H7: Motivatie – De innerlijke sturing van het gedrag
Inleiding
= verschillende invloeden spelen een rol bij het sturen van ons gedrag
-externe situatie omgeving uitdaging & verleiding
-temperament: deels biologisch aangelegd
-opvoeding & gewoontevorming
-motivatie
Motivatie
= de inwerking van verlangens en behoeften, die als innerlijke kracht het individu stimuleren tot het
stellen van een bepaald gedrag
Welke behoeften en verlangens zijn de innerlijke drijkrachten die het gedrag motiveren
1. Precisering van gedrag
= n het dagelijkse leven lijkt het eenvoudig om bij ieder waarom een daarom te verzinnen, maar de
vraag is of we daarbij wel de echte verklaring te pakken hebben…?
Motivatiepsychologen gaan op zoek naar wat de mens drijft en gaan daarbij op zoek naar
empirisch gefundeerde antwoorden, maar daarbij stote ze op verschillende problemen
De complexiteit van de menselijke motivatie
1. Onsystematisch gebruik maken van bepaalde termen
Motivatie
= het geheel van processen die betrokken zijn bij de interne dynamiek van het gedrag
a) aanzet
= de stimulans tot het stellen van gedrag
b) richting
= in welke mate wordt het gedrag al gestuurd door factoren als karakter &
persoonlijkeid
c) intensiteit
= hoe groot is het verlangen tot een bepaalde doelstelling meer motivatie
d) persistentie
= bij voldoende motivatie = toch verder blijven gaan ondanks alle tegenslagen &
ondanks de toenemende twijfel
Behoeften
= algemene categorieën van objecten waar mensen blijkbaar nood aan hebben
MAAR: moeilijk te achterhalen heoveel en welke behoeften we zoal hebben en of die voor
alle mensen gelden of specifiek zijn voor bepaalde individuen / groepen
Vb: nood aan voedsel, sociaal contact
,Motieven
= de concrete vormen die een behoefte kan aannemen
Vb: wanneer iemand honger heeft zal de ene lasagne bestellen en de ander een slaatje
Incentives
= externe prikkels of de objecten die vanuit een bepaalde behoefte als aantrekkelijk ervaren
worden en die het individu er daartoe aanzetten om een bepaald gedrag te stellen
Vb: dorst hebben – heel intense behoefte = er alles aan doen om water te bemachtigen
- De motivatie is niet waarneembaar
= de innerlijke dynamiek, wat mensen zoal verlangen of nastreven, wat aan de basis van
ons gedrag ligt…, kunnen we niet waarnemen
Je kunt hoogstens een toegenomen activiteit merken in bepaalde hersenzones die
gerelateerd zijn aan de gedragingen of de gedachten die op het moment van het
onderzoek bij hen opkomen
-behoeften zijn hypothetische constructen
= versonderstellingen die we ontwerpen met betrekking tot wat er zich
vermoedelijk achter het zihtbare gedrag afspeelt
Doel: hopen dat we een samenhang kunnen ontdekken in de veelsoortige
gedragingen die mensen delen
Pas op: het moet gaan om verantwoorde constructies die op zijn minst
indirect getoetst kunnen worden
- Pluformiteit van de menselijke motivatie
= er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand een bepaald gedrag stelt
vooral bij het typisch menselijke gedrag is het moeilijk om uit te maken welke
behoeften aan de basis ervan liggen
Vb: we eten niet altijd omdat we honger hebben, soms gewoon ‘goesting’ …
a) Eenzelfde gedrag kan naar veel verschllende behoften verwijzen
vb: lessen volgen op campus
-diploma halen
-moet van ouders
-je wil sociaal contact
-je vindt het een interessant hoorcollege
-…
, b) Eenzelfde behoefte kan aanleiding geven tot heel veel verschillende gedragingen
vb: sociala contact
-bijwonen van colleges
-uitgaan
-facetimen
--…
- Overgedetermineerdheid van het gedrag
= er kunnen verschillende redenen tot het stellen van gedrag tegelijk aanwezig zijn
meerdere factoren / determinanten
MAAR: dit vormt vaak een probleem bij intrinsieke motivatie: die kan dalen door het
optreden van extrinsieke motieven
Vb: college bijwonen
-diploma halen
-vrienden zien / sociaal contact
Hoe psychologen daarmee omgaan
Vroeger – begin psychologie
= invoeren van instincten om gedrag te kunnen verklaren
II
=een soort algemeen menselijke tendens die geacht werd bij alle leden van een bepaalde
groep aanwezig te zijn, maar naargelang het individu of de situatie zeer verschillende vormen
kon aannemen
1920 – Behavioristen
= wegwerken van het begrip & idee ‘instincten’
Reden: ‘verklaring van mistige begrippen is totaal onwetenschappelijk’
Later - ethologen
= het begrip ‘instincten’ werd terug ingevoerd met een veel specifiekere betekenis
II
= een erfelijk voorgeprogrammeerde manier waarop dieren van een bepaalde soort, in het
kader van een specifieke biologische behoefte, reageren op bepaalde prikkels
Gevolg: er kwamen 2 nieuwe manieren om het motivatievraagstuk aan te pakken
Psychologen probeerden ieder op hun manier de fundamentele behoeften te
achterhalen
= een overzicht van alle uiteenlopende gedragingen die mensen kunnen stellen en
welke algemene behoeften daarachter kunnen schuilgaan
, 4 verschillende motivatietheorieën
MAAR: veel verschil in de lijstjes die ze gebruikten
Reden: soort gedragingen waarop ze zich baseerden & algemene mensopvatting die ze
hadden
2. Algemene motivatietheorieën
= Verschillende motivatietheorieën vanuit bepaald mensbeeld, waarin fundamentele behoeften van
de mens worden in kaart gebracht
De psychodynamische theorie van Freud
= opererende processen hebben een invloed op ons gedrag
Theorie
= onze geest bestaat uit 3 lagen
1. bewuste deel
= alle waarenmingen & gedachten die op dat moment aanwezig zijn in je bewustzijn
2. onderbewuste / voorbewuste deel
= alle zaken waarvan je je op dat moment niet bewust van betn, maar die je met de nodige
inspanning wel tot in je bewustzijn kunt roepen
3. onbewuste deel
= inhouden die actief uit het bewustzijn weggeduwd of verdrongen worden
Reden: ze werden door het individu als ondraaglijk, schaamtevol of bedreigend ervaren
Doel
= als arts probeerde Freud de vreemde symptomen van zijn patiënten te verklaren
Vb: convectiestoornisen
= een patiënt vertoont een bepaalde functie-uitval zonder dat er een lichamelijke oorzaak te
vinden is
Inleiding
= verschillende invloeden spelen een rol bij het sturen van ons gedrag
-externe situatie omgeving uitdaging & verleiding
-temperament: deels biologisch aangelegd
-opvoeding & gewoontevorming
-motivatie
Motivatie
= de inwerking van verlangens en behoeften, die als innerlijke kracht het individu stimuleren tot het
stellen van een bepaald gedrag
Welke behoeften en verlangens zijn de innerlijke drijkrachten die het gedrag motiveren
1. Precisering van gedrag
= n het dagelijkse leven lijkt het eenvoudig om bij ieder waarom een daarom te verzinnen, maar de
vraag is of we daarbij wel de echte verklaring te pakken hebben…?
Motivatiepsychologen gaan op zoek naar wat de mens drijft en gaan daarbij op zoek naar
empirisch gefundeerde antwoorden, maar daarbij stote ze op verschillende problemen
De complexiteit van de menselijke motivatie
1. Onsystematisch gebruik maken van bepaalde termen
Motivatie
= het geheel van processen die betrokken zijn bij de interne dynamiek van het gedrag
a) aanzet
= de stimulans tot het stellen van gedrag
b) richting
= in welke mate wordt het gedrag al gestuurd door factoren als karakter &
persoonlijkeid
c) intensiteit
= hoe groot is het verlangen tot een bepaalde doelstelling meer motivatie
d) persistentie
= bij voldoende motivatie = toch verder blijven gaan ondanks alle tegenslagen &
ondanks de toenemende twijfel
Behoeften
= algemene categorieën van objecten waar mensen blijkbaar nood aan hebben
MAAR: moeilijk te achterhalen heoveel en welke behoeften we zoal hebben en of die voor
alle mensen gelden of specifiek zijn voor bepaalde individuen / groepen
Vb: nood aan voedsel, sociaal contact
,Motieven
= de concrete vormen die een behoefte kan aannemen
Vb: wanneer iemand honger heeft zal de ene lasagne bestellen en de ander een slaatje
Incentives
= externe prikkels of de objecten die vanuit een bepaalde behoefte als aantrekkelijk ervaren
worden en die het individu er daartoe aanzetten om een bepaald gedrag te stellen
Vb: dorst hebben – heel intense behoefte = er alles aan doen om water te bemachtigen
- De motivatie is niet waarneembaar
= de innerlijke dynamiek, wat mensen zoal verlangen of nastreven, wat aan de basis van
ons gedrag ligt…, kunnen we niet waarnemen
Je kunt hoogstens een toegenomen activiteit merken in bepaalde hersenzones die
gerelateerd zijn aan de gedragingen of de gedachten die op het moment van het
onderzoek bij hen opkomen
-behoeften zijn hypothetische constructen
= versonderstellingen die we ontwerpen met betrekking tot wat er zich
vermoedelijk achter het zihtbare gedrag afspeelt
Doel: hopen dat we een samenhang kunnen ontdekken in de veelsoortige
gedragingen die mensen delen
Pas op: het moet gaan om verantwoorde constructies die op zijn minst
indirect getoetst kunnen worden
- Pluformiteit van de menselijke motivatie
= er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand een bepaald gedrag stelt
vooral bij het typisch menselijke gedrag is het moeilijk om uit te maken welke
behoeften aan de basis ervan liggen
Vb: we eten niet altijd omdat we honger hebben, soms gewoon ‘goesting’ …
a) Eenzelfde gedrag kan naar veel verschllende behoften verwijzen
vb: lessen volgen op campus
-diploma halen
-moet van ouders
-je wil sociaal contact
-je vindt het een interessant hoorcollege
-…
, b) Eenzelfde behoefte kan aanleiding geven tot heel veel verschillende gedragingen
vb: sociala contact
-bijwonen van colleges
-uitgaan
-facetimen
--…
- Overgedetermineerdheid van het gedrag
= er kunnen verschillende redenen tot het stellen van gedrag tegelijk aanwezig zijn
meerdere factoren / determinanten
MAAR: dit vormt vaak een probleem bij intrinsieke motivatie: die kan dalen door het
optreden van extrinsieke motieven
Vb: college bijwonen
-diploma halen
-vrienden zien / sociaal contact
Hoe psychologen daarmee omgaan
Vroeger – begin psychologie
= invoeren van instincten om gedrag te kunnen verklaren
II
=een soort algemeen menselijke tendens die geacht werd bij alle leden van een bepaalde
groep aanwezig te zijn, maar naargelang het individu of de situatie zeer verschillende vormen
kon aannemen
1920 – Behavioristen
= wegwerken van het begrip & idee ‘instincten’
Reden: ‘verklaring van mistige begrippen is totaal onwetenschappelijk’
Later - ethologen
= het begrip ‘instincten’ werd terug ingevoerd met een veel specifiekere betekenis
II
= een erfelijk voorgeprogrammeerde manier waarop dieren van een bepaalde soort, in het
kader van een specifieke biologische behoefte, reageren op bepaalde prikkels
Gevolg: er kwamen 2 nieuwe manieren om het motivatievraagstuk aan te pakken
Psychologen probeerden ieder op hun manier de fundamentele behoeften te
achterhalen
= een overzicht van alle uiteenlopende gedragingen die mensen kunnen stellen en
welke algemene behoeften daarachter kunnen schuilgaan
, 4 verschillende motivatietheorieën
MAAR: veel verschil in de lijstjes die ze gebruikten
Reden: soort gedragingen waarop ze zich baseerden & algemene mensopvatting die ze
hadden
2. Algemene motivatietheorieën
= Verschillende motivatietheorieën vanuit bepaald mensbeeld, waarin fundamentele behoeften van
de mens worden in kaart gebracht
De psychodynamische theorie van Freud
= opererende processen hebben een invloed op ons gedrag
Theorie
= onze geest bestaat uit 3 lagen
1. bewuste deel
= alle waarenmingen & gedachten die op dat moment aanwezig zijn in je bewustzijn
2. onderbewuste / voorbewuste deel
= alle zaken waarvan je je op dat moment niet bewust van betn, maar die je met de nodige
inspanning wel tot in je bewustzijn kunt roepen
3. onbewuste deel
= inhouden die actief uit het bewustzijn weggeduwd of verdrongen worden
Reden: ze werden door het individu als ondraaglijk, schaamtevol of bedreigend ervaren
Doel
= als arts probeerde Freud de vreemde symptomen van zijn patiënten te verklaren
Vb: convectiestoornisen
= een patiënt vertoont een bepaalde functie-uitval zonder dat er een lichamelijke oorzaak te
vinden is
