Samenvatting Gedrag & Maatschappij
0. Inleiding
Toekomst = geen wit blad, vooruit met wat we vandaag hebben
- Menselijke impact: klimaatverandering & verlies aan biodiversiteit (voedt uitbraak van
invasieve soorten) bv. Sprinkhanenplagen in Afrika, Covid-19 uitbraak (dicht bij elkaar
wonen), …
- Nieuwe varianten van Sars-Cov 2 dwingen ons de vraag te stellen of we ons even snel kunnen
aanpassen als het virus zich muteert -> THE RED QUEEN STRATEGY (vooruit willen = blijven
aanpassen aan nieuwe omgevingen)
- Groeiende wereldbevolking -> dateert van 19 de eeuw (industriële revolutie) -> vooruitgang
heeft een prijskaartje
Isaac Asimov: kennis en maatschappij afstemmen op elkaar -> neg: wetenschap
sneller kennis dan maatschappij wijsheid -> dus red Queen strategie toepassen
(mentaliteit verandering) bv. Don’t look up film
Gedrag en maatschappij hopen deze mentaliteit verandering te weeg brengen
- Pandemie aanpakken = samenwerking van sociaal dilemma
Maatregelen: collectieve belang (maar egoïstisch, willen voor zichzelf zorgen)
= dilemma tussen persoonlijk voordeel en collectief belang. Wanneer te veel mensen
uit eigenbelang handelen, verliest iedereen.
In een sociaal dilemma kan men nooit eigen voordeel en gemeenschappelijke
welvaart samen realiseren
Andere voorbeelden: klimaatopwarming, carpooling, recycling, …
Boek: Paolo Giordano: in tijden van besmetting
- Democratie = sociaal dilemma
Voorschriften en wetten komen tot stand via vertegenwoordiging van de
maatschappij
Wanneer onvoldoende mensen deelnemen aan publiek debat (via stemrecht),
riskeren de voordelen van de democratie ondermijnd te worden door
machtsmisbruik van enkelen.
Democratische maatschappij kan niet bestaan zonder burgerzin.
Wetenschap nodig: deelnemen aan publiek debat vraag “fact checking”
DEEL 1 – inleiding tot de gedragswetenschappen
= een studie van de verscheidene drijfveren en factoren en de die het gedrag beïnvloeden; vaak
sociaal geconstrueerd.
Hoofstuk 1: homo sapiens: een veelzijdig studieonderwerp
1. Homo sapiens: een bijzonder paradox
“we are a social beast occupying a cognitive niche” (Steven Pinker Pinker) -> sociaal + denkende soort
intelligent, zelfzuchtig, strategisch, sociaal, hulpvaardig en meevoelend -> met complex gedrag
snel kunnen aanpassen
Uniek:
- samenwerking bv. Bijen, mieren, …
- koelbloedig vermoorden, oorlog, …
- capaciteit wereld aanpassen naar onze zin bv. Ecologische voetafdruk
1.1 wie?
0. Inleiding
Toekomst = geen wit blad, vooruit met wat we vandaag hebben
- Menselijke impact: klimaatverandering & verlies aan biodiversiteit (voedt uitbraak van
invasieve soorten) bv. Sprinkhanenplagen in Afrika, Covid-19 uitbraak (dicht bij elkaar
wonen), …
- Nieuwe varianten van Sars-Cov 2 dwingen ons de vraag te stellen of we ons even snel kunnen
aanpassen als het virus zich muteert -> THE RED QUEEN STRATEGY (vooruit willen = blijven
aanpassen aan nieuwe omgevingen)
- Groeiende wereldbevolking -> dateert van 19 de eeuw (industriële revolutie) -> vooruitgang
heeft een prijskaartje
Isaac Asimov: kennis en maatschappij afstemmen op elkaar -> neg: wetenschap
sneller kennis dan maatschappij wijsheid -> dus red Queen strategie toepassen
(mentaliteit verandering) bv. Don’t look up film
Gedrag en maatschappij hopen deze mentaliteit verandering te weeg brengen
- Pandemie aanpakken = samenwerking van sociaal dilemma
Maatregelen: collectieve belang (maar egoïstisch, willen voor zichzelf zorgen)
= dilemma tussen persoonlijk voordeel en collectief belang. Wanneer te veel mensen
uit eigenbelang handelen, verliest iedereen.
In een sociaal dilemma kan men nooit eigen voordeel en gemeenschappelijke
welvaart samen realiseren
Andere voorbeelden: klimaatopwarming, carpooling, recycling, …
Boek: Paolo Giordano: in tijden van besmetting
- Democratie = sociaal dilemma
Voorschriften en wetten komen tot stand via vertegenwoordiging van de
maatschappij
Wanneer onvoldoende mensen deelnemen aan publiek debat (via stemrecht),
riskeren de voordelen van de democratie ondermijnd te worden door
machtsmisbruik van enkelen.
Democratische maatschappij kan niet bestaan zonder burgerzin.
Wetenschap nodig: deelnemen aan publiek debat vraag “fact checking”
DEEL 1 – inleiding tot de gedragswetenschappen
= een studie van de verscheidene drijfveren en factoren en de die het gedrag beïnvloeden; vaak
sociaal geconstrueerd.
Hoofstuk 1: homo sapiens: een veelzijdig studieonderwerp
1. Homo sapiens: een bijzonder paradox
“we are a social beast occupying a cognitive niche” (Steven Pinker Pinker) -> sociaal + denkende soort
intelligent, zelfzuchtig, strategisch, sociaal, hulpvaardig en meevoelend -> met complex gedrag
snel kunnen aanpassen
Uniek:
- samenwerking bv. Bijen, mieren, …
- koelbloedig vermoorden, oorlog, …
- capaciteit wereld aanpassen naar onze zin bv. Ecologische voetafdruk
1.1 wie?
