ECONOMIE INTERGRAAL
Hoofdstuk 6 De overheid grijpt in
uitleg aan hand van voorbeelden, kunt ook boek leren ipv uittreksel
6.1 Waarom grijpt overheid in?
De overheid grijpt in bij marktfalen:
1. Collectieve goederen kunnen niet door de markt worden geproduceerd
Bijvoorbeeld dijken, leger, politie, justitie
Collectieve goederen kunnen niet in ‘verkoopbare eenheden’ worden gesplitst.
Quasi-collectieve goederen, zoals onderwijs, zouden wel door 'de markt' kunnen
worden aangeboden. Toch bemoeit de overheid zich hiermee om te voorkomen dat
er slecht onderwijs voor minder rijke burgers ontstaat.
2. Productie kan schadelijke neveneffecten hebben
De neveneffecten kunnen negatief zijn (bijvoorbeeld geluidshinder Schiphol of huisverzakking in
Groningen door gaswinning) en positief zijn (bijvoorbeeld bedrijf zorgt voor goede scholing personeel,
dan kan ander bedrijf daar voordeel van hebben)
Overheidsingrijpen kan nodig zijn bij negatieve neveneffecten
3. Markten veroorzaken een onaanvaardbare inkomensverdeling
Vanuit politieke overwegingen is bijvoorbeeld een systeem van sociale zekerheid
opgebouwd om ervoor te zorgen dat niemand onder een bepaald minimumniveau
terecht komt.
4. Aanbieders op monopolieachtige markten misbruik maken van hun macht.
Zo is er wetgeving ontwikkeld om kartelvorming tegen te gaan.
Ingrijpen van de overheid door:
- Prijsrestricties (maximumprijs – minimumprijs) (H 6.2)
- Heffingen (indirecte belasting) (H 6.3)
- Subsidies (H 6.3)
- Quotering (H 6.4)
- Toezicht van overheid op de markt (H 6.4)
1
, ECONOMIE INTERGRAAL
6.2 Maximum en minimumprijzen
De overheid kan op verschillende manieren ingrijpen in de markt. Eén van de manieren is
met prijsrestricties.
Maximumprijs
De overheid kan een maximumprijs instellen om burger (vrager) tegen te hoge prijzen te
beschermen. (Bijvoorbeeld prijs van geneesmiddelen of huurwoningen)
Een maximumprijs die lager is dan de evenwichtsprijs bij volledige mededinging leidt tot
een tekort. Gevolg is dat er een zwarte markt kan ontstaan.
2
Hoofdstuk 6 De overheid grijpt in
uitleg aan hand van voorbeelden, kunt ook boek leren ipv uittreksel
6.1 Waarom grijpt overheid in?
De overheid grijpt in bij marktfalen:
1. Collectieve goederen kunnen niet door de markt worden geproduceerd
Bijvoorbeeld dijken, leger, politie, justitie
Collectieve goederen kunnen niet in ‘verkoopbare eenheden’ worden gesplitst.
Quasi-collectieve goederen, zoals onderwijs, zouden wel door 'de markt' kunnen
worden aangeboden. Toch bemoeit de overheid zich hiermee om te voorkomen dat
er slecht onderwijs voor minder rijke burgers ontstaat.
2. Productie kan schadelijke neveneffecten hebben
De neveneffecten kunnen negatief zijn (bijvoorbeeld geluidshinder Schiphol of huisverzakking in
Groningen door gaswinning) en positief zijn (bijvoorbeeld bedrijf zorgt voor goede scholing personeel,
dan kan ander bedrijf daar voordeel van hebben)
Overheidsingrijpen kan nodig zijn bij negatieve neveneffecten
3. Markten veroorzaken een onaanvaardbare inkomensverdeling
Vanuit politieke overwegingen is bijvoorbeeld een systeem van sociale zekerheid
opgebouwd om ervoor te zorgen dat niemand onder een bepaald minimumniveau
terecht komt.
4. Aanbieders op monopolieachtige markten misbruik maken van hun macht.
Zo is er wetgeving ontwikkeld om kartelvorming tegen te gaan.
Ingrijpen van de overheid door:
- Prijsrestricties (maximumprijs – minimumprijs) (H 6.2)
- Heffingen (indirecte belasting) (H 6.3)
- Subsidies (H 6.3)
- Quotering (H 6.4)
- Toezicht van overheid op de markt (H 6.4)
1
, ECONOMIE INTERGRAAL
6.2 Maximum en minimumprijzen
De overheid kan op verschillende manieren ingrijpen in de markt. Eén van de manieren is
met prijsrestricties.
Maximumprijs
De overheid kan een maximumprijs instellen om burger (vrager) tegen te hoge prijzen te
beschermen. (Bijvoorbeeld prijs van geneesmiddelen of huurwoningen)
Een maximumprijs die lager is dan de evenwichtsprijs bij volledige mededinging leidt tot
een tekort. Gevolg is dat er een zwarte markt kan ontstaan.
2
