
- Onze opvoeding en opleiding
iedereen heeft persoonlijk wereldbeeld en dit geeft aan hoe jij de wereld ziet en
ervaart.
3. WAARDEN EN NORMEN
Waarden= zijn idealen die door de maatschappij of door een groep nagestreefd worden.
waarden geven weer wat een bepaald samenlevingsverband als goed, juist en dus
nastrevenswaardig beschouwt.
, Evolueren mee met de culturele en maatschappelijke veranderingen
Wereld hangt samen met de waarden en normen die we naschreven (= band tussen mens-
en wereldbeeld en waarden en normen) omgang wordt bepaald door eigen mens- en
wereldbeeld
Bv 1: mens wordt bepaald door goden gehoorzaamheid, afhankelijkheid, geen eigen
inbreng, zelfstandigheid is niet belangrijk
Bv 2: mens moet zelf zijn leven maken verantwoordelijkheid, discipline, zelfstandigheid,
vrijheid, inspraak, doorzettingsvermogen
Bewust en onbewust hanteren
3.1Kenmerken waarden
- Cultuurgebonden=
Amerikaanse cultuur VS Hopi-indianen:
Am: mens is verantwoordelijk vr eigen geluk initiatief nemen
Hopi: mens moet samenwerken met anderen + natuur samenwerken
- Tijdgebonden=
Maatschappij evolueert mens- en wereldbeeld veranderd waarden en normen
veranderen
3.2verschillende soorten waarden
- Behulpzaamheid
- Respect
- Liefde
- Waarheid
- Zekerheid
- Vriendschap
- …..
Normen= zijn concrete gedragsregels die aangeven hoe we ons in een bepaalde situatie
moeten gedragen
Verbinding tussen algemene waarden en concrete gedragingen
Waarde norm gedrag
Eerlijkheid niet stelen in de supermarkt producten afrekenen aan de kassa
3.3Soorten normen
- Formele normen
vastgelegd in wetten/ schriften
straf bij niet naleving (vermijden van overtreding opnieuw plaatsvindt)
Bv. Niet door het rood rijden anders geldboete
= juridische normen
, - Informele normen
niet vastgelegd in weten/geschriften
gedragsregels binnen een bepaalde gemeenschap (= groepsgebonden)
bv. Moslims mogen geen varkensvlees eten
hangt samen met leeftijd, beroep, etnisch-culturele afkomst
= sociale normen
4. Universele verklaring van de rechten van de mens
4.1Kenmerken vd mensenrechten (8)
- Universeel
- Onvoorwaardelijke
- Ze beschermen ons
- Je kan er beroep op doen
- Ze geven ons verantwoordelijkheid
- Ze zijn als regels
- Ze kunnen geschonden worden, maar niet vernietigd
- Verschillende definities herkenbaar
4.2Sleutelwaarden
- Menselijke waardigheid
- Gelijkheid
omschrijf je deze waarden niet geen respect voor de mensenrechten
Alle rechten even belangrijk
Maar rechten geven ons verantwoordelijkheden
Bv. Meningsuiting luisteren na elkaar
4.3Het ontstaan vd mensenrechten
4.3.1 Volkenbond
- 1920
- Opgericht basis van Verdrag van Versailles
- Na WO opgericht
- Doel vrede en veiligheid in de wereld = WO
4.3.2 Verenigde Naties (V.N.)
- Na WO opgericht 1945
- Doel vrede in de wereld (=wereldbeeld)
- UVRM door mensenrechtencommissie uitgewerkt in 1948
- Verklaring is omgezet in verdragen (=wettelijke bindend)
- Grondwet/Handvest= naleven vd mensenrechten= de taak van alle
regeringen/volken + waarborg in vrede en democratie
4.3.3 UVRM
= Basis voor andere verdragen ivm mensenrechten
Raad v Europa: Europees verdrag inzake Rechten van de Mens (ERMV)
, Schending EVRM Europees hof voor de mensenrechten
Mensenrechten universeel?
Kritiek= UVRM uitgewerkt door het Westen
Hield de verklaring rekening met de noden van andere niet-westerse samenlevingen
Debat: voorstanders van universaliteit vs tegenstanders die zeggen dat de
mensenrechten niet overal
op dezelfde manier toepast kunnen worden omwille van culturele verschillen
4.3.4 Aziatische en Afrikaanse landen
- Leggen nadruk op economische ontwikkeling en groepsgebondenheid
- Westen= burgerlijke en politieke rechten/individualisme = belangrijk
- Gevolg Afrikaanse handvest voor de rechten vd mens
Aziatische handvest voor de rechten vd mens
(handvest = grondwet)
4.3.5 Islamitische wereld
- Conservatieven=
- Verwerpen de mensen rechten wegens de westerse, niet-religieuze basis
- Koran en Sharia geven genoeg bescherming
- Anderen= Mensenrechten en Sharia zijn niet in tegenspraak
Onvrede in Arabische wereld omwille van=
- Vrijheid van godsdienst
- Gelijkheid man en vrouw
- Gelijkheid ongeacht godsdienst
Gevolg= Caïro verklaring vd mensenrechten in de Islam (1990)
4.3.6 3 generaties vd mensenrechten
- 1ste generatie:
Burgerrechten
Politieke recht DOEL: mensen beschermen tegen inmenging van
machthebbers
- 2de generatie:
Economische rechten
Culturele rechten
Sociale rechten
Ontstaan nieuw mensbeeld nieuwe waarden/normen nieuwe rechten
- 3de generatie
= volkenrechten
Bv. Gezonde leefmilieu
1ste generatie + 2de generatie = UVRM
4.3.7 Naleving?
- Statistieken
- Mensenrechtenorganisaties
